Prímstafur

Hluti af sumarhlið á prímstaf.

Prímstafur er eilífðardagatal sem gildir fyrir öll ár og er skorið út í tré. Á stafnum eru tvær hliðar önnur fyrir vetur og hin fyrir sumar og er hver dagur ársins merktur með smástriki en helgidagar og dagar eins og sólstöður og jafndægur með sérstökum táknum. Prímstafir geta líka verið skornir út í bein eða horn eða skáðir á skinn. Primstafur byggir á kaþólsku kirkjudagatali þar sem haldið er utan um daga helgaða tilteknum dýrlingum og orðið kemur frá prima luna sem er fyrsti fullt tungl eftir vorjafndægur. Prímstafir voru einkennandi fyrir Noreg og Danmörk og fleiri lönd í Norður-Evrópu en ekki hafa fundist prímstafir frá Íslandi.

Fjóra plötur af samískum rúnastöfum frá Lapplandi. Rúnastafirnir eru skornir út í hreindýrahorn. Eiríkur Magnússon rannsakaði stafina og aldursgreindi.

Í Svíþjóð voru svipaðir dagatalsstafir sem kölluðust prímstafir eða rúnastafir og á þeim voru dagarnir ristir með rúnum. Elsti varðveitti sænski rúnastafurinn er  Nyköpingsstaven sem fannst 1964 en hann var gerður úr ýviði. Hann er talinn vera frá um 1200 eða nokkru seinna.

Sænskir rúnastafir frá sautjándu öld.

Sænskir rúnastafir hafa oftast þrjár raðir af táknum. Slíkir stafir voru aðallega notaðir á sextándu og sautjándu öld í Svíþjóð.