Ryukyu-mál
| Ryukyu-mál | ||
|---|---|---|
| Málsvæði | Ryukyu-eyjar | |
| Ætt | Japanskt | |
 | ||
| Kort af ryukyu-málum | ||
Ryukyu-mál (琉球語派, Ryūkyū-goha, einnig 琉球諸語, Ryūkyú-shogo eða 島言葉 í Ryukyuan, Shima kutuba, bókstaflega "Eyju Mál"), einnig Lewchewan eða Luchuan, eru frumbyggjamál Ryukyu-eyja, suðurhluta japanska eyjaklasans. Ásamt japönsku og Hachijō-málinu mynda þau japönsku málaættina.[1]
Þótt japanska sé töluð á Ryukyu-eyjum eru Ryukyu- og japanska ekki gagnkvæmt skiljanleg. Ekki er vitað hversu margir eru eftir sem tala þessi tungumál, en tungumálaskipti í átt að notkun japönsku og mállýskur eins og Okinawa-japanska hefur leitt til þess að þessi tungumál eru í útrýmingarhættu; UNESCO flokkaði fjögur af málunum "örugglega í útrýmingarhættu" og tvö önnur "í mikilli útrýmingarhættu".[2]
Flokkun
[breyta | breyta frumkóða]Ryukyu-mál tilheyra japönsku tungumálaættini, sem japanska er líka partur af.[3][4] Þau eru ekki gagnkvæmlega skiljanleg japönsku - í raun eru ryukyu-mál ekki einu sinni gagnkvæmar við hvert annað - og eru því yfirleitt talin mismunandi tungumál.[3] Hins vegar, af félagslegum, pólitískum og hugmyndafræðilegum ástæðum, hafa þau oft verið flokkuð innan Japan sem japanskar mállýskur.[3] Frá upphafi síðari heimsstyrjaldarinnar hafa flestir meginlands Japanir litið á ryukyu-mál sem mállýsku eða hóp af japönskum mállýskum.
Staða
[breyta | breyta frumkóða]
Það eru engar manntalsgögn fyrir ryukyu-mál og fjöldi mælenda óþekktur.[3] Árið 2005 var heildarfjöldi íbúa Ryukyu svæðisins 1.452.288, en reiprennandi mælendur eru takmarkaðir við eldri kynslóðir, yfirleitt á 50 ára aldri eða eldri, og þannig ætti raunverulegur fjöldi ryukyu-mælenda að vera mun lægri.[3]
- ↑ „An Introduction to Ryukyuan Languages“ (PDF). Afrit af upprunalegu (PDF) geymt þann 12 nóvember 2020. Sótt 8 október 2023.
- ↑ „UNESCO Atlas of the World's Languages in danger“. Unesco.org. Sótt 16. mars 2014.
- 1 2 3 4 5 Shimoji, Michinori; Pellard, Thomas (2010). An Introduction to Ryukyuan Languages (PDF). ISBN 978-4-86337-072-2.
- ↑ Pellard, Thomas (2015). "The Linguistic archeology of the Ryukyu Islands". ISBN 978-1-61451-115-1.