Peter Mandelson

Peter Mandelson
Mandelson árið 2025.
Efnahagsmálaráðherra Bretlands
Í embætti 3. október 2008 – 11. maí 2010
Forsætisráðherra	Gordon Brown
Forveri	John Hutton
Eftirmaður	Vince Cable
Í embætti 27. júlí 1998 – 23. desember 1998
Forsætisráðherra	Tony Blair
Forveri	Margaret Beckett
Eftirmaður	Stephen Byers
Persónulegar upplýsingar
Fæddur	21. október 1953 (1953-10-21) Hendon, Middlesex, Englandi
Þjóðerni	Breskur
Stjórnmálaflokkur	Verkamannaflokkurinn (til 2026)
Maki	Reinaldo Avila da Silva (g. 2023)
Háskóli	St Catherine's College, Oxford (BA)
Undirskrift
Gælunafn	Myrkrahöfðinginn

Peter Benjamin Mandelson, Mandelson barón (fæddur 21. október 1953), er breskur stjórnmálamaður, lobbíisti og diplómat. Hann var þingmaður fyrir Hartlepool frá 1992 til 2004 og starfaði í ríkisstjórnum Tony Blair og Gordon Brown sem ráðherra án ráðuneytis, Norður-Írlandsmálaráðherra, viðskiptaráðherra og fyrsti utanríkisritari. Hann var sendiherra Bretlands í í Bandaríkjunum frá febrúar til september 2025 undir stjórn Keir Starmer.

Mandelson var áður félagi í breska verkamannaflokknum og var samskiptastjóri flokksins frá 1985 til 1990. Hann var afkastamikill áróðursmeistari og einn fyrsti sem kallaður var spunameistari (e. spin doctor) og var kallaður myrkrahöfðinginn („Prince of Darkness“) vegna orðspors síns sem var að vera óvæginn og fær í samskiptum við fjölmiðla. Mandelson vann náið með Tony Blair og Gordon Brown og var með í þeim kjarna Verkamannaflokksins sem endurskipulagði ímynd flokksins sem svo átti mikinn þátt í sigri flokksins árið 1997 en þá varð Tony Blair forsætisráðherra. Mandelson tók einnig virkan þátt í kosningum árið 2001 og flutti fræga ræðu sína „I'm a fighter, not a quitter“ en var ekki meðlimur í ríkisstjórninni á þeim tíma, þar sem hann hafði sagt af sér nokkrum mánuðum fyrr.

Mandelson var ráðherra viðskipta, nýsköpunar og færni og forseti viðskiptaráðs árið 1998 og aftur frá 2008 til 2010, Norður-Írlandsmálaráðherra frá 1999 til 2001, auk þess sem fyrsti utanríkisritari og forseti ráðsins frá 2009 til 2010. Hann stýrði þeirri skrifstofu í Evrópusambandinu sem hefur umsjón með viðskiptum milli Evrópusambandsins og annarra ríkja (European Commissioner for Trade) frá 2004 til 2008 og var þingmaður fyrir Hartlepool frá 1992 til 2004, áður en hann var hækkaður í tign í Lávarðadeildina, hann tók svo aftur sæti í ríkisstjórn Gordon Browns árið 2008 sem viðskiptaráðherra. Eftir að Verkamannaflokkurinn tapaði kosningunum árið 2010 stofnaði Mandelson Global Counsel og var tók virkan þátt í stjórnmálum Verkamannaflokkins á árunum fyrir endurkomu hans í kosningunum 2024, þar sem hann var ráðgjafi Starmer nokkrum árum áður og var talinn hafa mikil áhrif og vera hluti af innsta kjarna flokksins. Á þeim örstutta tíma sem hann var sendiherra Bretlands í Bandaríkjunum einbeitti Mandelson sér að því að efla viðskipti og samskipti við bandaríska ríkisstjórnina á öðru forsetatímabili Donald Trump.

Mandelson lenti oft í deilum á pólitískum ferli sínum, sem leiddu til þess að hann sagði tvisvar af sér í ríkisstjórn og var rekinn úr embætti sendiherra árið 2025. Hann keypti hús árið 1996 að hluta til með vaxtalausu láni af £ 373,000 frá Geoffrey Robinson sem var samstarfsmaður hans í ríkisstjórninni en viðskipti Robinsons voru þá til rannsóknar af deild sem Mandelson stýrði. Mandelson hélt því fram að hann hefði vísvitandi ekki tekið þátt í neinum ákvörðunum sem tengdust Robinson. Mandelson hafði ekki tilgreint lánið í hagsmunaskráningu og sagði af sér í desember 1998. Í janúar 2001 sagði hann aftur af sér í ríkisstjórninni eftir ásakanir um að notfært sér stöðu sína til að hafa áhrif á vegabréfsumsókn.

Mandelson og Epstein-skjölin

Í september 2025 kom upp hneykslismál í tengslum við samskipti Mandelsons við sakfellda kynferðisafbrotamenn Jeffrey Epstein og Ghislaine Maxwell, en gögn um það höfðu fyrst komið fram árið 2019. Í kjölfar mikilla mótmæla og fjölmiðlaumræðu var hann rekinn úr embætti sendiherra af breska forsætisráðherranum Keir Starmer eftir aðeins nokkra mánuði í starfi. Metropolitan Police staðfesti 2. febrúar 2026 að til rannsóknar væru skýrslur um „misferli“. Mandelson sagði sig úr Breska verkamannaflokknum í febrúar 2026 vegna sambands og samskipta sín við Epstein. Mandelson er grunaður um að hafa í júní 2009 lekið til Epsteins mikilvægu og leynilegu stjórnarskjali frá Downing Street en í skjalinu var lagt til að selja eignir fyrir 20 milljarða punda af sölu og fyrir að hafa opinberað skattastefnu Verkamannaflokksins, og hann er grunaður um að hafa þann 31. mars 2010 sent til Epstein minnisnótur um trúnaðarfund milli Alistair Darling kanslara fjármálaráðuneytisins, og Larry Summers, framkvæmdastjóra efnahagsráðsins, þar sem rætt var um nýja reglugerð bankanna og skattlagningu. Í maí 2010 sendi Mandelson til Epstein fyrirfram tilkynningu um 500 milljarða evru uppkaup (bailout) frá ESB til að bjarga evru, fyrirfram upplýsingar um afsögn Gordon Browns og svo virðist sem Mandelson hafi lekið háleynilegum upplýsingum um tilvist leynilegra neðanjarðargöngna milli 10 Downing Street og varnarmálaráðuneytisins. Þann 2. febrúar 2026 var Mandelson tilkynntur til Metropolitan Police fyrir meint glæpsamlegt athæfi, fyrir að hafa lekið af trúnaðarskjölum úr Downing Street og hugsanlegt misferli í opinberum embættum, sem tengist tíma hans í ríkisstjórn.

Peter Mandelson átti mikinn þátt í kosningasigri Breska verkamannaflokksins árið 1997 og var talinn hugmyndasmiður flokksins. Hann hafði verið framleiðandi sjónvarpsþátta fyrir London Weekend Television en var svo ráðinn til kynningardeildar Verkamannaflokksins. Hann breytti ásýnd flokksins á ýmsa lund, henti rauðum fána sem merki flokksins og tók upp rauða rós sem kosningamerki. Þremenningarnir Tony Blair, Mandelson og Gordon Brown unnu saman að því að breyta Verkamannaflokknum í nútímalegan jafnaðarmannaflokk. Mandelson vann markvisst að því að tryggja velvild Verkamannaflokksins hjá fjölmiðlum og fékk flokkurinn stuðning Rupert Murdoch fjölmiðlarisa.