Paul Marie Etienne de Djunkovskij
Paul Marie Etienne de Djunkovskij er það nafn sem rússneski aðalsmaðurinn, presturinn og rithöfundurinn Stépan Stépanovic Dzunkovskij (rússneska: Степан Степанович Джунковский) notað utanlands eftir að hann gerðist kaþólskur. Ættarnafn hans hefur einnig verið skrifað sem Dzhunkovsky og Djunkowsky með latneskum bókstöfum. Hann fæddist 22. febrúar 1821 og lést 25. mars 1870. Hann var meðal annars fyrsti forstöðumaður fyrir Norðurpólstrúboðið frá 1855 til 1861.
Djunkovskij var þekktur á sínum tíma meðal íslendinga sem fyrirmynd Djúnka[1] í bók Benedikts Gröndal Sagan af Heljarslóðarorrustu [2] sem kom fyrst út árið 1861.
Djunkovskij var fæddur í Sankti Pétursborg í Rússlandi, faðir hans var háttsettur embættismaður á ríkisárum Alexanders 1. keisara en móðir hans var frá Hollandi. Hann var settur í skóla fyrir unga aðalsmenn, sem ætluðu sér að verða herforingjar. Honum líkaði skólinn ekki og för þess í staå að stunda laganám við háskólann í Sankti Pétursborg og tók embættispróf í lögfræði 1842. Vísindamaðurinn og menntafrömuðurinn Uvarov sem var þá kennslumálaráðherra í Rússlandi sendi Dunkovskij til Vestur-Evrópu til að kynna sér fyrirkomulag menntastofnanna. [3] Hann ferðaðist víða um Evrópu, til Hollands, Frakklands, Englands, Ítaliu og Þýskalands og komst í kynni við ýmsa lærða menn. Djunkovskij var mikill málamaður, það er sagt að hann hafi getað talað og skrifað sex tungumál auk latínu.
Arið 1845 kom Djunkovskij til Rómaborgar og kynntist hann þar meðal annars Jesúítum. Djunkovskij var þegar í æsku mjög trúhneigður og honum fannst Jesúítarnir gefa bestu úrlausnirnar á ýmsum efasemdum og vangaveltum sem hann hafi um trúmál og gerðist rómversk-kaþólskur. Rússneski prinsinn Ívan Gagarín (Иван Гагарин) sem hafði gerst kaþólskur munkur í reglu Jesúíta undir nafninu Jean-Xavier hafði mikil áhrif á Djunkovskij. Prinsin var meðal annars leitogi hóps rússneskra aðalsmanna sem unnu að sameiningu rússnesku rétttrúnaðarkirkjunnar og kaþólsku kirkjunnar.[4] Með því að gerast kaþólskir og snúa frá réttrúnaðarkirkjunni urðu þeir landflótta frá Rússlandi og áttu yfir höfði sér útlegð til Síberíu ef þeir hefðu snéru aftur.
Á árunum 1845 til 1852 var Djunkovskij í Jesúítakollegíum í Róm en yfirgaf regluna áður en hann var vígður munkur. Hann fékk prestvígslu í París árið 1852 og settist þar að. Samhliða preststörfum skrifaði hann í ýmis frönsk tímarit og gaf út bæklinga á ýmsum málum, ekki einungis um trúmál heldur einnig fræðslurit handa alþýðu, t. d. um jarðfræðið og stjörnufræði. En fljótlega fór hann einnig sinna ýmsum mikilvægum erindum fyrir páfastól. Hann var meðal annars sendur til að koma á nýjum samningi (konkordat) milli páfastólsins og Austurríkis, einnig látinn fara til Osnabriück í Westfalen til að endurreisa þar kaþólskan biskupsstól sem lagst hafði niður við siðaskiptin, og til London til að stofna kirkju fyrir kaþólska útlendinga. Sem svar við þessari starfsemi gerði ríkisstjórnin í Rússland hann útlægan 1854 og eigur hans voru gerðar upptækar.
Píus páfi 9. stofnaði 3. des. 1855 Postullegt umdæmi Norðurheimskautslandanna (Præfectura Apostolica Poli Arctici), sem hefur verið kallað Norðurpólstrúboðið á íslensku. [5] Þetta umdæmi náði yfir mjög víðáttumikið svæð: Finnmörk í Noregi, Lappland í Svíþjóð, Færeyjar, Ísland, Grænland, norðurhluta Norður-Ameríku, allt frá Baffinsflóa til Melville-eyjar; og 16. nóv. 1860 var bætt við Orkneyjum, Hjaltlandi og Caithness á Skotlandi. Djunkovskij var settur yfir umdæmið og nefndur postullegur umdæmisstjóri (praefecti apostolici) (samsvarandi biskupi en án rétts til að vígja presta) fyrir nýja Norðurpólstrúboðið.
