Stúdentaráð Háskóla Íslands

Stúdentaráð Háskóla Íslands
Skammstöfun	SHÍ
Stofnun	1920
Höfuðstöðvar	Háskólatorg, Sæmundargata 2
Staðsetning	Sæmundargata 4, 102 Reykjavík
Forseti	Arent Orri Jónsson Claessen
Varaforseti	Sylvía Martinsdóttir
Hagsmunafulltrúi	Valgerður Laufey Guðmundsdóttir
Lánasjóðsfulltrúi	Viktor Pétur Finnsson
Starfsfólk	8
Vefsíða	https://student.is

Stúdentaráð Háskóla Íslands (SHÍ) er félag og vettvangur fyrir hagsmunabaráttu stúdenta við háskólann. Stúdentar kjósa fulltrúa í sviðsráð fyrir hvert fimm sviða Háskóla Íslands og skipa forsetar sviðsráðanna stjórn Stúdentaráðs auk forseta og varaforseta. Stúdentaráð stendur fyrir ýmiskonar starfsemi og viðburðum sem tengjast réttindavörslu og félagslífi stúdenta, en SHÍ heldur einnig og sér um útihátíðina Októberfest, sem hefur verið haldin í Vatnsmýrinni frá árinu 2003.

Meðal helstu baráttumála Stúdentaráðs í gegnum tíðina hafa verið húsnæðismál og lánasjóðsmál.

Vaka, félag lýðræðissinniðra stúdenta er nú í meirihluta í stúdentaráði, en Vaka hefur 10 fulltrúa á móti 7 fulltrúum Röskvu, samtökum félagshyggjufólks

Forseti Stúdentaráðs er Arent Orri Jónsson Claessen, fulltrúi Vöku. Vara­for­seti er Sylvía Martinsdóttir, hags­muna­full­trúi er Valgerður Laufey Guðmundsdóttir og lána­sjóðsfull­trúi er Viktor Pétur Finnsson.

Stúdentaráð heldur úti réttindaskrifstofu, með aðsetur á Háskólatorgi, fyrir ofan bóksölu stúdenta. Starfsstöður SHÍ eru: Forseti, varaforseti, lánasjóðsfulltrúi, framkvæmdastjóri, hagsmunafulltrúi, alþjóðafulltrúi, ritstjóri Stúdentablaðsins. og kjara- og réttindafulltrúi.

Fastanefndir sem SHÍ skipar eru níu: Alþjóðanefnd, Félagslífs- og menningarnefnd, Fjármála- og atvinnulífsnefnd, Fjölskyldunefnd, Jafnréttisnefnd, Kennslumálanefnd, Lagabreytinganefnd, Nýsköpunar- og frumkvöðlanefnd, Umhverfis- og samgöngunefnd.

Kosningar til Stúdentaráðs fara fram á ári hverju, en kosið er til háskólaráðs annað hvert ár. Stúdentaráðskosningar í gegnum tíðina hafa verið harkalegar eða eins og segir í Garði, tímariti Stúdentaráðs Háskólans og Stúdentafélags Reykjavíkur, eru "þær kosningar meðal harðsóttari kosninga hérlendis".

Í seinni tíð hafa kosningar til Stúdentaráðs nær alltaf verið milli Vöku, félag lýðræðissinnaðra stúdenta, og Röskvu, samtök félagshyggjufólks við Háskóla Íslands, og hefur meirihlutinn flakkað oftast milli fylkinganna tveggja, en Vaka hefur verið í meirihluta 44 ár, og Röskva í 20 ár.

Helstu tímamót

• 1920 - Stofnun SHÍ.
• 1933 - Fyrstu leynilegu kosningarnar
• 1968 - Félagsstofnun stúdenta stofnuð
• 2003 - Fyrsta Októberfest SHÍ
• 2013 - SHÍ sigrar í dómsmáli gegn Lánasjóði íslenskra námsmanna
• 2019 - SHÍ tekur þátt í loftslagsverkföllum

Saga stúdentaráðs

Stúdentaráð var stofnað í desember árið 1920, en lagt var til á fundi Stúdentafélags Háskólans að stofnað yrði stúdentaráð við háskólann að erlendri fyrirmynd. Hlutverk ráðsins væri að sinna hagsmunum og að vera málsvari stúdenta, á meðan það var enn í verkahring Stúdentafélags Háskólans og Stúdentafélags Reykjavíkur að hlúa að skemmtanalífi og fræðslufélögum nemenda við skólann.

Í nóvember árið 1921 stofnaði Stúdentaráð mötuneytið Mensa academica sem starfaði fram til ársins 1929. Leynilegar kosningar til Stúdentaráðs voru teknar upp árið 1933. Þá urðu til fylkingar sem buðu fram á listum í kosningum. Árið 1951 stofnaði Stúdentaráð vinnumiðlun fyrir háskólanema. Félagsstofnun Stúdenta var stofnuð 1968 af Stúdentaráði og háskólaráði. Árið 2013 stefndi Stúdentaráð íslenska ríkinu og Menntasjóð Námsmanna (áður Lánasjóður Íslenskra Námsmanna) vegna breytinga á útlánareglum sjóðsins og hafði betur. Í febrúar 2019 hóf Stúdentaráð loftslagsverkföll ásamt fleiri samtökum og kröfðust þess að Alþingi lýsti yfir neyðarástandi í loftslagsmálum.

Kosningar til stúdentaráðs

Ár	Meirihluti	Minnihluti	Formaður
2025	Vaka (10 sæti)	Röskva (7 sæti)	Arent Orri Jónsson Claessen
2024	Vaka (9 sæti)	Röskva (8 sæti)	Arent Orri Jónsson Claessen
2023	Röskva (12 sæti)	Vaka (5 sæti)	Rakel Anna Boulter
2022	Röskva (15 sæti)	Vaka (2 sæti)	Rebekka Karlsdóttir
2021	Röskva (16 sæti)	Vaka (1 sæti)	Isabel Alejandra Díaz
2020	Röskva (14 sæti)	Vaka (3 sæti)	Isabel Alejandra Díaz
2019	Röskva	Vaka	Jóna Þórey Pétursdóttir

