Risahvannir
| Risahvannir | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||||
| Vísindaleg flokkun | ||||||||||||||
|
Risahvannir (fræðiheiti: Heracleum) er ættkvísl stórvaxinna plantna af sveipjurtaætt. Margar þeirra eru eitraðar og ber að varast þær. Helstu tegundir risahvanna sem finna má á Íslandi eru sem dæmi eftirfarandi:
- Tröllakló (Heracleum persicum)
- Húnakló eða Hrossahvönn (Heracleum sphondylium)
- Bjarnarkló (Heracleum mantegazzianum)
- Hærukló (Heracleum stevenii).
Það er varasamt að fá safan úr henni á skinn vegna þess að í snertingu við sólskin getur það valdið slæmum brunasárum, og jafnvel valdið tímabundinni eða varandi blindu komist safinn í augu.[1]
Ágengar risahvannir í Evrópu
[breyta | breyta frumkóða]Bjarnarkló og tröllakló eru báðar á lista yfir ágengar framandi jurtir sem eru alfarið bannaðar af Evrópusambandinu í dag.[2]
Aðgerðir til að halda trölla- og bjarnarkló í skefjum
[breyta | breyta frumkóða]Þar sem þessar plöntur eru ágengar, eitraðar og geta valdið brunasárum þá er langtímaverkefni að eyða þeim, en það er ekki ráðlagt að gera það án viðeigandi hlífðarbúnaðar á borð við vatnshelda hanska, alklæðnað og andlitshlífar til að koma í veg að safinn snerti húð því hann veldur brunasárum undir sólarljósi eða UV geislum. Þegar stórar breiður af risahvönnum finnast þá þarf skipulagt átak til að fjarlægja plönturnar og getur fólk sent sínu sveitarfélagi ábendingar um vaxtarstaði risahvanna svo hægt sé að fjarlægja þær.[1][3][4][5]
Tegundir af risahvönnum
[breyta | breyta frumkóða]- Bjarnarkló, bjarnarhvönn (Heracleum mantegazzianum)
- Fjaðurhvönn (Hercleum austriacum)
- Hrossahvönn, hestahvönn, húnakló (Heracleum sphondylium, Heracleum laciniatum)
- Hrútahvönn (Heracleum lehmannianum)
- Hærukló (Heracleum stevenii, Heracleum villosum)
- Roðahvönn, roðasmáhvönn (Heracleum roseum)
- Silfurhvönn (Heracleum platytaenium)
- Smáhvönn (Heracleum minimum)
- Tröllahvönn (Heracleum persicum)
- Uxahvönn (Heracleum pubescens)
Tengt efni
[breyta | breyta frumkóða]Tenglar
[breyta | breyta frumkóða]Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- 1 2 „Risahvannir“. natt.is. Náttúrufræðistofnun. Sótt 4. ágúst 2026.
- ↑ „Invasive Alien Species of Union Concern“ (PDF). Evrópusambandið. 2020. bls. 14.
- ↑ „Tröllahvönn í Reykjavík“. reykjavik.is. Reykjavíkurborg. Sótt 4. ágúst 2026.
- ↑ „Aðgerðir gegn ágengum plöntum í bæjarlandinu“. vesturbyggd.is. 18. júlí 2018. Sótt 4. ágúst 2026.
- ↑ „Risahvönn - Hvað er það?“. fjardarbyggd.is. Fjarðarbyggð. 15. ágúst 2017. Sótt 4. ágúst 2026.
