Stríðið í Afganistan (2001–)

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Stríðið í Afganistan
Hluti af stríðinu gegn hryðjuverkum
US 10th Mountain Division soldiers in Afghanistan.jpg
Bandarískir hermenn stíga um borð í herþyrlu í Afganistan árið 2003.
Dagsetning7. október 2001
Staðsetning
Niðurstaða Bandaríkin hertaka Afganistan og steypa af stóli stjórn Talíbana. Talíbanar halda áfram skæruhernaði gegn nýrri stjórn Afganistans.
Stríðsaðilar
Fáni Bandaríkjana Bandaríkin
Flag of the International Security Assistance Force.svg ISAF
Fáni Afghanistans Afganistan
Flag of Taliban.svg Talíbanar
Leiðtogar

Fjöldi hermanna

  • Afganski herinn: 352.000

  • Talíbanar: Um 60.000
Mannfall og tjón
Alls um 69.698+ drepnir Alls um 69.400+ drepnir
Almennir borgarar drepnir: 38.480+[1][2]

Stríðið í Afganistan er stríð sem hófst þegar Bandaríkjamenn og aðildarþjóðir Atlantshafsbandalagsins réðust inn í Afganistan árið 2001. Stríðið er lengsta stríð í sögu Bandaríkjanna.

Eftir árásina á tvíburaturnana í New York þann 11. september árið 2001 lýsti George W. Bush Bandaríkjaforseti yfir stríði gegn hryðjuverkum. Þegar kom á daginn að hryðjuverkasamtökin Al-Kaída og foringi þeirra, Osama bin Laden, hefðu staðið að baki árásinni beindust sjónir Bandaríkjamanna til Afganistan. Bin Laden og aðrir foringjar samtakanna dvöldust þar í skjóli ríkisstjórnar Talíbana, sem höfðu komist til valda í landinu árið 1996.

Bandaríkjamenn sendu Talíbönum úrslitakosti og heimtuðu að bin Laden yrði framseldur í varðhald Bandaríkjahers, en Talíbanar höfnuðu þessum kröfum.[3] Bandaríkjamenn hófu í kjölfarið sprengjuárásir á Afganistan þann 7. október 2001 með stuðningi Atlantshafsbandalagsins og Sameinuðu þjóðanna. Bandaríska innrásarhernum tókst að hertaka Kabúl í desember árið 2001 og binda þannig enda á stjórn Talíbana í landinu. Osama bin Laden og öðrum höfuðpaurum Al-Kaída tókst hins vegar að flýja yfir landamærin til Pakistan.[4]

Eftir að hafa hertekið Afganistan settu Bandaríkin á fót nýja ríkisstjórn í landinu. Árið 2004 voru haldnar frjálsar kosningar þar sem Hamid Karzai var kjörinn forseti Afganistans.[5] Um leið var kjörið nýtt þing og ný stjórnarskrá sett fyrir landið.

Þrátt fyrir að Talíbönum hefði verið komið frá völdum var stríðinu þó langt því frá að vera lokið. Frá árinu 2002 söfnuðu Talíbanar liði við landamæri Pakistans og hófu skæruhernað gegn nýju ríkisstjórninni og erlendum stuðningsmönnum hennar árið 2005. Á árunum 2007 til 2008 tókst Talíbönum að ná völdum á ný í suður- og austurhluta Afganistans. Til þess að stemma stigu við þessari þróun ákvað Barack Obama Bandaríkjaforseti á árunum 2009 til 2010 að fjölga verulega bandarískum hermönnum í Afganistan og styrkja uppbyggingu afganska ríkishersins.[6]

Árið 2017 voru enn um 13.000 erlendir hermenn staðsettir í Afganistan til að berjast gegn Talíbönum og engar formlegar áætlanir liggja fyrir um að þeir verði kallaðir heim.[7] Tugþúsundir fólks hafa látið lífið í stríðinu.

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Daniel Brown (9. nóvember 2018). „The wars in Iraq and Afghanistan have killed at least 500,000 people, according to a new report that breaks down the toll“. Business Insider, skoðað þann 10. maí 2019.
  2. Neta Crawford (2016). „Update on the Human Costs of War for Afghanistan and Pakistan, 2001 to mid-2016“. brown.edu, skoðað þann 10. maí 2019.
  3. Björn Malmquist (26. febrúar 2017). „Þrátefli í Afganistan“. Kjarninn, skoðað þann 10. maí 2019.
  4. Magnús Þorkell Bernharðsson. Miðausturlönd: Fortíð, nútíð og framtíð. Mál og menning, 2018. bls: 299.
  5. Davíð Logi Sigurðsson (18. september 2005). „Brothætt staða í Afganistan“. mbl.is, skoðað þann 10. maí 2019.
  6. „Afganistan“. Globalis, skoðað þann 10. maí 2019.
  7. Eric Walsh. „Trump speaks with Afghan leader, U.S. commander calls for more troops“. Reuters, afrit af upprunalegu eintaki geymt frá því 12. apríl 2017. skoðað þann 10. maí 2019.