Stúdentaráð á 20. öldinni

Stofnun Stúdentaráðs Háskóla Íslands

Haustið 1920 var Háskóli Íslands settur í tíunda sinn, en þá voru nemendur 94 og kennarar alls 20. Flestir stúdentar voru félagar í Stúdentafélagi háskólans. Á fundi í stúdentafélaginu í janúar 1920 kynnti formaður félagsins, Vilhjálmur Þ. Gíslason, síðar skólastjóri Verzlunarskólans og útvarpsstjóri, starfsemi stúdentaráða við erlenda háskóla. Vilhjálmur taldi heppilegt að stofna Stúdentaráð við háskólann og var samþykkt að hann hefði undirbúning að stofnun þess með höndum í samráði við Háskólaráð, sem þyrfti að samþykkja stofnunina. Háskólaráð tók vel í tillöguna og tilnefni Ólaf Lárusson prófessor til að semja reglurnar með Vilhjálmi. Vilhjálmur og Ólafur sömdu þá reglur fyrir Stúdentaráðið og voru þær fyrst lagðar fyrir almennan stúdentafund og síðan Háskólaráðið. Reglurnar voru lagðar fram á fundi stúdenta um haustið og voru samþykktar eftir miklar umræður. Reglurnar voru svo lagðar fyrir Háskólaráð sem samþykkti þær að lokum með lítilli breytingu þann 2. desember 1920.

Samkvæmt reglunum var ráðið fyrst og fremst hagsmunafélag stúdenta og fulltrúi þeirra gagnvart Háskólaráði sem og tengiliður við Stúdentaráð í öðrum löndum. Ólíkt Stúdentafélagi háskólans og Stúdentafélagi Reykjavíkur var ráðinu ekki ætlað neitt skemmti- eða menningarhlutverk.

Þá var efnt til kosninga til Stúdentaráðs Háskóla Íslands en kosningin fór fram 11. desember 1920 og voru kosnir átta menn, tveir frá hverri deild en síðan kusu þeir einn til viðbótar, og var tala fulltrúa óbreytt til ársins 1966, þó kosningafyrirkomulagi hafi verið breytt. Allar deildirnar fjórar áttu jafnmarga fulltrúa í ráðinu, þrátt fyrir að vera misstórar.

Eins og áður segir kaus Stúdentaráð svo sjálft einn mann í viðbót til setu í ráðinu og allt til ársins 1932 tilnefndi fráfarandi ráð einn mann í næsta ráð, sem kom oftar en ekki úr fjölmennustu deildunum, læknisfræði og lögfræði, og varð sá maður yfirleitt formaður í næsta ráði.

Stefán Jóhann Stefánsson, annar fulltrúi lagadeildar, sagði sig úr ráðinu "út af ágreiningi, er þar reis og var stjórnmálalegs eðlis. Fannst mér vara gengið á hlut jafnaðarmanna, vildi ekki una því og fór úr ráðinu."

Það mál sem fyrsta Stúdentaráðið eyddi mestum tíma í var að koma upp matstofu fyrir stúdenta, Mensa academica, og varð það að veruleika í byrjun nóvember 1921, eða skömmu áður en ráðið lét af störfum.

Stúdentaráð 1920-21

Deild	Fulltrúi	Staða
Guðfræðideild	Þorsteinn Jóhannesson
Guðfræðideild	Sveinn Víkingur	Ritari
Læknadeild	Lúðvíg Guðmundsson	Varaformaður
Læknadeild	Friðrik Björnsson
Lagadeild	Stefán Jóhann Stefánsson
Lagadeild	Magnús Magnússon
Heimspekideild	Stefán Einarsson
Heimspekideild	Vilhjálmur Þ. Gíslason	Formaður
Utan kosninga	Skúli V. Guðjónsson

Stúdentaráð 1944-45

Við kosningarnar haustið 1944 komu fram þrír listar. A-listi, sem Félag frjálslyndra og Alþýðuflokksfélagið studdu, hlaut 83 atkvæði og 2 menn kjörna. Vaka stóð að B-listanum og haut 155 atkvæði og 4 menn kjörna, en róttækir höfðu C-listann og 3 menn kjörna.

A- og C-listarnir höfðu með sér stjórnarsamvinnu og varð Bárður Daníelsson, oddviti C-listans, formaður Stúdentaráðs.

Starfsemi stúdentaráðs 1944-45:

• Hátíðarhöld 1. desember
• Andyrisballið, dansleikur í anddyri háskólabyggingarinnar á gamlárskvöld.
• Kvöldvaka á Hótel Borg í mars 1945
• Stúdentablaðið var gefið út 1. desember og 17. júní
• Vasabók stúdenta gefin út í fyrsta skipti (í dag gefur Stúdentaráð út sambærilegt rit, eða Akademíuna)
• Boðsundskeppni var haldin í Sundhöll Reykjavíkur að tilhlutun ráðsins, á milli framhaldsskólanna í bænum.
• Síðasta vetrardag önnuðust stúdentar dagskrá útvarpsins
• Stúdentaráð hrinti af stað nýju tímariti, tímaritinu Garður, sem átti að kynna háskólann og störf han betur en kostur hafði verið áður.
• Tillögur Stúdentaráðs til ríkisstjórnarinnar: Lyfjafræðiskóli Íslands yrði gerð að sérstakri deild í HÍ, að allsherjarrannsókn yrði gerð á því hvar brýnust væri þörf á háskólamenntuðu fólki svo stúdentar gætu haft það til hliðsjónar við val á námi. Ráðherra varð við seinni tillögunni.

Með lögum frá 14. desember 1944 var verkfræðideild stofnuð við Háskóla Íslands, en við innritun voru þá í háskólanum 388 stúdentar.

