Sankti Pétursborg
Sankti Pétursborg
Санкт-Петербург | |
|---|---|
 Svipmyndir frá Sankti Pétursborg. | |
 Fáni .svg) Skjaldarmerki | |
| Söngur: „Söngur Sankti Pétursborgar“ | |
 | |
  Sankti Pétursborg Staðsetning í Rússlandi | |
| Hnit: 59°56′15″N 30°18′31″A / 59.93750°N 30.30861°A | |
| Land |  Rússland |
| Alríkisumdæmi | Norðvesturumdæmi |
| Stofnuð | 27. maí 1703[1] |
| Nefnd eftir | Pétri postula |
| Raion | Sjá lista |
| Stjórnarfar | |
| • Stjórn | Þing |
| • Landstjóri | Alexander Beglov[2] (Sameinað Rússland) |
| Flatarmál | |
| • Samtals | 1.439 km2 |
| Hæð yfir sjávarmáli | 3 m |
| Mannfjöldi | |
| • Samtals | 5.601.911 |
| • Sæti | 4. í Evrópu 2. í Rússlandi |
| • Þéttleiki | 399.281/km2 |
| Tímabelti | UTC+3 (MSK[4]) |
| Póstnúmer | 190000—199406 |
| Svæðisnúmer | 812 |
| ISO 3166 kóði | RU-SPE |
| Vefsíða | https://gov.spb.ru |
Sankti Pétursborg (rússneska: Санкт-Петербург Sankt-Peterbúrg; áður þekkt sem Petrograd 1914-1924 og Leníngrad 1924-1991) er borg sem stendur á Kirjálaeiðinu við ósa árinnar Nevu þar sem hún rennur út í Kirjálabotn í Norðvestur-Rússlandi. Um 5,6 milljónir bjuggu í borginni árið 2021.
Pétur mikli Rússakeisari stofnaði borgina árið 1703 sem evrópska stórborg og var hún höfuðborg Rússlands fram að októberbyltingunni 1917. Borgin heitir þó ekki eftir Pétri mikla heldur Pétri postula. Borgin var reist þar sem áður stóð sænska virkið Nyenschantz sem Rússar höfðu lagt undir sig í norðurlandaófriðnum mikla árið 1702. Í Rússlandi tengist borgin því stofnun rússneska keisaradæmisins og upphafinu á stórveldistíma Rússlands í Evrópu. Borgin var höfuðborg keisaradæmisins frá 1713 til 1918. Eftir októberbyltinguna 1917 fluttu bolsévikar höfuðborgina til Moskvu.
Í fyrri heimstyrjöldinni árið 1914 var borgin nefnd Petrograd á rússnesku eða „Pétursborg“. Þýsku orðin „sankt“ og „burg“ voru fjarlægð úr nafninu. Fimm dögum eftir andlát Vladímírs Leníns, 26. janúar 1924 var borgin nefnd Leníngrad eftir honum. Í fyrstu forsetakosningunum í Rússlandi 19. júní 1991 völdu íbúar borgarinnar í atkvæðagreiðslu að nafni hennar yrði breytt til fyrra horfs. Rússar hafa oft talað um borgina sem „glugga að Evrópu“ eða „glugga til vesturs“.[5][6] Borgin er nyrsta stórborg (með yfir milljón íbúa) heims. Hún hefur verið kölluð „Feneyjar norðursins“ eða „hinar rússnesku Feneyjar“, bæði út af vatnaleiðum í borginni og vegna þess hve arkitektúr og hönnun borgarinnar er innblásin af fyrirmyndum frá Vestur-Evrópu.[7][8][9] Borgin hefur líka verið kölluð „borg hinna hvítu nátta“ vegna miðnætursólarinnar á sumrin.[10][11] Sankti Pétursborg hefur verið kölluð „Palmýra norðursins“ vegna fjölda áberandi ríkmannlegra bygginga.[12]
Miðbær borgarinnar er á heimsminjalista UNESCO. Þar á meðal er Vetrarhöllin. Nýbyggingin Lakhta-miðstöðin er hæsta bygging Evrópu (463 metrar). Yfir 200 söfn eru í borginni.
Stjórnsýsla
[breyta | breyta frumkóða].jpg)
Sankti Pétursborg er alríkisborg og þannig sjálfstæður aðili að Rússneska sambandslýðveldinu.[13] Réttindaskrá Sankti Pétursborgar sem borgarþingið samþykkti árið 1998 er eins konar stjórnarskrá borgarinnar.[14] Framkvæmdavaldið er í höndum borgarstjórnar Sankti Pétursborgar sem landstjóri Sankti Pétursborgar (áður borgarstjóri til 1996) fer fyrir. Þing Sankti Pétursborgar er héraðsþing borgarinnar sem kemur saman í einni deild.
