Söngvaseiður (kvikmynd)
| Söngvaseiður | |
|---|---|
| The Sound of Music | |
 Auglýsingarplakat eftir Howard Terpning | |
| Leikstjóri | Robert Wise |
| Handritshöfundur | Ernest Lehman |
| Byggt á | Söngvaseiður eftir Richard Rodgers, Oscar Hammerstein II, Howard Lindsay og Russel Crouse |
| Framleiðandi | Robert Wise |
| Leikarar | |
| Kvikmyndagerð | Ted McCord |
| Klipping | William Reynolds |
| Tónlist |
|
| Fyrirtæki | Argyle Enterprises |
| Dreifiaðili | 20th Century Fox |
| Frumsýning |
|
| Lengd | 174 mínútur[1] |
| Land | Bandaríkin |
| Tungumál | Enska |
| Ráðstöfunarfé | $8,2 milljónir[2] [3] |
| Heildartekjur | $287,8 milljónir[2] |
Söngvaseiður eða Tónaflóð (enska: The Sound of Music) er bandarísk dans- og söngvamynd frá árinu 1965 í leikstjórn Roberts Wise og með handrit eftir Ernest Lehman. Myndin er byggð á samnefndum söngleik frá árinu 1959 með tónlist eftir Richard Rodgers, texta eftir Oscar Hammerstein II og handrit eftir Lindsay og Crouse. Söngleikurinn var byggður á endurminningabókinni Saga Trapp-söngfjölskyldunnar eftir Mariu von Trapp. Aðalleikarar myndarinnar eru Julie Andrews og Christopher Plummer ásamt Richard Haydn, Peggy Wood, Charmian Carr og Eleanor Parker. Myndin gerist í Salzburg í Austurríki og fjallar um reynslu Mariu von Trapp í starfi hennar sem kennslukona fyrir sjö börn. Hún giftist síðar föður þeirra, Georg von Trapp höfuðsmanni, og flýr með fjölskyldunni frá Austurríki eftir að þýskir nasistar innlima landið árið 1938.[4]
Tökur myndarinnar fóru fram frá mars til september 1964 í Los Angeles og Salzburg. Söngvaseiður var frumsýndur í dreifingu 20th Century Fox í Bandaríkjunum 2. mars 1965. Í upphafi fékk myndin blendna dóma kvikmyndagagnrýnenda. Myndinni vegnaði engu að síður mjög vel í kvikmyndahúsum, varð aðsóttasta kvikmyndin eftir fjórar vikur og tekjuhæsta kvikmynd ársins 1965. Í nóvember 1966 hafði Söngvaseiður tekið fram úr Á hverfanda hveli sem tekjuhæsta kvikmynd sögunnar. Myndin hélt því meti í fimm ár. Söngvaseiður naut mikilla vinsælda um allan heim og sló aðsóknarmet í kvikmyndahúsum í 29 löndum. Myndin var sýnd í kvikmyndahúsum í fjögur og hálft ár og var tvisvar sett aftur í sýningu á næstu árum við góðar undirtektir. Alls seldust 283 milljónir miða á myndina um heim allan og heildartekjur hennar námu um 286 milljónum bandaríkjadala.
Söngvaseiður vann fimm Óskarsverðlaun, þar á meðal sem besta myndin og fyrir bestu leikstjórnina.[5] Myndin vann jafnframt Golden Globe-verðlaunin sem besta myndin og fyrir bestu leikkonuna, verðlaun Directors Guild of America fyrir framúrskarandi afrek í leikstjórn og verðlaun Writers Guild of America sem best skrifaði bandaríski söngleikurinn. Frá frumsýningu myndarinnar hefur hún gjarnan verið talin meðal bestu kvikmynda allra tíma.[6][7][8]
Árið 1998 setti Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna Söngvaseið í 55. sæti á lista yfir bestu bandarísku kvikmyndirnar og í 4. sæti á lista yfir bestu söngvamyndirnar. Árið 2001 mat Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna myndina „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvæga“ og valdi hana til varðveislu í kvikmyndasafninu National Film Registry.
