Veltihringrás Atlantshafsins
Veltihringrás Atlantshafsins (enska: Atlantic meridional overturning circulation, skammstafað AMOC) er kerfi hafstrauma í Atlantshafi. Þetta hringrásarkerfi hafstrauma er hluti af hnattrænu hringrásarkerfi úthafanna sem leikur lykilhlutverk í loftslagskerfi jarðar. Vindar sem verka á yfirborðsstrauma, hiti og selta, eru helstu drifkraftar hringrásarinnar.[1] Veltuhringrásin myndar um helming varma-seltuhringrásar jarðar. Hinn helmingurinn stafar af veltihringrás Suður-Íshafsins (SMOC).[2]
Talið er að loftslagsbreytingar geti veikt veltihringrásina með því að valda annars vegar hlýnun sjávar og hins vegar auknu flæði ferskvatns úr bráðnandi ísbreiðum.[3] Veiking hringrásarinnar gæti valdið lægra hitastigi á Norðurlöndum og Bretlandseyjum þar sem Norður-Atlantshafsstraumurinn stendur undir hærra hitastigi en annars staðar á sömu breiddargráðum.[4][5]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Trausti Jónsson (10.5.2016). „Veltihringrás Atlantshafs“. Blog.is.
- ↑ „NOAA Scientists Detect a Reshaping of the Meridional Overturning Circulation in the Southern Ocean“. NOAA. 29. mars 2023. Afrit af uppruna á 28 janúar 2024. Sótt 28 janúar 2024.
- ↑ „Historic iceberg surges offer insights on modern climate change“. The Current (enska). 30 maí 2024. Afrit af uppruna á 30 maí 2024. Sótt 30 maí 2024.
- ↑ Lenton, T. M.; Held, H.; Kriegler, E.; Hall, J. W.; Lucht, W.; Rahmstorf, S.; Schellnhuber, H. J. (2008). „Inaugural Article: Tipping elements in the Earth's climate system“. Proceedings of the National Academy of Sciences. 105 (6): 1786–1793. Bibcode:2008PNAS..105.1786L. doi:10.1073/pnas.0705414105. PMC 2538841. PMID 18258748.
- ↑ „Norræn skýrsla um AMOC: Þörf á öflugri loftslagsaðgerðum, vöktun og viðbúnaði“. Veðurstofa Íslands. 5.2.2026.[óvirkur tengill]