Fara í innihald

Tyrkneska

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Tyrkneska
Türkçe
Málsvæði Tyrklandi, Búlgaríu, Kýpur, Grikklandi, Makedóníu, Kósovó, Rúmeníu, Aserbaídsjan og í innflytjendasamfélögum í Þýskalandi, Frakklandi, Hollandi, Austurríki, Úsbekistan, Bandaríkjunum, Belgíu og Sviss
Heimshluti Tyrkland, Kýpur, Balkanskagi og Kákasusfjöll
Fjöldi málhafa 75-83 milljónir
Sæti 15-16
Ætt Altaískt (umdeilt)

 Tyrkískt
  Suðvesturtyrkískt
  Vestur Oghuz
   tyrkneska

Opinber staða
Opinbert
tungumál
Tyrkland
Stýrt af Tyrknesku tungumálasamtökunum
Tungumálakóðar
ISO 639-1tr
ISO 639-2tur
SILTUR
ATH: Þessi grein gæti innihaldið hljóðfræðitákn úr alþjóðlega hljóðstafrófinu í Unicode.

Tyrkneska (Türkçe, borið fram [tyɾktʃe]) er tyrkískt tungumál og þar af leiðandi eitt af hinum umdeildu altísku tungumálum. Hún er mest töluð í Tyrklandi en einnig af minni hópum á Kýpur, í Grikklandi og Austur-Evrópu, auk þess að vera töluð af nokkrum milljónum innflytjenda í Vestur-Evrópu. Tyrkneska er útbreiddasta tyrkíska málið og 65–73 milljónir manna hafa málið að móðurmáli. 85 af hundraði íbúa Tyrklands hafa tyrknesku að fyrsta máli en 12 kúrdísku. Eftirliggjandi 3 prósent deilast á um 30 mál sem sum hver eru milljónamál töluð í nágrannalöndunum svo sem armenska eða arabíska en mörg eru smámál á hverfanda hveli og í hættu á að leggjast af. Rætur tungumálsins má rekja til Mið-Asíu, þar sem fyrstu skrifin ná aftur um tæp 1.200 ár. Í vesturátt eru áhrifin aðallega af Ottómantyrknesku — sem er afsprengi tyrknesku tungunnar og var notuð í Ottómanstórveldinu og breiddist út samhliða því. Tyrkneska hefur verið rituð með latínuletri frá 1928 en var áður rituð með arabísku letri. Nafnorð í tyrknesku hafa sex föll. Enginn ákveðinn greinir er í málinu en ákveðni er oft sýnd með notkun þolfalls. Persónufornafn þriðju persónu greinir ekki milli kynja. Í ritmálinu táknar ufsilon venjulega joð, venjulegt sé (c) 'dj', setillu sé (ç) 'tj', setillu ess 'sj'. U táknar ú og tvípunkts ü táknar u (líkt og í þýsku). Ge með boga fyrir ofan (ğ) er yfirleitt hljóðlaust.

Nokkrar setningar og orð

[breyta | breyta frumkóða]
TürkçeÍslenska
Selam, merhabaHalló
İyi günlerGóðan daginn
İyi akşamlarGott kvöld
Tanıştığıma memnun oldumGaman að hitta þig
Türkçe konuşuyorumÉg tala tyrknesku
Türkçe/İzlandaca konuşamıyorumÉg tala ekki tyrknesku/íslensku
Evet
HayırNei
Nasılsınız? (formlegt)Hvað segirðu gott?
Nasılsın? (óformlegt)Hvað segirðu gott?
İyiyimÉg segi allt gott
(Çok) Teşekkür ederimTakk (fyrir)
Adınız nedir? (formlegt)Hvað heitirðu?
Adın ne(-dir)? (óformlegt)Hvað heitirðu?
(Benim) adım ...Ég heiti ...
HoşçakalBless

Persónufornöfn í tyrknesku

[breyta | breyta frumkóða]
eintala fleirtala
123123
nefnifall bensenobizsizonlar
þolfall benisenionubizisizionları
þágufall banasanaonabizesizeonlara
staðarfall bendesendeondabizdesizdeonlarda
sviptifall bendensendenondanbizdensizdenonlardan
eignarfall benimseninonunbizimsizinonların
  Þessi tungumálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.