Söguþráður
[breyta | breyta frumkóða]Sagan hefst árið 1938 í Salzburg. Ung austurrísk kona að nafni María er þar í námi til að gerast nunna í Nonnberg-klaustri en fjörlyndi og agaleysi hennar vekja áhyggjur hinna nunnanna. Abbadísin sendir Maríu á setur uppgjafasjóliðsforingjans Georgs von Trapp kapteins til að vinna sem kennslukona fyrir börnin hans sjö: Liesl, Friedrich, Louisu, Kurt, Brigittu, Mörtu og Gretl. Kapteinninn hefur alið börn sín upp við strangan heraga frá því að móðir þeirra lést og þau hafa hrætt margar kennslukonur burt með hrekkjum sínum. Þótt börnin hagi sér illa í fyrstu kemur María fram við þau af alúð og þolinmæði og brátt ávinnur hún sér traust og virðingu barnanna.
Þegar kapteinninn ferðast til Vínar saumar María leikbúninga fyrir börnin úr gluggatjöldum sem á að skipta út. Hún fer með þau í skoðunarferð um Salzburg og fjöllin í kring og kennir þeim að syngja. Þegar kapteinninn snýr aftur á setrið ásamt Elsu Schraeder barónessu, ríkri yfirstéttarkonu, og vini þeirra, Max Detweiler, taka Maria og börnin á móti þeim á leið heim úr bátsferð á stöðuvatninu, sem lýkur skyndilega þegar bátnum hvolfir. Kapteinninn reiðist yfir útganginum á börnunum og yfir tillögum Maríu um að hann reyni að kynnast þeim nánar og gerir sig líklegan til að reka hana. Skyndilega heyrir hann hins vegar söng innan úr húsinu og sér, sér til mikillar furðu, að börnin eru að syngja fyrir barónessuna. Tilfinningarnar bera kapteininn ofurliði og hann brestur í söng með börnunum í fyrsta sinn í mörg ár. Hann biður Maríu afsökunar og biður hana að vera áfram kennslukona barnanna.
Max hrífst af söng barnanna og stingur upp á því að hann skrái þau á næstu tónlistarhátíð í Salzburg en kapteinninn vill ekki að börnin syngi á almannafæri. Nokkru síðar er haldin veisla á setrinu og María og börnin fylgjast með spariklæddum gestunum dansa vals í danssalnum. Þegar kapteinninn tekur eftir Maríu að kenna Kurt þjóðdansinn Ländler slæst hann í hópinn og dansar með Maríu. María roðnar og slítur sig úr faðmi hans. Barónessan, sem hefur tekið eftir hrifningu kapteinsins af Maríu, leynir öfund sinni með því að telja Maríu óbeint trú um að hún verði að snúa aftur í klaustrið.
Abbadísin kemst að því að María hafi einangrað sig til að forðast ástarþrá sína á kapteininum og hvetur hana til að snúa aftur á setrið til að leita að tilgangi með lífinu. Þegar María snýr aftur kemst hún að því að kapteinninn og barónessan hafa trúlofast en fellst á að vera áfram þar til ný kennslukona hefur verið ráðin. Barónessan kemst hins vegar að raun um að kapteinninn ber enn sömu tilfinningar til Maríu og ákveður því að slíta trúlofuninni og snúa aftur til Vínar. Hún hvetur kapteininn til að játa ást sína fyrir Maríu og þau giftast síðan.
Á meðan kapteinninn og María eru í brúðkaupsferð sinni skráir Max börnin á tónlistarhátíðina í Salzburg þvert á vilja föður þeirra. Hjónin frétta að Austurríki hefur verið limað inn í þriðja ríkið og snúa heim. Kapteininum berst símskeyti þar sem honum er skipað að mæta á flotastöð Þjóðverja í Bremerhaven til þess að taka við kvaðningu í þýska sjóherinn. Kapteinninn er andsnúinn nasistum og hugmyndafræði þeirra og segir fjölskyldunni því að þau verði að flýja frá Austurríki án tafar.