Djunkovski fór til Finnmerkur um sumarið árið 1855 til að litast um og kynna sér landið. Næsta ár 1856, 10. maí, kom hann aftur til Finnmerkur, og hafði þá með sér 8 presta, 3 franska, 2 belgískir, 1 ítalskur og 2 þýskir, þar á meðal Bernard Bernard og Jean-Baptiste Baudoin sem urðu fyrstu kaþólsku prestarnir og trúboðar eftir siðaskiptin á Íslandi. Íslendingurinn Ólafur Gunnlaugsson sem hafði tekið kaþólska trú var einnig með í ferðinni.[6]
Í Alta í Finnmörk stofnuðu þeir trúboðsstöð og skóla, sem þeir kölluðu St. Ansgar Collegium. Í Noregi talsverð rekistefna í kringum komu þeirra enda var enn takmarkað trúfrelsi í landinu. Meðal annars var Jesúítum bönnuð landsvist og var Djunkovskij grunaður um að vera Jesúíti og átti í útistöðum við amtmann um þetta.[7]
En úr trúboðið í Alta varð ekki eins framgansríkt sem kaþólska kirkjan og trúboðarnir höfðu vonað. Ekki síst vegna heilsu Djunkovskijs, hann fór í löng ferðalög og dvöl við baðstaði til Iækninga. Hann var því mikið fjarrverandi frá trúboðinu, meðal annars dvaldi hann mestan hluta ársins 1858 í Kaupmannahöfn. Franski presturinn Bernard Bernard tók í raun við sem postullegur umdæmisstjóri 1861 og tók formlega við embættinu 1862.
Djunkovskij fór til Ítalíu eftir Norðurpólstrúboðið og kynntist þar enskri konu og giftist henni og var þá úti sögu hans sem kaþólsks prests lokið. Bjuggu þau hjón í Vevey við Genfarvatnið í Sviss en Djunkovskij var bannfærður af páfa. Hjónabandið entist ekki og hann sættist við kirkjuna. Djunkovski flutti í klaustur nálægt Flórens á Ítalíu, og síðar öðru klaustri í Þýskalandi nálægt Stuttgart. Hann snéri aftur að ritstörfum og vann að mikilli orðabók yfir kaþólska trúboðsstarfsemi, ásamt franska rithöfundnuim M. Lacroix. Sú bók, Dictionnaire des missions catholiques, var gefin út á árunum 1863—1864.
Á þessum árum fór Djunkovskij að endurskoða trú sína og var endurskýrður, árið 1866, af rússneskum presti í Stuttgart til rússneskrar rétttrúnaðar. Hann sneri síðan aftur til Rússlands sama ár og var vel tekið þar og allar sakir felldar niður og hann endurheimti allar sínar eigur. Hann var gerður melimur í menntamálanefnd kirkjuþingsins (Heilögu Sýnóðunnar) og meðlimur í trúboðsfélagi réttrúnaðarkirkjunnar allt til aviloka.[8] Hann hélt áfram að skrifa og gaf út margar ritgerðir, fyrst og fremst kveðjubréf til fornra trúarbræðra sinna í rómversk-kaþólsku kirkjunni og um önnur trúmál.
Djunkovskij lést í St. Pétursborg 25. mars 1870, tæplega fimmtugur að aldri.[9]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Sigfús Blöndal (1944). Hver var Djúnki? Tímaritið Frón, 4. tölublað (01.12.1944). Bls. 197. Gefið út af Félagi íslenzkra stúdenta í Kaupmannahöfn
- ↑ Heljarslóðaorrustan
- ↑ Whittaker, Cynthia H. (1984). The Origins of Modern Russian Education: An Intellectual Biography of Count Sergei Uvarov, 1786 - 1855. DeKalb: Northern Illinois University Press.
- ↑ Jeffrey Bruce Beshoner (2002), Ivan Sergeevich Gagarin: The Search for Orthodox and Catholic Union, University of Notre Dame Press. Bls. 49-208. ISBN 0268031665
- ↑ "Opprettelse av Nordpolens apostoliske prefektur (kalt 'Nordpolmisjonen'), norsk þýðing á "Excerpta e Registro generali - Prefecturæ Apostoliciæ Poli articii - Tromsø d. 26 augusti, 1868", Kaþólska kirkjan í Noregi; Desember 2005
- ↑ North Pole Mission Clergy. Útg. Catholic Shetland. St Margaret's RC Church, Lerwick
- ↑ Sigfún Blöndal (1944). Bls. 199
- ↑ Д.А. Баринов, Е.А. Ростовцев (2012). Степан Степанович Джунковский. Биографии.
- ↑ [ http://www.catholicshetland.scot/north-pole-mission-clergy North Pole Mission Clergy] u1tg. Catholic Shetland, St Margaret's RC Church, Lerwick
Heimildir
[breyta | breyta frumkóða]- Alois Arnstein Brodersen: Die Nordpolmission. Ein Beitrag zur Geschichte der katholischen Missionen in den nordischen Ländern im 19. Jahrhundert, Münster 2006.
- Andrew G. Newby. Rebuilding the archdiocese of Nidaros: Etienne Djunkowsky and the North Pole Mission, c . 1855–1870. May 2010. The Innes Review 61(1):52-75 DOI:10.3366/inr.2010.0003
- Johannes Metzlers (1919): Die apostolischen Vikariate des Nordens. bls. 232—254. Bonifacius, Paderborn.
- Catholic Shetland North Pole Mission Clergy. Útg. St Margaret's RC Church, Lerwick
- Sigfús Blöndal (1944). Hver var Djúnki? Tímaritið Frón, 4. tölublað (01.12.1944). Gefið út af Félagi íslenzkra stúdenta í Kaupmannahöfn.
- Tamborra A. Da Pietroburgo a Roma e ritorno: Stepan S. Džunkovskij (1821-1870). Contributi italiani al X Congr. intern. degli slavisti: (Sofia, 1988). Salerno, 1988. bls. 373-408.
- Thorstein Gunnarson (1913). Den katholske missionsstation i Alten i femtiaarene. Et bidrag til. «Nordpolmisjonens historie». Norsk teologisk tidsskrift. Kristiania, 1913. bls. 337—365: