Jason Argóarfari

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Þessi grein fjallar um persónuna úr grískri goðafræði. Um mannsnafnið, sjá Jason (nafn).
Jason og Medea.

Jason Argóarfari var kappi í grísku goðafræðinni, fóstri Keirons Kentárs hins vitra.

Jason átti að réttu að erfa konungstign í Jolkos, en Pelías, hálfbróðir föður hans hafði sölsað undir sig völdin. Er Jason var frumvaxta hélt hann því til Jolkos og krafðist konungsdómsins af Pelíasi. Á leiðinni þangað varð Jason laus annar skórinn í keldu. Nú hafði Pelías fengið þær spáfréttir, að hann skyldi vara sig á manni þeim, er mundi koma einskóaður á hans fund. Reyndi hann því að senda Jason forsendingu. Hét hann honum að vísu konungdómi, en þó með því skilyrði, að hann færði sér gullreyfið frá Kolkis. Lét Jason nú gera skip fimmtugært, er Argó nefndist. Eins og Argó hafði fimmtíu árar, þannig voru það og fimmtíu hinna ágætustu kappa Grikklands, sem sigldu á þessu skipi til Kolkis undir forystu Jasonar.

Argóaför[breyta]

Lögðu þeir fyrst að landi á eynni Lemnos og höfðust þar við um hríð í góðu yfirlæti hjá konum þeim, er þar byggðu. Höfðu þær vegið menn sína, sem voru þeim ótrúir, og réðu síðan sjálfar ríkjum. Gat Jason tvo syni við drottningu þeirra. Héldu þeir síðan áfram för sinni og lentu í ýmsum mannraunum og ævintýrum, uns þeir komu til Skellidranga (Symplegades). Gnæfðu drangar þessir, þar sem leið lá inn í Svartahaf. Í hvert sinn er skipi skyldi sigla á milli þeirra, skelltust þeir saman. Fyrir fulltingi Aþenu komst Argó samt heilu og höldnu í gegn. Upp frá því standa þeir grafkyrrir. Argóarfarar léttu loks akkerum í Kolkis, skammt þaðan, er lundurinn var, sem Frixos hafði hengt upp gullna reyfið í.

Eldfnæsandi naut, drekasæði og Medea[breyta]

Réð þar ríkjum Eetes, sonur Helíosar. Hann átti dóttur, þá er Medea hét. Var hún hofgyðja Hekete og hin mesta galdranorn. Eetes hét Jasoni reyfinu, en þó með örðugum skilmálum: Hann átti að beita tveim eldfnæsandi nautum fyrir plóg og plægja með þeim akurteig, sá tönnum dreka eins í jörðina og leggja að velli brynjaða kappa, er spretta mundu upp af sæði þessu. Medea varð viti sínu fjær af ást til Jasonar. Tilreiddi hún honum töfrasmyrsl, svo að eldur fekk ekki grandað honum. Að hennar ráðum varpaði hann steinum á meðal kappana. Urðu þeir af því ósáttir sín á milli og drápu hver annan.

Gullna reyfið[breyta]

Þrátt fyrir þetta vildi Eetes ekki láta laust reyfið og sat á svikráðum við kappana grísku. Svæfði Medea þá með göldrum drekann, er reyfsins gætti. Hafði Jason gersemina á brott með sér og flýði ásamt Medeu og köppunum sínum á Argó. Medea hafði og með sér ungan bróður sinn. Er Eetes veitti þeim eftirför, brytjaði hún sveininn í sundur og kastaði líkinu lim fyrir lim í sjóinn, til þess að Eetes tefðist við að taka upp stykkin. Komst Argó undan.

Ævintýralok[breyta]

Eftir að Jason hafði ratað í mörg ævintýri, komst hann loks til Jolkis og seldi Pelíasi í hendur gullreyfið. En Pelías vildi ekki að heldur láta konungdóm af hendi við Jason. Neytti Medea þá þá hatrammlegra bragða. Taldi hún dætur hins aldurhnigna konungs á að höggva föður sinni í stykki og sjóða þau í töfralegi nokkrum, er hún hafði bruggað. Fullvissaði hún dæturnar um, að faðir þeirra mundi við það verða ungur í annað sinn. Lét Pelías þannig líf sitt, en sonur hans hrifsaði til sín völdin. Urðu þau Jason og Medea að flýja undan til Korinþuborgar.

Andlát Jasonar[breyta]

Sneri Jason þar baki við Medeu, en gekk að eiga Kreúsu, konungsdóttur í Korinþu. Í brúðargjöf sendi Medea Kreúsu skikkju og ennishlað. Voru gripir þeir eitraðir og urðu hinni ófarsælu brúði að fjörlesti. Drap Medea síðan börn þau, er hún hafði átt með Jasoni og flýði á gandreið til Aþenuborgar. Varð hún þar ástmær Egeifs konungs. En er Þeseifur vitjaði ættborgar sinnar, varð hún að hrökklast til Kolkis. Þau urðu ævilok Jasonar, að hann rotaðist undir skip sínu, Argó, og lét þar líf sitt.

Heimildir[breyta]

  • Jón Gíslason, Goðafræði Grikkja og Rómverja

Tenglar[breyta]