Mwai Kibaki
| Mwai Kibaki | |
|---|---|
.jpg) Mwai Kibaki árið 2012. | |
| Forseti Keníu | |
| Í embætti 30. desember 2002 – 9. apríl 2013 | |
| Forsætisráðherra | Raila Odinga(2008–13) |
| Varaforseti | Michael Wamalwa Moody Awori Kalonzo Musyoka |
| Forveri | Daniel arap Moi |
| Eftirmaður | Uhuru Kenyatta |
| Persónulegar upplýsingar | |
| Fæddur | 15. nóvember 1931 Gatuyaini, Keníu |
| Látinn | 21. apríl 2022 (90 ára) Naíróbí, Keníu |
| Stjórnmálaflokkur | Þjóðeiningarflokkurinn (2007–13) Lýðræðisflokkurinn (1992–2007) KANU (1963–92) |
| Maki | Lucy Muthoni (g. 1961; d. 2016) |
| Börn | 4 |
| Háskóli | Háskóli Austur-Afríku Makerere-háskóli (BA) London School of Economics (BSc) |
| Undirskrift |  |
Emilio Mwai Kibaki (15. nóvember 1931 – 22. apríl 2022[1]) var kenískur stjórnmálamaður. Hann var forseti Keníu frá 30. desember 2002 til 9. apríl 2013.
Æviágrip
[breyta | breyta frumkóða]Mwai Kibaki var af þjóðernisbroti Kíkújúa, sem eru fjölmennasti þjóðflokkur Keníu. Hann stundaði nám í Úganda og við London School of Economics og kenndi síðan við Makekere-háskóla í Kampala. Hann sagði starfi sínu þar lausu á sjöunda áratugnum til þess að taka þátt í sjálfstæðisbaráttu Keníu undan Bretlandi. Kibaki átti meðal annars þátt í því að skrifa fyrstu stjórnarskrá landsins. Hann var kjörinn á þing árið 1963 og var skipaður iðnaðar- og viðskiptaráðherra árið 1966. Þremur árum síðar var hann útnefndur fjármálaráðherra og gegndi því embætti til ársins 1982.[2]
Mwai Kibaki var lengi meðlimur í Hinu afríska þjóðarbandalagi Keníu (KANU), stjórnarflokki landsins. Hann sagði sig hins vegar úr KANU árið 1991 þegar Daniel arap Moi forseti ákvað að leyfa starfsemi annarra stjórnmálaflokka í Keníu. Kibaki bauð sig fram gegn Moi í forsetakosningum Keníu árin 1992 og 1997 en tapaði í bæði skiptin.[3]
Þegar Daniel arap Moi settist í helgan stein árið 2002 bauð Kibaki sig fram til forseta í þriðja sinn fyrir Regnbogabandalagið, kosningabandalag kenískra stjórnarandstöðuflokka. Í þetta sinn vann hann sigur með um 70% atkvæðanna en Uhuru Kenyatta, frambjóðandi KANU, hlaut aðeins 24%. Í kosningabaráttunni lofaði Kibaki að vinna bug á spillingu sem hafði einkennt stjórnarár Daniels arap Moi, en sagðist þó ekki ætla að halda í „nornaveiðar“ gegn embættismönnum síðustu ára.[3]
Kibaki bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum Keníu árið 2007. Hann vann sigur samkvæmt opinberum tölum gegn mótframbjóðandanum Raila Odinga en almennt var haft fyrir satt að svindlað hefði verið í kosningunum. Niðurstöður kosninganna leiddu til hrinu ofbeldis milli Kíkújúa, sem studdu Kibaki, og Lúóa, sem studdu Odinga.[4] Yfir þúsund manns féllu í átökum um landið eftir kosningarnar og um 600.000 manns hröktust frá heimilum sínum. Að endingu var samið um frið í mars 2008 þar sem Kibaki og Odinga féllust á að mynda samsteypustjórn þar sem Kibaki var áfram forseti en Odinga varð forsætisráðherra.[5]
Kibaki lést árið 2022. Uhuru Kenyatta, þáverandi forseti Keníu, lýsti yfir þjóðarsorg í landinu þegar hann tilkynnti um andlátið.[1]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- 1 2 Atli Ísleifsson (22. apríl 2022). „Fyrrverandi forseti Keníu látinn“. Vísir. Sótt 28. nóvember 2025.
- ↑ „Tvísýnt um úrslit kosninga í Kenýa“. Morgunblaðið. 28. desember 2002. bls. 20.
- 1 2 „Mwai Kibaki tekinn við embætti forseta Kenýa“. Morgunblaðið. 31. desember 2002. bls. 21.
- ↑ Kolbeinn Þorsteinsson (7. janúar 2008). „Kornið sem fyllti mælinn“. Dagblaðið Vísir. bls. 8–9.
- ↑ „Samið um frið í Kenía“. Fréttablaðið. 1. mars 2008. bls. 8.
| Fyrirrennari: Daniel arap Moi |
|
Eftirmaður: Uhuru Kenyatta | |||
Þetta æviágrip sem tengist stjórnmálum er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.