Rússamálið

Þann 6. mars 1945 var haldinn almennur stúdentafundur, sem varð allsögulegur. Þar voru rædd ýmis mál og þar á meðal tillaga, sem fram hafði komið um það að leggja niður Stúdentafélag Háskólans. Félag þetta var athafnalítið því að Stúdentaráð er fyrst og fremst málsvari stúdenta, en félagslíf skólans var einkum bundið við hin pólitísku félög. Stúdentafélagið var gamalt innan skólans og helsta starf þess að halda fagnaðarhátíð á hverju hausti í tilefni af komu nýrra stúdenta, og nefndist þetta hóf "Rússagildi". Framsögumaður tillögunnar var Jón J. Emilsson, fulltrúi Alþýðuflokksins í Stúdentaráði. Hann taldi að stjón félagsins hefði stundum misnotað aðstöðu sína og komið fram fyrir hönd stúdenta án umboðs. Nefndi hann í því samhengi Rússlandssöfnunina. Sneri Jón ræðu sinni einkum á hendur Bárði Daníelssyni og átaldi hann fyrir ýmsar sakir, en einkum fyrir að hafa verið hluthafi í skemmtifélaginu "Árvak". Forsaga málsins er að 1943 var haldið "Rússagildi" og varð 1900 kr. tap á því. Tapið kom ekki fram á reikningum, heldur borguðu nokkrir stúdentar það að mestu úr eigin vasa, en stofnuðu síðan nefnt félag, héldu skemmtun á Hótel Borg og guldu hallann með ágóða af skemmtuninni. Taldi Jón að hér væri um að ræða hættulegt fordæmi, og hefðu einkahagsmunir vakað fyrir þeim félögum.

Bárður og aðrir Árvaksmenn höfnuðu því að hafa starfað í eigin þágu, heldur að þeir hefðu innt af hendi óéigingjarnt starf í þágu Stúdentafélagsins. Á þessum fundi urðu allheitar umræður, og sakaði Jón Bárð um slælega forystu í málefnum stúdenta og lýsti yfir þvi, að stuðningur sinn við formann Stúdentaráðs væri fallinn niður.

Á fundi í Stúdentaráði 10. mars 1945 báru fulltrúar Vöku fram vantraust á stjórnarforystu ráðsins, en vantraustið var fellt með 4 atkvæðum gegn 4. Jón J. Emilsson sat hjá þrátt fyrir yfirlýsingar sínar um að hafa dregið sinn stuðning til baka. Bárður hugðist segja af sér en sökum ákveðinna tilmæla félaga sinna ákvað hann að sitja enn um stund í formannssætinu. Að tilhlutan Jóns Emilssonar boðaði Stúdentaráð almennan stúdentafund 24. mars, þar sem Jón bar fram tillögu um að fundurinn samþykkti að telja vítaverða stofnun og starfsemi skemmtifélagsins "Árvaks". Var sú tillaga felld með 51 atkvæði gegn 46. Þá var borin fram tillaga um að fundurinn skoraði á Jón að fara úr Stúdentaráði. Sú tillaga var einnig felld með 43 atkvæði gegn 43.

Á fundi Stúdentaráðs 27. mars bar Jón fram eftirfarandi tillögu:

"Stúdentaráð lýsir hér með yfir vantrausti á stjórnarforystu kommúnista í Stúdentaráði og samþykkir að víkja formanni sínum, stud. polyt. Bárði Daníelssyni, úr sæti sínu þegar í stað. Jafnframt skorar ráðið á gjaldkera og ritara að segja af sér."

Tillagan var samþykkt með 5 atkvæðum gegn 3. Fulltrúar Vöku gerðu þá grein fyrir atkvæðum sínum, að þeir samþykktu tillöguna, ekki af því að þeir vantreystu Bárði persónulega, heldur af því, "að stefna félags þeirra væri sú, að vinna eftir megni gegn áhrifum róttækra í Háskólanum."

Jóhannes Elíasson, fulltrúi frjálslyndra sat hjá og gerði grein fyrir því að hann teldi þann grundvöll sem stjórnarsamvinnan var byggð á, vera úr sögunni. Róttækir greiddu gagnatkvæðin.

Ný stjórn var kjörin og áttu sæti í henni Guðmundur Vignir Jósefsson (formaður), Jóhannes Elíasson og Bárður Daníelsson. Bárður lýsti því yfir að hann kysi að taka ekki þátt í stjórninni, og var þá annar kjörinn í hans stað, Jóhannes Elíasson. Róttækir stúdentar vildu að boðað yrði til kosninga en hinar fylkingarnar höfnuðu þeirri tillögu þar sem svo stut væri eftir af starfsárinu.

Hernám Gamla Garðs

Stúdentar bjuggu við þröngan húsakost um veturinn eins og margir aðrir bæjarbúar. Margendurteknar tilraunir til að ná Gamla Garði aftur úr hershöndum reyndust árangurslausar. Breska heimsveldið taldi hann vera svo mikilvæga bækistöð að hann mætti ekki án hans vera fyrr en Þjóðverjar væru sigraðir, en breski sendiherrann bauð að leigja stúdentum 10 bragga til íbúðar um veturinn. Almennur stúdentaundur féllst á, að hafna eindregið göfugu braggatilboði Breta og hvatti til nýrra átaka till að endurheimta Gamla Garð undir kjörorði Magnúsar frá Mel: "Sómi vor býður oss að fara einarðlega með rétt vorn".

Á Nýja Garði varð brátt þröngbýlt, svo að þar urðu slæm námsskilyrði. Tveir menn byggðu þar flest einbýlisherbergi, en í háskólabyggingunni tókst að fá eina stofu, þar sem stúdentar gátu fengið að liggja inni, en þó varð að synja 23 "rússum" um húsnæði. Meðan húsnæðisvandræðin voru sárust eftir missi Gamla Garðs, lá fjöldi stúdenta í háskólakjallaranum, og minnti aðbúnaður þeirra fremur á verbúðarvist en samastað háskólaborgara. Ein vistarveran í kjallaranum þótti bera af öðrum og er henni lýst þannig:

Helga Jósefns kom hnífur í feitt,

hlotnaðist honum kamers eitt

í Háskólans kjallarahólfi.

Vænum mublum er verelsið skreytt

og vaskur á miðju gólfi.

Í lok skólaársins var Gamli Garður endurheimtur eftir fimm ára hersetu, en leysti þó ekki húsnæðisvanda stúdenta. Stúdentar bjuggu enn einhverja vetra í braggaíbúðum.

Stúdentaráð 1945-46

Störf stúdentaráðs 1945-46:

• Nefnd stofnuð til að endurreisa íþróttalífið í háskólanum
• Stúdentaráð beindi ósk til háskólaráðs um styrk til að launa söngkennara, sem myndi kenna stúdentum söng.
• Bókamálið - Vegna skorts á námsbókum stofnaði Stúdentaráð nefndir til að greina þær námsbækur sem þörf var á og pantaði inn í stórum stil.
• Rússagildi haldið hátíðlegt þann 1. desember 1945.
• Áramótadansleikurinn haldinn.
• 9. febrúar 1945 var haldinn fagnaðarhátíð vegna endurheimtar Gamla Garðs.
• Smærri dansleikir haldnir öðru hverju í Gamla Garði.