Samkvæmt alríkislögum sem voru samþykkt árið 2004, eru æðstu leiðtogar aðildarfylkja skipaðir af Rússlandsforseta og samþykktir af héraðsþingum. Ef héraðsþingið samþykkir ekki tilnefninguna, getur forsetinn leyst það upp. Fyrrum landstjóri, Valentína Matvijenko, var samþykkt samkvæmt nýja kerfinu í desember 2006. Hún var eini kvenkyns landstjórinn í Rússlandi þar til hún sagði af sér 22. ágúst 2011. Eftir afsögn hennar tók Georgíj Poltavtsjenkó við og síðan Alexander Beglov frá 2018.[15][16]
Auk þess að vera alríkisborg, er Sankti Pétursborg í reynd stjórnarsetur Leníngradfylkis (sem er líka sjálfstæður aðili að ríkjasambandinu), og Norðvesturfylkjanna.[17] Sankti Pétursborg deilir mörgum stofnunum sem Leníngradfylki, eins og dómstólum, lögreglu, öryggislögreglu, póstþjónustu, lyfjaeftirliti, fangelsiskerfi og fleirum.
Stjórnlagadómstóll Rússlands flutti til Sankti Pétursborgar frá Moskvu árið 2008. Frá 2014 hefur staðið til að flytja Hæstarétt Rússlands þangað.
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Official website of St. Petersburg. St. Petersburg in Figures Geymt 19 febrúar 2009 í Wayback Machine
- ↑ „Putin appointed an official from the "LPR" as the head of Chukotka“. Novaya Gazeta Europe (rússneska). 15. mars 2023. Afrit af uppruna á 15. mars 2023. Sótt 15. mars 2023.
- ↑ „Оценка численности постоянного населения по субъектам Российской Федерации“. Federal State Statistics Service. Afrit af uppruna á 1. september 2022. Sótt 1. september 2022.
- ↑ "Об исчислении времени". Официальный интернет-портал правовой информации (rússneska). Afrit af uppruna á 22 júní 2020. Sótt 19 janúar 2019.
- ↑ „Russia won't close Tsar Peter's 'window to Europe', Kremlin says“. Reuters. 2 júní 2022. Afrit af uppruna á 7 júlí 2022. Sótt 7 júlí 2022.
- ↑ Glancey, Jonathan (24 maí 2003). „Window on the west“. The Guardian. Afrit af uppruna á 7 júlí 2022. Sótt 7 júlí 2022.
- ↑ „St. Petersburg“. European Council. Afrit af upprunalegu geymt þann 15 apríl 2019. Sótt 15 apríl 2019.
- ↑ „Reise nach St. Petersburg – 6 Tage | Gruppen- und maßgeschneiderte Touren | Pauschalreisen nach Russland“. Russlanderleben.de. Afrit af uppruna á 15 apríl 2019. Sótt 15 apríl 2019.
- ↑ „Winter in St. Petersburg“. Autentic-distribution.com. Afrit af upprunalegu geymt þann 5 maí 2021. Sótt 18 apríl 2019.
- ↑ Doka, Konstantin Afanasʹevich (1997). Saint Petersburg : the city of the white nights. Doka, Natalʹi︠a︡ Aleksandrovna., Vesnin, Sergeĭ., Williams, Paul. St. Petersburg: P-2 Art Publishers. ISBN 5-8909-1031-0. OCLC 644640534.
- ↑ „The City of White Nights – Saint Petersburg“. Designcollector. 31 júlí 2018. Afrit af uppruna á 18 júlí 2019. Sótt 13 júní 2019.
- ↑ Olivia, Griese (janúar 2005). „"Palmyra des Nordens": St. Petersburg – eine nordosteuropäische Metropole?“. Jahrbücher für Geschichte Osteuropas. 53 (3). Franz Steiner Verlag: 349–362. JSTOR 41051447.
- ↑ „The Constitution of the Russian federation“. Constitution.ru. Afrit af uppruna á 6 júní 2013. Sótt 22 október 2009.
- ↑ „Russian source: Charter of Saint Petersburg City“. Gov.spb.ru. Afrit af uppruna á 31 maí 2009. Sótt 22 október 2009.
- ↑ „Федеральный закон от 02.05.2012 N 40-ФЗ "О внесении изменений в Федеральный закон "Об общих принципах организации законодательных (представительных) и исполнительных органов государственной власти субъектов Российской Федерации" и Федеральный закон "Об основных гарантиях избирательных прав и права на участие в референдуме граждан Российской Федерации"“. garant.ru. Afrit af uppruna á 16 nóvember 2012. Sótt 26 nóvember 2012.
- ↑ Александр Беглов назначен врио Губернатора Санкт-Петербурга (rússneska). Rambler news. 3 október 2018. Afrit af uppruna á 3 október 2018. Sótt 3 október 2018.
- ↑ „Official website of the Northwestern Federal District (Russian)“. Szfo.ru. 25 júní 2009. Afrit af upprunalegu geymt þann 16 febrúar 2008. Sótt 22 október 2009.
