Fleirtala
Fleirtala (skammstafað sem ft.) er hugtak í málfræði og tala, sem gefur oftast til kynna fleiri en eitt fyrirbæri.
Dæmi:
| et. | fleirtala |
|---|---|
| maður | menn |
| belja | beljur |
| tuska | tuskur |
Mörg orð hafa tvær eða jafnvel fleiri mismunandi fleirtölur eins og orðið kleinuhringur sem getur bæði verið „kleinuhringir“ eða „kleinuhringar“ í fleirtölu. Til að sjá fleiri dæmi má skoða listann yfir mismunandi rithætti íslenskra orða.
[breyta] Listi yfir fleirtöluorð í íslensku
Sum orð í íslensku eru fleirtöluorð, en það eru orð sem ekki eru til í eintölu. Tvennt ber að varast við fleirtöluorð. Í fyrsta lagi þegar talað er um þau með tölulýsingarorðum upp að fimm (sbr.: einir, tvennir, þrennir, fernir og svo fimm), þá er ekki sagt tvær buxur, heldur tvennar buxur, þrennar buxur, fernar buxur en svo er auðvitað talað um fimm buxur, því tölulýsingarorð er ekki til um fimm og yfir. Í öðru lagi er orðið báðir ekki notað með fleirtöluorðum, heldur hvor(ir) tveggja.
Hér fyrir neðan er listi yfir helstu fleirtöluorðin í íslensku og með dæmum:
- buxur - Hann er Sjálfstæðismaður og á fernar buxur en það vantar skálmar á þær allar.
- börur - Við erum bara með einar hjólbörur, sagði Tómas og leit á Einar.
- dyr - Hann keypti sér þrennra dyra bíl, en til að forðast að segja þrennra dyra sagði hann þriggja hurða.
- feðgar - Fyrir ári síðan létust þrennir feðgar í hópfaðmlagi í fallhlífastökki.
- hjón - Í gær ætluðu þrenn nýbökuð hjón að keppa í uppvaski. Keppninni var aflýst vegna veikinda.
- líkur - Þeir hafa lagt fram sínar líkurnar hvor á tilveru Marsbúa en hvorar tveggja eru vægast sagt hlægilegar.
- lög - Þrennra laga er saknað af nýafstöðnu þingi. Vestmannaeyingum er brugðið vegna þessa.
- mistök - Hún gerði tvenn mistök þegar hún lét tengdamóður sína fá uppskriftina að jólakökunni. Í fyrsta lagi að taka það fram að það ætti að vera atrópín í henni, í öðru lagi að hafa með sér móteitrið eserín í jólaveisluna.
- mæðgur - Við hittum hvorar tveggja mæðgurnar og drukkum kaffi þar til við vorum orðnir grænir.
- rök - Hvor tveggja rökin eru minna virði en skósnæri.
- samtök - Á þinginu voru fulltrúar tvennra samtaka um betra þjóðlíf og áður en dagur var liðinn kom til handalögmála.
- sifjar - Mjög óalgengt er að tala um „tvennar, þrennar eða fernar sifjar“ - og svo mjög að ætti helst aldrei að koma fyrir.
- skyndikynni - Ein skyndikynni á ævinni eru lágmark, sagði Óli varta.
- tónleikar - Fresta varð tónleikum með Justin Bieber á risasamkomu heyrnalausra i Earlville, Illinois vegna þess að Kristur mætti og veitti öllum heyrn.
- verðlaun - Hann vann til þrennra verðlauna og öll vegna klíkuskapar.
Orð eins og sokkar og skór, ef átt er við par, eru einnig fleirtöluorð. Talað er um tvenna skó, ef átt er við tvö pör, og tvenna skokka ef átt er við fjóra sokka þar sem tveir og tveir eru samstæðir, þ.e. eiga saman.