Sunnudaginn 31. mars 1946 boðuðu Stúdentaráð og Stúdentafélag Reykjavíkur til opinbers borgarafundar undir berum himni í Barnaskólaportinu í Reykjavík. Eigendur samkomuhúsanna í Reykjavík höfðu neitað stúdentum um húsnæði fyrir þennan fund. Fundurinn varðaði herstöðvamálið svokallaða en forystumenn í félagsskap stúdenta höfðu tekið höndum saman um að ýta við þjóðinni í þessu máli - og þá einkum ríkisstjórninni og Alþingi.

Fundurinn tókst vel til og var fjölsóttur og glæsilegur. Ræðumenn voru: Guðmundur Ásmundsson, formaður Stúdentaráðs, dr. Jakob Sigurðsson, formaður Stúdentafélags Reykjavíkur, Sigurbjörgn Einarsson dósent, Kristján Eiríksson, Jóhannes Elíasson, dr. Sigurður Þórarinsson og Jón P. Emilsson. Ræðumenn kröfðust þess einróma að Bandaríkjamenn kölluðu her sinn héðan tafarlaust. Þeir lýstu því yfir að "við viljum engan erlendan her hafa á Íslandi".

Sama dag hófu stúdentaráðið, Stúdentafélagið og stjórnmálafélögin í háskólanum útgáfu blaðsins "Við mótmælum allir".

Stúdentaráð 1946-47

Að minnsta kosti einu sinni hefur það gerst að fleiri en 2 fylkingar hafa verið í framboði á sama tíma, en árið 1946 voru fjórar fylkingar í framboði. Vaka, félag lýðræðissinnaðra stúdenta, Félag frjálslyndra stúdenta, Stúdentafélag lýðræðissinnaðra stúdenta og Félag róttækra stúdenta. Aðdragandinn var sá að flugvallarsamningurinn hafði nýlega verið gerður við Bandaríkin og valdið miklu róti í háskólanum. Þegar átökin stóðu sem hæst, var stofnað Þjóðvarnarfélag háskólastúdenta og formaður þess kjörinn Hermann Pálsson. Á stofnfundi félagsins var stjórninni falið að athuga hvort rétt væri að félagið byði fram lista við stúdentaráðskosningarnar, annað hvort eitt saman eða í bandalagi við eitt eða fleiri pólitísk félög. Stjórnin átti viðræður við fulltrúa allra pólitísku félaganna og lagði síðan fyrir félögin uppkast að málefnasamningi um framboð til stúdentaráðskoninga. Í uppkastinu sagði:

"Þjóðvarnarfélag háskólastúdenta, Félag frjálslyndra stúdenta, Félag róttækra stúdenta, Stúdentafélag lýðræðissinnaðra stúdenta og Vaka, félag lýðræðissinnaðra stúdenta, ákveða að bera fram sameiginlegan lista til næstu stúdentaráðskosninga.

Orsakirnar til þessarar nýbreytni er sú hætta, sem félögin telja þjóðinni stafa af flugvallarsamningnum við Bandaríkin, sem knýr alla þjóðrækna Íslendinga til einingar. Félögin telja, að hér sé um að ræða svo mikilvægt mál, að víkja beri öllum dægurmálum til hliðar. Félögin telja sér skylt að berjast markvisst fyrir því:

1. að samningurinn verði túlkaður og haldinn eftir þeim skilningi, sem Íslendingum kemur bezt.
2. að samningnum verði sagt upp, svo fljótt sem ákvæði samningsins leyfa,
3. að dvöl Bandaríkjaliðsins, sem hingað verður sent, trufli sem minnst íslenzk þjóðlíf,
4. að slíkir samningar verði ekki gerðir framvegis.

Félögin ákveða að 1. desember skuli verða almennur baráttudagur gegn áhrifum samningsins."

Þá var einnig tekið fram hver skipun listans skyldi vera, en allir áttu að vera félagsmenn í Þjóðvarnarfélagi háskólastúdenta en Vaka átti að fá fimm fulltrúa, Félag róttækra stúdenta tvo, Félag frjálslyndra stúdenta einn og Stúdentafélag lýðræðissinnaðra sósíalista einn. Félagsfundur Vöku hafnaði þessu tilboði og tók fram að hann treysti fulltrúum Vöku eins vel til að standa vörð um frelsi og fullveldi Íslands og berjast fyrir hagsmunamálum stúdenta, hvort sem þeir væru í Þjóðvarnarfélaginu eða ekki. Hin félögin þrjú tóku tilboðinu, en ekki varð þó af samvinnu þeirra í milli eftir að Vaka hafnaði tilboðinu. Við kosningarnar komu því fram fjórir listar, en Þjóðvarnarfélagið dró sig í hlé.

Síðan fór það svo að kosningarnar fóru af stað og voru fylkingar harðorðar um andstæðinga. Í blaði róttækra, Nýja stúdentablaðinu, var sérstaklega skotið á Vökumenn, en þar sagði "Ef þú greiðir málstað Vöku atkvæði, skilur þjóðin öll það sem hreina uppgjöf við málstað stúdenta. Heiður vor er í veði." Í blaði Vöku var flestum greinum beint gegn róttækum: "Það er skylda allra stúdenta, sem vilja forða stúdentaráði frá því að verða handbendi kommúnista, að styðja eina andstæðing kommúnista, Vöku o.s.fr.v."

Þann 2. nóvember kl. 14:00 hófst kjörfundur, en öll félögin höfðu undirbúið kosningarnar vandlega. Kosningaskrifstofur störfuðu og bílar voru á fleygiferð að sækja kjósendur og reynt var að róa í þeim, sem ekki enn voru búnir að taka ákvörðun um hvert þeirra atkvæði myndi renna. Sú venja hafði verið allgömul þá, að Vaka héldi dansleik að kvöldi kosningadagsins áður fyrr hafði hann oft verið auglýstur sem „sigurhátíð Vöku“, en þar sem reynslan staðfesti ekki alltaf réttmæti þessara orða, hafði aðeins „dansleikur“ verið auglýstur síðustu árin þar á undan. Á dansleiknum var fullt út að dyrum en niðurstöðurnar voru kynntar þar, en Vaka hlaut 194 atkvæði og fimm menn kjörna, Félag róttækra stúdenta hlaut 100 atkvæði og þrjá menn, Stúdentafélag lýðræðissinnaðra stúdenta hlaut 57 atkvæði og einn mann, en félag frjálslyndra hlaut 32 atkvæði og engan mann kjörinn.

