Vatnsmelóna

Vatnsmelóna
	; Vatnsmelóna
Vísindaleg flokkun
Ríki:	Jurtaríki (Plantae);
Fylking:	Dulfrævingar (Magnoliophyta);
Flokkur:	Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida);
Ættbálkur:	Curcubitales;
Ætt:	Graskersætt (Cucurbitaceae);
Ættkvísl:	Citrullus;
Tegund:	C. lanatus;

Vatnsmelóna (fræðiheiti: Citrullus lanatus) er jurt af graskersætt (Cucurbitaceae) sem ber stóran, ætan ávöxt. Hún er skrið- og klifurplanta sem ræktuð er víða um heim, en til eru meira en 1.000 afbrigði af henni.

Hagstætt loftslag fyrir ræktun vatnsmelóna finnst allt frá hitabeltinu til tempraðra svæða. Frá grasafræðilegu sjónarmiði er ávöxturinn ber með hörðu hýði og engum innri hólfum. Hið sæta og safaríka aldinkjöt er yfirleitt dökkrautt eða bleikt, með mörgum svörtum fræjum, þótt steinlaus afbrigði séu einnig til. Ávöxtinn má borða hráan eða súrsaðan og hýðið er ætt eftir eldun. Einnig má neyta safa hans.

Villtar melónur sem taldar eru skyldar vatnsmelónum vaxa víða í Afríku en þær voru fyrst gerðar að nytjaplöntum í Súdan og voru ræktaðar í Egyptalandi fyrir árið 2000 f.Kr., þótt þær hafi ekki verið hið sæta nútímaafbrigði.^[1] Sætar vatnsmelónur breiddust út um Miðjarðarhafssvæðið á tímum Rómverja.^[2]

Mikið ræktunarstarf hefur leitt af sér sjúkdómsþolin afbrigði. Mörg ræktunarafbrigði eru fáanleg sem gefa af sér þroskaða ávexti innan 100 daga frá gróðursetningu. Frá og með árinu 2023 er Kína helsti framleiðandi vatnsmelóna í heiminum, með 64% af heildarframleiðslunni.^[3]

Tilvísanir

↑ Renner, Susanne S.; Wu, Shan; Pérez-Escobar, Oscar A.; Silber, Martina V.; Fei, Zhangjun; Chomicki, Guillaume (24 maí 2021). „A chromosome-level genome of a Kordofan melon illuminates the origin of domesticated watermelons“. Proceedings of the National Academy of Sciences. 118 (23) e2101486118. Bibcode:2021PNAS..11801486R. doi:10.1073/pnas.2101486118. ISSN 0027-8424. PMC 8201767. PMID 34031154.
↑ Paris, Harry S. (ágúst 2015). „Origin and emergence of the sweet dessert watermelon, Citrullus lanatus“. Annals of Botany. 116 (2): 133–148. doi:10.1093/aob/mcv077. PMC 4512189. PMID 26141130.
↑ „Watermelon production in 2023, Crops/Regions/World list/Production Quantity/Year (pick lists)“. UN Food and Agriculture Organization, Corporate Statistical Database (FAOSTAT). 2025. Sótt 27 júní 2025.

Þessi grasafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.

[renner21-1] Renner, Susanne S.; Wu, Shan; Pérez-Escobar, Oscar A.; Silber, Martina V.; Fei, Zhangjun; Chomicki, Guillaume (24 maí 2021). „A chromosome-level genome of a Kordofan melon illuminates the origin of domesticated watermelons“. Proceedings of the National Academy of Sciences. 118 (23) e2101486118. Bibcode:2021PNAS..11801486R. doi:10.1073/pnas.2101486118. ISSN 0027-8424. PMC 8201767. PMID 34031154.

[Paris-2] Paris, Harry S. (ágúst 2015). „Origin and emergence of the sweet dessert watermelon, Citrullus lanatus“. Annals of Botany. 116 (2): 133–148. doi:10.1093/aob/mcv077. PMC 4512189. PMID 26141130.

[faostat-3] „Watermelon production in 2023, Crops/Regions/World list/Production Quantity/Year (pick lists)“. UN Food and Agriculture Organization, Corporate Statistical Database (FAOSTAT). 2025. Sótt 27 júní 2025.

[1]

[2]

[3]