Myndin af Dorian Gray

Myndin af Dorian Gray

Forsíða tölublaðs Lippincott's Monthly Magazine frá júlí 1890, þar sem Myndin af Dorian Gray birtist fyrst.
Höfundur	Oscar Wilde
Upprunalegur titill	The Picture of Dorian Gray
Þýðandi	Sigurður Einarsson (1949)
Land	Bretland
Tungumál	Enska
Stefnur	Heimspekileg skáldsaga, gotnesk skáldsaga, hnignunarstefna
Útgefandi	Lippincott's Monthly Magazine
Útgáfudagur	1890

Myndin af Dorian Gray (enska: The Picture of Dorian Gray) er skáldsaga eftir írska rithöfundinn Oscar Wilde. Styttri útgáfa sögunnar birtist upphaflega í bandaríska tímaritinu Lippincott's Monthly Magazine í júlí 1890 en skáldsagan var gefin út í fullri lengd í apríl 1891. Myndin af Dorian Gray er eina skáldsaga Wilde og er almennt álitin sígilt verk gotnesks skáldskapar og enskra bókmennta. Margar kvikmyndir og leikrit hafa verið gerð eftir sögunni.

Sagan snýst um málverk af ungum manni að nafni Dorian Gray eftir vin hans, Basil Hallward, sem er hugfanginn af fegurð Dorians. Basil kynnir Dorian fyrir kunningja sínum, Henry Wotton lávarði. Dorian hrífst fljótt af sældarhyggju aðalsmannsins og sannfærist um að fegurð og líkamlegar nautnir séu hið eina sem vert sé að sækjast eftir í lífinu. Þar sem Dorian gerir sér grein fyrir að fegurð hans muni hverfa með aldrinum ákveður hann skyndilega að selja sál sína og biðja um að málverkið eldist í sinn stað. Ósk Dorians rætist og hann getur því steypt sér ólifnað en verið áfram ungur og fagur á meðan málverkið eldist og verður ófrýnilegra með hverri synd sem Dorian fremur.

Wilde notar ýmis spakmæli til að útskýra hlutverk listamannsins í samfélaginu, tilgang og notkun listrænnar tjáningar og virði fegurðar. Hann kannar líka samfélagsleg gildi og siðferði, persónusambönd og persónubundnar ákvarðanir og hlutverk þeirra við að móta siðferðiskennd einstaklingsins.

Söguþráður

Myndin af Dorian Gray eins og hún leit út í kvikmyndaútfærslu frá árinu 1945.

Sagan hefst í Englandi á Viktoríutímanum þegar Henry Wotton lávarður fylgist með vini sínum, listamanninum Basil Hallward, mála mynd af Dorian Gray, ungum og ríkum manni sem veitir Basil andagift. Henry lávarður er nautnaseggur og telur fegurðina hið eina sem vert er að sækjast eftir í lífinu. Þegar Dorian heyrir lífsspeki lávarðarins óskar hann þess að myndin af honum eldist í sinn stað.

Dorian ákveður að lifa í munuðlífi undir áhrifum af Henry lávarði og báðir mennirnir hefja að vanrækja vinskap sinn við Basil. Dorian kynnist leikkonunni Sibyl Vane, sem leikur í Shakespeare-leikritum í fábrotnu leikhúsi. Hann dáist að hæfileikum hennar og biður hennar fljótt. Sibyl, sem er liggur kylliflöt fyrir Dorian, kallar hann „draumaprinsinn“ sinn. Yngri bróðir hennar, James, fer að heiman til að vinna úti á sjó en varar Sibyl við því að ef „draumaprinsinn“ gerir henni mein muni hann drepa hann.