Hlutu því eftirfarandi kjör í Stúdentaráð 1946-47:

• Geir Hallgrímsson (Vaka) - formaður
• Gunnar Sigurðsson (Vaka)
• Ásgeir Pétursson (Vaka)
• Guðlaugur Þorvaldsson (Vaka)
• Skúli Guðmundsson (Vaka) - gjaldkeri
• Ingi R. Helgason (Félag róttækra stúdenta)
• Björn Jónsson (Félag róttækra stúdenta)
• Hermann Pálsson (Félag róttækra stúdenta) - ritari
• Þorvaldur G. Kristjánsson (Stúdentafélag lýðræðissinnaðra sósíalista)

Almennur stúdentafundur 20. desember 1946

Seinna sama ár, þegar það verða deilur um hvort að Sigurður Bjarnason, alþingismaður, ætti að fá að flytja ávarp á fullveldisfögnuði stúdenta þann 1. desember, berst stúdentaráði skjal frá 23 háskólastúdentum sem kröfðust þess, að almennur fundur háskólastúdenta yrði haldinn um málið, þar sem sú ráðstöfun yrði borin undir atkvæði. Í lögum Stúdentaráðs er ákvæði sem tekur til almenns funds stúdenta, en hann hefur æðsta vald í málefnum þeirra, og getur breytt löglegum samþykktum stúdentaráðsins, enda sæki fundinn fjórðungur skrásettra háskólastúdenta (þá). Þá hafði Hermann Pálsson, ritari stúdentaráðs sagt af sér í mótmælaskyni við valið á Sigurði, en Geir Hallgrímsson, formaður stúdentaráðs, lýsti því yfir að hann mundi segja af sér formennsku í ráðinu, ef fundurinn hafnaði Sigurði.

Hinn 20. nóvember var svo haldinn fjölmennur fundur háskólastúdenta, þar sem tillaga um hvort að enginn þeirra alþingismanna sem kaus með samningnum mætti flytja ávarp. Heitar umræður voru um tillöguna og Geir ítrekaði sína hótun um afsögn sína. Ýmsir skoruðu á Geir að draga hótun sína aftur, en hann gerði það ekki. Í fundarlok var tillagan borin undir atkvæði og felld með nokkrum atkvæðismun, en 69 atkvæði voru með tillögunni og 82 gegn.

Stúdentaráð 1964-65

Þann 21. febrúar 1964 kom nýtt stúdentaráð saman á fyrsta fund og skipti með sér verkum þannig að formaður var Auðólfur Gunnarsson, varaformaður Jón OIddsson, ritari Örn Marínósson, og gjaldkeri Geir Gunnlaugsson.

Þá var í fyrsta skiptið, samkvæmt nýjum breytingum á lögum stúdentaráðs, kjörinn sérstakur yfirmaður utanríkismála, og yfirmaður almennra félagsmála. Jón Oddsson var skipaður yfirmaður utanríkismála og Vésteinn Ólason yfirmaður almennra félagsmála.

Þá voru eftirfarandi nefndir skipaðar; Fríðindanefnd, Bókmenntarkynningarnefnd, Bridgenefnd, Skáknefnd, Málfundanefnd, Leiklistarnefnd, Útvarpsnefnd, Hjónagarðsnefnd og Utanríkisnefnd. Meðal nefndarmanna voru Friðrik Sófusson, síðar varaformaður Sjálfstæðisflokksins, sem sat í málefnanefnd, og Bogi Nilsson, seinna ríkissaksóknari og pabbi Boga Nils Bogason forstjóra Icelandair, sat í Bridgenefndinni.

Stúdentaráð á 21. öldinni

Stúdentaráð 2017-18

Árið 2017 sigraði Röskva kosningar til Stúdentaráðs eftir átta ár Vöku í meirihluta og fékk 18 af 27 fulltúum í Stúdentaráði.

Stúdentaráð 2021-22

Röskva vann stórsigur í kosningum til stúdentaráðs með 16 af 17 fulltrúum til stúdentaráðs.

Stúdentaráð 2022-23

Árið 2023-24 hélt Röskva aftur ofurmeirihluta sínum í kosningum til stúdentaráðs, og missti aðeins einn fulltrúa en var þá með 15 fulltrúa á móti 2 fulltrúum Vöku. Heild­ar­kjör­sókn var  21,70% þar sem alls voru 2.626 at­kvæði greidd en 17,95% í kosn­ing­um til há­skólaráðs þar sem 2.572 voru greidd.

Eftifarandi aðilar hlutu kjör í stúdentaráð 2022-23:

• Lilja Hrönn Ö. Hrannarsdóttir (Röskva)
• Viktor Ágústsson (Röskva)
• Dagur Kárason (Vaka)
• Diljá Ingólfsdóttir (Röskva)
• Elías Snær Torfason (Röskva)
• Andri Már Tómasson (Röskva)
• Sigríður Helga Ólafsson (Röskva)
• Dagný Þóra Óskarsdóttir (Röskva)
• Rakel Anna Boulter (Röskva)
• Draumey Ósk Ómarsdóttir (Röskva)
• Magnús Orri Aðalsteinsson (Röskva)
• Auður Eir Sigurðardóttir (Röskva)
• Bergrún Anna Birkisdóttir (Vaka)
• Ísak Kárason (Röskva)
• Brynhildur R. Þorbjarnardóttir (Röskva)
• S. Maggi Snorrason (Röskva)
• Dagmar Óladóttir (Röskva)

Í háskólaráð hlutu kjör:

• Bryn­hild­ur K Ásgeirs­dótt­ir (Röskva)
• Katrín Björk Kristjáns­dótt­ir (Röskva)

Forysta stúdentaráðs var eftirfarandi:

• Rebekka Karlsdóttir (forseti)
• Gréta Dögg Þórisdóttir (varaforseti)
• María Sól Antonsdóttir (lánasjóðsfulltrúi)
• Katrín Björk Kristjánsdóttir (hagsmunafulltrúi)

Stúdentaráð 2023-24

Árið 2023-24 vann Röskva kosningar til stúdentaráðs en tapaði þó nokkrum sætum, en Röskva hafði þá 12 fulltrúa gegn 5 fulltrúum Vöku.

