Plötuspilari
Plötuspilari („grammófónn“ í eldra máli) er hljómflutningstæki til að leika tónlist og annað hljóð af hljómplötum. Plötuspilari hefur nál sem leikur í rásum á plötunni. Nálin tengist við nema í nálarhausnum sem nemur sveiflurnar í nálinni og breytir þeim í hljóð. Eldri plötuspilarar notuðu hljóðhimnu sem endurskapaði hljóðsveifluna sem var mögnuð upp með áföstu horni eða í hlustunarpípu sem notandinn lagði eyrun að. Nú til dags tengist nálin við segulhylki sem sendir rafræn boð til magnara sem aftur tengist hátalara eða heyrnartólum með hljóðsnúru eða þráðlaust.
Thomas Edison fann upp fyrsta hljóðritann (phonograph) árið 1877.[1][2][3][4] Alexander Graham Bell betrumbætti uppfinninguna og setti grafófóninn á markað á 9. áratug 19. aldar. Grafófónninn gat tekið upp og spilað hljóð af vaxhólkum. Undir lok aldarinnar fann Emile Berliner upp grammófóninn sem lék hljóð af flötum diskum sem hægt var að fjölfalda. Næstu ár og áratugi voru ýmsar endurbætur gerðar á plötuspilaranum, bæði snúningskerfinu, nálinni, hljómhylkinu og hljóðjöfnunartækni.
Hljómplatan varð ráðandi miðill fyrir markaðssetningu tónlistar næstu áratugi og plötuspilarar voru fyrstu hljómflutningstækin sem voru seld til heimilisnota.[5] Á 7. áratug 20. aldar komu kasettutæki fram á sjónarsviðið og geislaspilarar á 9. áratugnum. Síðustu ár hafa plötuspilarar átt endurkomu á markaðinn, þar sem hljómur vínýlplatna þykir eftirsóknarverður.[6]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „The Incredible Talking Machine“. Time. 23 júní 2010. Afrit af uppruna á 14 október 2018. Sótt 21 október 2018.
- ↑ „Tinfoil Phonograph“. Rutgers University. Afrit af uppruna á 13 maí 2011.
- ↑ „History of the Cylinder Phonograph“. Library of Congress. Afrit af uppruna á 19 ágúst 2016. Sótt 15 ágúst 2016.
- ↑ „The Biography of Thomas Edison“. Gerald Beals. Afrit af uppruna á 3. september 2011.
- ↑ Frank W. Geels (2006). „Analysing the breakthrough of rock 'n' roll (1930–1970) Multi-regime interaction and reconfiguration in the multi-level perspective“ (PDF). Technological Forecasting & Social Change: 1411–1431.
- ↑ Robin Miller; R. A. Bruner (2022). Better Sound from your Phonograph: How Come? How To!. Filmaker Technology. ISBN 979-8218067304.
