Leður

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Verkfæri notuð til að handleika leður.

Leður er efni búið til með því að súta húðir af dýrum, mest af nautgripum en einnig svínum, fiskum[1] og fleiri dýrum.

Sútun umbreytir skinni í sterkt, varanlegt og fjölhæft efni sem er notað til að búa til ýmsa hluta svo sem skó og fatnað. Leður og viður voru undirstaðan fyrir margvíslega forntækni.

Leðuriðnaður er ólíkur loðskinnaiðnaði, mikilvægi hráefnanna greinir þá að. Í leðuriðnaði eru hráefnin aukaafurðir kjötiðnaðar og kjöt er meira virði en leður. Aftur á móti notar loðskinnaiðnaðir hráefni sem er meira virði en kjötið og er kjötið í því tilviki talið aukaafurð.

Uppstoppun notar líka skinn af dýrum en oft er bara notað höfuðið og hluti bakhliðar. Skinn og húðir nýtast líka til að framleiða lím og matarlím. Sé leðrið soðið er talað um soðleður. Áður fyrr var uppi sú hugmynd að við suðu væri leður ætt sem leðursúpa og gæti nýst þar sem fæða var af skornum skammti. Eftir því sem samfélagið þróaðist varð soðleðrið meira notað í brynjur og til að styrkja hús. Nú til dags hefur komið til þess að menn borða leður þegar við blasir að þeir svelti annars, til að mynda biskup einn, sem var að svelta í hel og sauð leðurskó sína og komst þannig lífs af með því að borðaði þá.[2]

Í seinni tíð hefur komið fram gervileður sem notað er á sambærilegan hátt og leður eins og bólstrun á húsgögnum, skógerð og gerð fatnaðs en gevileður er mun ódýrara en venjulegt leður.

Tilvísanir[breyta]

Wiki letter w.svg  Þessi grein er stubbur sem ekki hefur verið settur í undirflokk. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina, eða með því að flokka hana betur.