Eftirfarandi aðilar hlutu kjör í stúdentaráð 2023-24:

• Arna Dís Heiðarsdóttir (Röskva)
• Daníel Hjörvar Guðmundsson (Vaka)
• Emilía Björt Írisard. Bachmann (Röskva)
• Júlíus Viggó Ólafsson (Vaka)
• Kristmundur Pétursson (Röskva)
• Sigríður Helga Kárdal Ásgeirsd. (Röskva)
• Daníel Thor Myer (Röskva)
• Elísabet Sara Gísladóttir (Vaka)
• Júlíana Dögg Önnudóttir Chipa (Vaka)
• Tanja Sigmundsdóttir (Röskva)
• Dagbjört Ósk Jóhannsdóttir (Röskva)
• María Rós Kaldalóns (Röskva)
• Davíð Ásmundsson (Röskva)
• Eiður Snær Unnarsson (Vaka)
• Guðni Thorlacius (Röskva)
• Júlía Karín Kjartansdóttir (Röskva)
• Steinunn Kristín Guðnadóttir (Röskva)

Forysta stúdentaráðs:

• Rakel Anna Boulter (forseti)
• Dagmar Óladóttir (varaforseti)
• Gísli Laufeyjarson Höskuldsson (lánasjóðsfulltrúi)
• Rannveig Klara Guðmundsdóttir (hagsmunafulltrúi)

Stúdentaráð 2024-25

Árið 2024-25 markar fyrsta ár Vöku í meirihluta síðan 2017, en Röskva hefði þar verið í meirihluta í 7 ár. Meirihlutinn vannst naumlega en Vaka hlaut þá 9 fulltrúa gegn 8 fulltrúum Röskvu.

Eftirfarandi aðilar hlutu kjör í stúdentaráð 2024-25:

• Júlíus Viggó Ólafsson (Vaka)
• Katla Ólafsdóttir (Röskva)
• Ragnheiður Geirsdóttir (Vaka)
• Birkir Snær Brynleifsson (Vaka)
• Patryk Lukasz Edel (Röskva)
• Styrmir Hallsson (Röskva)
• Tinna Eyvindardóttir (Vaka)
• Eiríkur Kúld Viktorsson (Vaka)
• Gunnar Ásgrímsson (Vaka)
• Magnús Bergmann Jónasson (Röskva)
• Ásthildur Bertha Bjarkadóttir (Vaka)
• Kristín Fríða Sigurborgardóttir (Röskva)
• Jóhann Almar Sigurðsson (Vaka)
• Ester Lind Eddudóttir (Röskva)
• Ísleifur Arnórsson (Röskva)
• Sóley Anna Jónsdóttir (Röskva)
• Anna Sóley Jónsdóttir (Vaka)

Eftirfarandi aðilar hlutu kjör í forystu stúdentaráðs:

• Arent Orri Jónsson Claessen (forseti)
• Sigurbjörg Guðmundsdóttir (varaforseti)
• Júlíus Viggó Ólafsson (lánasjóðsfulltrúi)
• Valgerður Laufey Guðmundsdóttir (hagsmunafulltrúi)

Einnig voru ráðnir aðrir starfsmenn ráðsins, Snæfríður Blær Tindsdóttir sem alþjóðafulltrúi, Vésteinn Örn Pétursson sem ritsjóri Stúdentablaðsins og Daníel Hjörvar Guðmundsson í stöðu framkvæmdastjóra. Síðar á starfsárinu var Karen Lind Skúladóttir ráðin sem fyrsti kjarafulltrúi SHÍ.

Stúdentaráð 2024-25

Vaka hélt velli í kosningum til stúdentaráðs og jók við meirihluta sinn með 1 fulltrúa, en 10 Vökuliðar hlutu kjör gegn 7 fulltrúum Röskvuliðum.

Fylkingar

Stúdentaráð hefur tekið ýmsum breytingum í áranna rás en þó hefur eitt fyrirbæri sett svip á tilveru ráðsins frá árinu 1933, það eru listakosningar til Stúdentaráðs. Lengst af hafa fylkingar barist um meirihluta í ráðinu og þó að málefnin hafa verið ólík milli ára er saga þessara fylkinga orðin samofin Stúdentaráði.

Undanfarna þrjá áratugi hafa það verið fylkingarnar Vaka og Röskva sem hafa notið mest fylgis og skiptst á að hafa meirihluta nokkur ár í senn. Aðrar fylkingar hafa þó iðulega boðið fram svo sem H-listinn, Skrökva og Öskra í seinni tíð. Á árum áður voru starfandi fylkingarnar Umbótasinnar, Félag vinstrimanna, Vinstrimenn og Félag róttækra stúdenta, Félag róttækra, krata og þjóðernissinnaðra stúdenta, Félag frjálslyndra stúdenta, Félag frjálslyndra og krata, Félag róttækra stúdenta og Hægri menn..

Á árunum 1960 til 1974 var kosningum háttað öðruvísi en áður, en þá voru kosnir einstaklingar í stað fylkinga. Þetta leiddi þó ekki til þess að fylkingafyrirkomulagið lagðist af, heldur í raun efldist vinstrivængurinn ef eitthvað var því að allir einstaklingar sem töldust ekki til Vökuliða í framboði voru skilgreindir sem andstæðingar Vöku. Hópuðust því allir andstæðingar Vöku undir hatt vítt skilgreindra vinstrimanna. Þessu fyrirkomulagi var þó breytt aftur árið 1974 og var þá kosið á milli Vöku og Vinstrimanna. Frá því að fylkingafyrirkomulagið tók við aftur árið 1974 hafa níu ný framboð litið dagsins ljós.

Árið 2013 voru einstaklingsframboð aftur leyfð, en það var meðal helstu baráttumála H-listans og Skrökvu. Síðan þá hafa þrisvar sinnum borist einstaklingsframboð, árin 2016, 2023 og 2024 öll á hugvísindasviði, en engin þeirra hefur hlotið kjör.

Vaka

Vaka, félag lýðræðissinnaðra stúdenta var stofnað árið 1935 og hefur verið starfandi síðan þá. Frá stofnun hefur félagið á hverju ári staðið fyrir framboði til Stúdentaráðs.