Um kvöldið reynir Trapp-fjöskyldan að flýja til Sviss en hópur brúnstakka undir stjórn Hans Zeller Gauleiters stöðvar þau fyrir utan setrið. Kapteinninn lýgur því að þau séu á leiðina á tónlistarhátíðina í Salzburg til að syngja. Zeller krefst þess að fylgja þeim á hátíðina og fylgja kapteininum síðan til Bremerhaven.
Síðar um kvöldið á hátíðinni laumast Trapp-fjölskyldan burt eftir lokaatriði sitt á meðan Max dreifir athygli nasistanna. Fjölskyldan leitar sér skjóls í klaustrinu og abbadísin felur þau í grafhvelfingunni. Zeller leitar í klaustrinu ásamt mönnum sínum en fjölskyldan kemst undan á bíl húsvarðarins. Þegar menn Zellers reyna að veita þeim eftirför koma þeir bíl sínum ekki í gang því nunnurnar hafa unnið skemmdarverk á vélunum. Næsta morgun ekur fjölskyldan upp að landamærunum og sleppur yfir í öryggi og frelsi í Sviss.
Leikarar
[breyta | breyta frumkóða]- Julie Andrews sem María
- Christopher Plummer sem von Trapp kapteinn
- Eleanor Parker sem Elsa von Schraeder barónessa
- Richard Haydn as Max Detweiler
- Peggy Wood sem abbadísin
- Charmian Carr sem Liesl von Trapp
- Nicholas Hammond sem Friedrich von Trapp
- Heather Menzies sem Louisa von Trapp
- Duane Chase sem Kurt von Trapp
- Angela Cartwright sem Brigitta von Trapp
- Debbie Turner sem Marta von Trapp
- Kym Karath sem Gretl von Trapp
- Anna Lee sem Systir Margaretta
- Portia Nelson sem Systir Berthe
- Ben Wright sem Herr Zeller
- Daniel Truhitte sem Rolfe
- Norma Varden sem Frau Schmidt, húsþerna
- Gil Stuart sem Franz, bryti
- Marni Nixon sem Systir Sophia
- Evadne Baker sem Systir Bernice
- Doris Lloyd sem Ebberfeld barónessa
Hin sanna Maria von Trapp birtist í stuttu hlutverki sem vegfarandi í söngatriðinu „Tröllatrú“ („I Have Confidence“) ásamt dóttur sinni, Rosmarie, og dóttur Werners von Trapp.[10]
Heimildir
[breyta | breyta frumkóða]- Solomon, Aubrey (1989). Twentieth Century Fox: A Corporate and Financial History. The Scarecrow Filmmakers Series. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. ISBN 978-0-810-84244-1.
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „The Sound of Music (1965): Original Print Information“. Turner Classic Movies. Afrit af upprunalegu geymt þann 10 febrúar 2015. Sótt 26 janúar 2015.
- 1 2 „The Sound of Music“. The Numbers. Sótt 14. september 2025.
- ↑ Solomon 1989, bls. 254.
- ↑ Yoffe, Emily (8 ágúst 1993). „Hollywood's Widower Fantasy“. The New York Times. Afrit af uppruna á 5 febrúar 2017. Sótt 5 febrúar 2017.
- ↑ Bernstein, Adam (16. september 2005). „'Sound of Music,' 'West Side Story' Director Robert Wise Dies“. The Washington Post. Afrit af uppruna á 28. desember 2020. Sótt 28. desember 2020.
- ↑ „The 100 Greatest Movies of All Time“. Variety. 21. desember 2022. Sótt 20 febrúar 2025.
- ↑ „100 Greatest Movies of All Time“. Rolling Stone Australia. Sótt 20 febrúar 2025.
- ↑ „The 100 Greatest Movie Musicals of All Time“. IndieWire. 18 nóvember 2024. Sótt 20 febrúar 2025.
- ↑ „The Unsung Overdub Star In 'Sound Of Music'“. NPR. 24 nóvember 2012. Afrit af uppruna á 30 nóvember 2012. Sótt 10 maí 2019.
- ↑ Aman, Melanie (23. september 2018). „The Real Maria Von Trapp Made a Cameo in 'The Sound of Music' — Did You Catch It?“. Woman's World. Afrit af uppruna á 24. september 2020. Sótt 8. desember 2020.