Samningur um verndun og sjálfbæra nýtingu líffræðilegrar fjölbreytni utan lögsögu ríkja
Samningur um verndun og sjálfbæra nýtingu líffræðilegrar fjölbreytni utan lögsögu ríkja, oft kallaður Úthafssamningurinn (High Seas Treaty) eða BBNJ-samningurinn (Biodiversity Beyond National Jurisdictions), er alþjóðasamningur sem fjallar um sjálfbæra nýtingu líffjölbreytni hafsins utan efnahagslögsögu ríkja.[1] Samningurinn heyrir undir Hafréttarsáttmála Sameinuðu þjóðanna.[2] Texti samningsins var samþykktur á milliríkjafundi í New York 4. mars 2023 og opnaður fyrir undirritanir 19. júní sama ár. Þórdís Kolbrún Gylfadóttir utanríkisráðherra undirritaði samninginn fyrir hönd Íslands 20. september 2023.[3] Þann 19. september 2025 varð Marokkó 60. ríkið sem undirritaði samninginn sem þar með gat gengið í gildi 17. janúar 2026.[4][5]
Samningurinn fjallar um fjögur viðfangsefni: 1) hagnýtingu erfðaauðlinda hafsins, þar á meðal raðgreiningarupplýsingar, og sanngjarna og réttláta deilingu ávinnings af þeim; 2) svæðisbundin stjórntæki, þar á meðal vernduð hafsvæði; 3) mat á umhverfisáhrifum; og 4) uppbyggingu innviða og þekkingar og deilingu haftækni.
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Markús Þ. Þórhallsson (21. september 2023). „Staðfesting úthafssamnings Sameinuðu þjóðanna þokast nær“. RÚV.
- ↑ „Protecting the ocean, time for action“. oceans-and-fisheries.ec.europa.eu (enska). 4. mars 2023. Sótt 29 maí 2023.
- ↑ „Ísland undirritar nýjan hafréttarsamning SÞ um líffræðilega fjölbreytni“. Stjórnarráðið. 21. september 2023.
- ↑ „Pew Celebrates Major Milestone for High Seas Conservation“. Pew. 19. september 2025.
- ↑ Esme Stallard (20. september 2025). „Key oceans treaty crosses threshold to come into force“. BBC.