Vaka var stofnuð árið 1935 sem svar við öðrum nýlega stofnuðum hreyfingum: Félagi róttækra háskólastúdenta , sem aðhylltist sósíalísk og kommúnísk gildi, og Félagi þjóðernissinnaðra stúdenta , sem barðist fyrir þjóðernissinnuðum gildum. Fremstur í flokki var Jóhann Hafstein, þá laganemi en síðar forsætisráðherra. Fyrir vikið varð undirheiti félagsins „félag lýðræðissinnaðra stúdenta“.

Vaka hefur þó tekið breytingum yfir tímann, en það urðu þáttaskil í starfi Vöku um miðjan 9. áratug síðustu aldar. Vaka hóf þá baráttu fyrir því að fá pólitíkina úr hagsmunabaráttu nemenda. En árunum á undan hafði Stúdentaráð til að mynda opinberlega stutt við Samtök hernaðarandstæðinga sem og berist gegn Álverinu á Grundartanga.

Verðandi

Verðandi, félag vinstri sinnaðra stúdenta, var stofnað árið 1969.

Vinstrimenn

Vinstrimenn buðu fyrst fram sem fylking árið 1974, þegar hætt var að kjósa einstaklinga til starfa innan stúdentaráðs og aftur var farið að kjósa fylkingar. Þó höfðu Vinstrimenn starfað sem heild á árunum 1960-1974 og verið sameinaðir í andstöðu sinni við Vöku á þeim tíma. Árið 1974 fóru Vinstrimenn stefnulausir sem fylking inn í kosningarnar en báru þó sigur úr bítum. Fyrsti formaður í meirihluta Vinstrimanna var Arnlín Óladóttir, læknanemi, sem jafnframt var fyrst kvenna til að gegna embætti formann Stúdentaráðs Háskóla Íslands.

Opinber stefnumál Vinstrimanna sneru aðallega að því að vera á móti kerfinu, en þrátt fyrir skort á skýrri stefnu voru Vinstrimenn þó frekar róttækir í sinni stjórnartíð en ber hæst að nefna róttæka aðgerð undir forystu Össurar Skarphéðinssonar. Össur hafði komið sér fyrir á þingpöllum Alþingis og hélt ræðu þar fyrir þingheim, á meðan aðrir stúdentar komu í veg fyrir að þingverðir næðu til hans. Tilefni ræðunnar var aðgerðaleysi ríkisins í lánasjóðsmálum og vakti aðgerðin mikla eftirtekt.

Það var alltaf stutt í ágreining innan fylkingarinnar en Vinstrimenn störfuðu ekki sem ein heild nema sem andstæðingar Vöku. Á árunum 1974-1980 var fylgi Vinstrimanna að meðaltali 55%, en fylgi fylkingarinnar fór þó dvalandi síðustu árin. Það var svo árið 1979 að ungliðar stjórnmálahreyfinga á landsvísu, sem töldu sig vera vinstriflokka, sameinuðust um stofnun Félags vinstrimanna og buðu fram til stúdentaráðs. Þessir ungu vinstrisinnar töldu þörf á því að stofna alvöru vinstrisinnað afl innan Háskóla Íslands og sögðu skilið við Vinstrimenn.

Félag vinstrimanna

Félags vinstrimanna, sem ekki má rugla við félaginu Vinstrimenn, var stofnað árið 1979 vegna ágreinings innan Vinstrimanna. Félag vinstrimanna var þá skipað ungliðum sem aðhylltust þáverandi vinstriflokka, þó ekki hafi verið bein tengsl þar á milli. Í kjölfarið var félagsskapur Vinstrimanna lagður niður.

Umbótasinnar

Félag umbótasinna var stofnað árið 1981, en það voru aðilar sem sáu sér ekki fært að vera í slagtogi með Félagi vinstrimanna en höfðu áður átt heima innan Vinstrimanna. Umbótasinnar sátu næstu ár í meirihluta ráðsins með Vöku og Félagi vinstrimanna á víxl og í stjórnartíð Félags vinstrimanna og Umbótasinna árið 1988 var Röskva, samtök félagshyggjufólks, stofnuð árið 1988 með samruna Félags vinstrimanna og Umbótasinna.

Röskva, samtök félagshyggjufólks

Röskva var stofnuð árið 1988 með samruna Félags vinstrimanna og Umbótasinna, en Röskva kom til með að hafa meirihluta fulltrúa í stúdentaráði öll árin 1992-2002 en svo var það fyrir tilstilli Háskólalistans árið 2005 að þrjár fylkingar áttu sæti í stjórn stúdentaráðs og meirihluti var ekki myndaður.

Formenn SHÍ gegnum tíðina

Forseti (áður formaður) Stúdentaráðs er ábyrgðarstaða sem margt þjóðþekkt fólk hefur gegnt gegnum tíðina. Meðal fyrri formanna má nefna: Össur Skarphéðinsson, Hildi Björnsdóttur, Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, Árna Grétar Finnsson, Dag B. Eggertsson og Jónas Fr. Jónsson.

Hörður Sigurgestsson var fyrstur til að gegna embætti forseta tvö ár í röð, árin 1960-1962. Fyrsta kona til að gegna embætti forseta var Arnlín Óladóttir starfsárið 1974-1975.

