Vitringarnir þrír
.jpg)
Vitringarnir eða Austurvegskonungarnir eru persónur sem birtast í Matteusarguðspjalli í nýja testamenti Biblíunnar. Þeir fylgja stjörnu á himninum til Betlehem, þar sem þeir finna nýfæddan Jesú og hylla hann með því að gefa honum gull, reykelsi og myrru.
Í guðspjallinu kemur ekki fram hve margir vitringarnir voru en hefð er fyrir að segja þá þrjá talsins þar sem þeir gefa hinum nýfædda Jesú þrjár gjafir. Vitringarnir eru ekki heldur nafngreindir í Biblíunni en hefð er fyrir því að nefna þá Kaspar, Melkíor og Baltasar.[1]
Hlutverk í Matteusarguðspjalli
[breyta | breyta frumkóða]Vitringarnir koma til sögunnar í öðrum kafla Matteusarguðspjalls. Þar segir að vitringarnir hafi komið á fund Heródesar mikla konungs í Jerúsalem frá Austurlöndum til að spyrjast fyrir um nýfæddan konung Gyðinga:
Þegar Jesús var fæddur í Betlehem í Júdeu á dögum Heródesar konungs, komu vitringar frá Austurlöndum til Jerúsalem og sögðu: „Hvar er hinn nýfæddi konungur Gyðinga? Vér sáum stjörnu hans renna upp og erum komnir að veita honum lotningu.“
Þegar Heródes heyrði þetta, varð hann skelkaður og öll Jerúsalem með honum. Og hann stefndi saman öllum æðstu prestum og fræðimönnum lýðsins og spurði þá: Hvar á Kristur að fæðast?
Þeir svöruðu honum: „Í Betlehem í Júdeu. En þannig er ritað hjá spámanninum:
- Þú Betlehem, í landi Júda,
- ekki ertu síst meðal hefðarborga Júda.
- Því að höfðingi mun frá þér koma,
- sem verður hirðir lýðs míns, Ísraels.“
Þá kallaði Heródes vitringana til sín á laun og grófst eftir því hjá þeim, nær stjarnan hefði birst. Hann sendi þá síðan til Betlehem og sagði: „Farið og spyrjist vandlega fyrir um barnið, og er þér finnið það látið mig vita, til þess að ég geti einnig komið og veitt því lotningu.“
Þeir hlýddu á konung og fóru. Og stjarnan, sem þeir sáu austur þar, fór fyrir þeim, uns hana bar þar yfir, sem barnið var. Þegar þeir sáu stjörnuna, glöddust þeir harla mjög, þeir gengu inn í húsið og sáu barnið og Maríu, móður þess, féllu fram og veittu því lotningu. Síðan luku þeir upp fjárhirslum sínum og færðu því gjafir, gull, reykelsi og myrru.
En þar sem þeir fengu bendingu í draumi að snúa ekki aftur til Heródesar, fóru þeir aðra leið heim í land sitt.[2]
Túlkun
[breyta | breyta frumkóða]Talið er að í guðspjallinu tákni vitringarnir heiðingja og að lotning þeirra fyrir Jesú eigi að undirstrika að hann sé ekki aðeins Messías Gyðinga, heldur alls mannkynsins.[3] Frásögnin af vitringunum kann jafnframt að fela í sér boðskap Matteusar um að Gyðingar hafi staðið sig verr en aðrar þjóðir í að meðtaka boðun Krists. Í guðspjallinu leggur Matteus áherslu á að veraldleg stjórnvöld Gyðinga hafi snúist gegn Jesú strax frá fæðingu en að heiðingjar frá Austurlöndum hafi aftur á móti veitt honum lotningu.[4] Þessi frásögn var líklega innlegg í umræðu meðal Gyðinga í kjölfar falls Jerúsalem árið 70.[5]
Kristnir menn fóru snemma að túlka vitringana sem erlenda konunga, líklega fyrir tilstilli Tertúllíanusar kirkjuföður. Mögulega hafði þessi túlkun þann pólitíska tilgang að sýna fram á að jarðneskir konungar þæðu tign sína frá Jesú og væru honum undirgefnir.[3]
Heimildir
[breyta | breyta frumkóða]- Sverrir Jakobsson (2018). Kristur: Saga hugmyndar. Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag. ISBN 9789979664017.
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Árni Björnsson (6. janúar 2014). „Tengjast vitringarnir þrír Kaspar, Melkíor og Baltasar þrettándanum?“. Vísindavefurinn. Sótt 8. febrúar 2026.
- ↑ Biblían. Matteusarguðspjall. 2:1-12. (Netútgáfa Snerpu).
- 1 2 Sigurður Ægisson (14. desember 2004). „Hverjir voru vitringarnir þrír og hvaðan komu þeir?“. Vísindavefurinn. Sótt 8. febrúar 2026.
- ↑ Sverrir Jakobsson 2018, bls. 114.
- ↑ Sverrir Jakobsson 2018, bls. 115.