Dorian býður Basil og Henry lávarði með sér á leiksýningu með Sibyl. Sibyl, sem er of hugfangin af Dorian til að einbeita sér, stendur sig illa og Basil og Henry lávarður sannfærast því um að Dorian sé aðeins ástfanginn af henni vegna fegurðar hennar fremur en hæfileika. Dorian fer hjá sér og segir Sibyl að leiklistin sé fegurð hennar og að án hennar hafi hann ekki áhuga á henni. Þegar Dorian snýr heim tekur hann eftir því að málverkið af honum hefur breyst. Óskin hans hefur ræst og maðurinn á myndinni er orðinn örlítið grimmúðlegri á svip.

Dorian ákveður að biðja Sibyl fyrirgefningar og skrifar henni bréf. Um morguninn birtist Henry lávarður hins vegar og segir Dorian að hún hafi svipt sig lífi. Dorian reynir að réttlæta grimmd sína fyrir sjálfum sér og ákveður að hann þarfnist ekki ástar þar sem nýr ódauðleiki hans verji hann fyrir öllum afleiðingum. Dorian læsir málverkið inni og næstu átján árin lifir hann taumlausu lastalífi, undir áhrifum af ósiðlegri franskri skáldsögu sem Henry lávarður gaf honum.

Nótt eina heimsækir Basil Dorian til að spyrja hann um orðróma um munúðlifi hans. Dorian gengst við ólifnaði sínum og sýnir Basil málverkið. Málverkið er orðið svo ófrýnilegt að Basil ber aðeins kennsl á það vegna undirskriftar sinnar á því. Basil hryllir við og hvetur Dorian til að biðja til Guðs um sáluhjálp en Dorian reiðist svo að hann stingur Basil til bana. Dorian þvingar síðan gamlan vin sinn, vísindamanninn Alan Campbell, til að að nota efnafræðikunnáttu sína til að farga líki Basils. Alan sviptir sig síðar lífi.

Dorian fer í ópíumgreni til að gleyma sektarkennd sinni en þar er James Vane staddur. James hefur leitað hefnda síðan Sibyl dó en hefur gripið í tómt þar sem hann veit ekkert um Dorian nema gælunafnið sem Sibyl gaf honum. Í ópíumgreninu heyrir hann hins vegar einhvern kalla Dorian „draumaprins“. James ræðst á Dorian en Dorian sannfærir um að hann sé of ungur til að hafa þekkt Sibyl, þar sem hann lítur enn út eins og ungur maður. James sleppir Dorian en kona úr ópíumgreninu skammar hann fyrir að drepa hann ekki. Hún staðfestir við hann hver Dorian er og útskýrir fyrir honum að hann hafi ekki elst í átján ár.

Dauði Dorians Gray (Eugène Dété, eftir Paul Thiriat)

James veitir Dorian eftirför og Dorian fer að óttast um líf sitt. Í skotveiðikeppni drepur veiðimaður óvart James, sem hafði falið sig í runna. Þegar Dorian snýr aftur til Lundúna segir hann Henry lávarði að héðan í frá muni hann lifa réttsýnu lífi. Hann byrjar á því að gæta þess að særa ekki Hetty Merton, nýja ástkonu sína. Dorian veltir fyrir sér hvort þessi nýja gæska hafi snúið við ljótleikanum á myndinni en þegar hann virðir hana fyrir sér sér hann að myndin er orðin enn ófrýnilegri en áður. Dorian gerir sér grein fyrir því að hann á sér ekki viðreisnar von því hann vill aðeins vera hreinsaður af syndum sínum, án þess að trúa því að hann hafi gert neitt rangt. Dorian grípur hnífinn sem hann notaði til að myrða Basil og stingur málverkið í reiðikasti.

Þjónar Dorians vakna við öskur inni í læsta herberginu. Vegfarandi úti á götu heyrir ópið einnig og gerir lögreglunni viðvart. Þegar þjónarnir komast inn í herbergið finna þeir þar lík af gömlum og ellihrumum manni sem hefur verið stunginn í hjartað. Þeir bera aðeins kennsl á Dorian vegna hringanna á fingrum hans. Maðurinn á málverkinu er hins vegar aftur orðinn ungur og fagur.