Formenn SHÍ

Nr.	Nafn	Frá	Til	Fylking
109	Arent Orri Jónsson Claessen	2024		Vaka
108	Rakel Anna Boulter	2023	2024	Röskva
107	Rebekka Karsldóttir	2022	2023	Röskva
106	Isabel Alejandra Diaz	2020	2022	Röskva
105	Jóna Þórey Pétursdóttir	2019	2020	Röskva
104	Elísabet Brynjarsdóttir	2018	2019	Röskva
103	Ragna Sigurðardóttir	2017	2018	Röskva
102	Kristófer Már Maronsson	2016	2017	Vaka
101	Aron Ólafsson	2015	2016	Vaka
100	Ísak Einar Rúnarsson	2014	2015	Vaka
99	María Rut Kristinsdóttir	2013	2014	Vaka
98	Sara Sigurðardóttir	2012	2013	Vaka
97	Lilja Dögg Jónsdóttir	2011	2012	Vaka
96	Jens Fjalar Skaptason	2010	2011	Vaka
95	Hildur Björnsdóttir	2009	2010	Vaka
94	Björg Magnúsdóttir	2008	2009	Röskva
93	Dagný Ósk Aradóttir	2007	2008	Röskva
92	Sigurður Örn Hilmarsson	2006	2007	Vaka
91	Elías Jón Guðjónsson	2005	2006	H-listinn
90	Jarþrúður Ásmundsdóttir	2004	2005	Vaka
89	Davíð Gunnarsson	2003	2004	Vaka
88	Brynjólfur Stefánsson	2002	2003	Vaka
87	Þorvarður Tjörvi Ólafsson	2001	2002	Röskva
86	Eiríkur Jónsson	2000	2001	Röskva
85	Finnur Beck	1999	2000	Röskva
84	Ásdís Magnúsdóttir	1998	1999	Röskva
83	Haraldur Guðni Eiðsson	1997	1998	Röskva
82	Vilhjálmur H. Vilhjálmsson	1996	1997	Röskva
81	Guðmundur Steingrímsson	1995	1996	Röskva
80	Dagur B. Eggertsson	1994	1995	Röskva
79	Páll Magnússon	1993	1994	Röskva
78	Pétur Þ. Óskarsson	1992	1993	Röskva
77	Steinunn Valdís Óskarsdóttir	1991	1992	Röskva
76	Sigurjón Þ. Árnason	1990	1991	Vaka
75	Jónas Fr. Jónsson	1989	1990	Vaka
74	Sveinn Andri Sveinsson	1988	1989	Vaka
73	Ómar Geirsson	1987	1988	Umbótasinnar
72	Eyjólfur Sveinsson	1986	1987	Vaka
71	Björk Vilhelmsdóttir	1986	1986	Félag vinstrimanna
70	Guðmundur Jóhannsson	1985	1986	Vaka
69	Stefán Kalmansson	1984	1985	Vaka
68	Aðalsteinn Steinþórsson	1983	1984	Umbótasinnar
67	Gunnar Jóhann Birgisson	1982	1983	Vaka
66	Finnur Ingólfsson	1981	1982	Umbótasinnar
65	Stefán Jóhann Stefánsson	1980	1981	Félag vinstrimanna
64	Þorgeir Pálsson	1979	1980	Félag vinstrimanna
63	Bolli Héðinsson	1978	1979	Vinstrimenn
62	Ingibjörg Sólrún Gísladóttir	1977	1978	Vinstrimenn
61	Össur Skarphéðinsson	1976	1977	Vinstrimenn
60	Gestur Guðmundsson	1975	1976	Vinstrimenn
59	Arnlín Óladóttir	1974	1975	Vinstrimenn
58	Halldór Ármann Sigurðsson	1973	1974	Vinstrimenn
57	Gunnlaugur Ástgeirsson	1972	1973	Vinstrimenn
56	Gylfi Jónsson	1971	1972	Vinstrimenn
55	Jón Magnússon	1970	1971	Vaka
54	Allan Vagn Magnússon	1969	1970	Vaka
53	Höskuldur Þráinsson	1968	1969	Vaka
52	Björn Bjarnason	1967	1968	Vaka
51	Skúli Johnsen	1966	1967	Vaka
50	Björn Teitsson	1965	1966	Vaka
49	Auðólfur Gunnarsson	1964	1965	Vaka
48	Ellert B. Schram	1963	1964	Vaka
47	Jón E. Ragnarsson	1962	1963	Vaka
46	Hörður Sigurgestsson	1960	1961	Vaka
45	Árni Grétar Finnsson	1959	1960	Vaka
44	Ólafur Egilsson	1958	1959	Vaka
43	Birgir Ísleifur Gunnarsson	1957	1958	Vaka
42	Bjarni Beinteinsson	1956	1957	Vaka
41	Björgvin Guðmundsson	1955	1956	Róttækir, kratar og þjóðvörn
40	Skúli Benediktsson	1954	1955	Frjálsl. og kratar
39	Björn Hermannsson	1953	1954	Félag frjálslyndra stúdenta
38	Matthías Jóhannesson	1952	1953	Vaka
37	Bragi Sigurðsson	1952	1952	Vaka
36	Höskuldur Ólafsson	1951	1952	Vaka
35	Árni Björnsson	1950	1951	Vaka
34	Hallgrímur Sigurðsson	1949	1950	Frjálsl. og kratar
33	Bjarni V. Magnússon	1949	1949	Frjálsl. og kratar
32	Gísli Jónsson	1948	1948	Vaka
31	Tómas Tómasson	1947	1948	Vaka
30	Geir Hallgrímsson	1946	1947	Vaka
29	Guðmundur Ásmundsson	1945	1946	Vaka
28	Bárður Daníelsson	1944	1945	Félag róttækra stúdenta
27	Páll S. Pálsson	1943	1944	Vinstri menn
26	Ásberg Sigurðsson	1942	1943	Vaka
25	Einar Ingimundarson	1941	1942	Vaka
24	Þorgeir Gestsson	1940	1941	Vaka
23	Hannes Þórarinsson	1940	1940	Vaka
22	Bárður Jakobsson	1939	1939	Vaka
21	Sigurður Bjarnason	1938	1939	Vaka
20	Ólafur Bjarnason	1937	1938	Vaka
19	Jóhann Hafstein	1936	1937	Vaka
18	Ragnar Jóhannesson	1936	1936	Félag róttækra stúdenta
17	Björn Sigurðsson	1935	1936	Félag róttækra stúdenta
16	Eggert Steinþórsson	1934	1935	Academia
15	Baldur Johnsen	1933	1934	Hægri menn
14	Valdimar Stefánsson	1933	1933
13	Sigurður Ólason	1932	1933
12	Jón Geirsson	1931	1932
11	Agnar Kl. Jónsson	1930	1931
10	Bergsveinn Ólafsson	1929	1930
9	Þorgrímur Sigurðsson	1928	1929
8	Sig. Karl Jónasson	1927	1928
7	Einar B. Guðmundsson	1926	1927
6	Þorkell Jóhannesson	1925	1926
5	Gunnlaugur Indriðason	1924	1925
4	Thor Thors Jr.	1923	1924
3	Björn E. Árnason	1922	1923
2	Skúli Guðjónsson	1921	1922
1	Vilhjálmur Þ. Gíslason	1920	1921