Hangul

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Hangul ((한글) notað í Suður-Kóreu) eða Chosongul ((조선글) notað í Norður-Kóreu) er stafróf sem var unnið upp úr Hanja, táknakerfi Kína.[1] Hangul var hannað á árunum 1443 og 1444 en kynnt fyrir kóresku þjóðinni árið 1446. Það var fyrir tilstilli þáverandi konung landsins, Sejong, að skriftin var hönnuð. Áður en Hangul kom til sögunnar töluðu Kóreumenn kóresku en skrifuðu á kínversku. Þetta var augljóslega mjög flókið og hentaði ekki vel þar sem talandinn var mjög frábrugðinn á milli þessara landa. Stór hluti Kóreumanna var ólæs og þess vegna mikil bylting þegar konungurinn Sejong tók upp á því að búa til sér skrift fyrir þegna sína og fullkomnaði þannig tungumálið.

Hangul er einföld skrift og mun auðveldara að hana læra heldur en kínversku táknin. Sejong konungur er fyrir þessar sakir frægasti konungurinn í sögu Kóreu og prýðir 10.000 won seðilinn.

Hangul var þó notað saman við kínversk tákn (kölluð Hanji á kóresku) fram til ársins 1970 þar sem kínversku táknin voru notuð á eftir kóreskum orðum til útskýringar og virka sem hálfgerð orðabók. Nú er Hangul notað nær eingöngu bæði í Suður-Kóreu og Norður-Kóreu en þó kemur örsjaldan fyrir að Hanji er sett í sviga til að útskýra flóknustu orðin til dæmis í fréttablöðum og ritgerðum.

Kóresk börn þurfa enn að læra mikla kínversku í grunnskólum en flest kóresk orð eru þýdd úr kínversku.

Þess má einnig geta að fyrir utan Kóreumenn er indónesískur ættbálkur sem notar Hangul.

Hvert tákn í Hangul er kallað Jamo. Til eru 29 tákn sem skiptast upp í

Þessum táknum er svo raðað saman þannig að mest eru þrjú jamo í einni samstæðu. Samstæðan myndar alltaf eitt atkvæði. Táknunum er raðað þannig upp að fyrst kemur samhljóði svo sérhljóði og síðast er skrifað endatákn sem er oftast líka samhljóði eða tvöfalt tákn. Skrifað er frá hægri til vinstri og frá toppi og niður innan samstæðunnar og sama á við um línur.

Hangul í Unicode[breyta]

Það eru fjórar mismunandi leiðir til að skilgreina Hangul í Unicode. Maður getur valið hvort maður vill fá hvert tákn fyrir sig eða heila samstæðu og hvernig maður vill að hún birtist.

  • U+1100–U+11FF: Inniheldur öll tákn Hangul gömul og ný.
  • U+3130–U+318F: Hangul samvinnandi tákn
  • U+AC00-U+D7A3: Inniheldur allar nútíma samstæður Hangul.
  • U+FFA0–U+FFDF: Hangul samvinnandi tákn.
  1. http://www.wdl.org/en/item/4166