Munkaselur

Munkaselur (monachus monachus) er selategund.

Munkaselir voru eitt sinn útbreiddir um allt Miðjarðarhaf og Atlantshafið. Nú eru þeir sú selategund sem talin er í mestri útrýmingarhættu. Aðeins nokkur hundruð búa í austanverðu Miðjarðarhafi, aðallega Grikklandi. Síðustu selirnir sem bjuggu í Svartahafi dóu út á síðasta áratug 20.aldar. Fyrr á tíð er talið að selirnir hafi haldið til á opnum ströndum og farið þar á land til að eignast afkvæmi sín, eða kæpa. Eftir því sem menn urðu aðgangsharðari og duglegri við seladrápin, þá lærðu selirnir að slíkir staðir væru ekki öruggir. Þeir fóru að kæpa á mög afskekktum stöðum og urður sérstaklega hrifnir af hellum í sjávarmálinu, sem jafnvel var ekki hægt að komast að nema neðansjávar. Með því að aðlagast þannig tókst selunum að lifa af, þótt litlu muni nú að þessi glæsilegu dýr deyji alveg út.

Stór munkaselanýlunda var á Cabo Blanco í Márítaníu í Vestur-Afríku. Þar bjuggu mörg hundruð selir. Árið 1997 gerðist eitthvað skelfilegt þar og tveir þriðju hlutar selastofnsins dó á skömmum tíma. Ekki er enn vitað hvað átti sér stað. Annaðhvort er talið að skæður smitsjúkdómur hafi brotist út eða að dýrn hafi étið eitraða þörunga. Nú eru aðeins 200 selir eftir við Cabo Blanco en selanýlendan virðist þó vera smátt og smátt að ná sér á strik. Þá hefur um 20 sela hópur sést á Eyðieyjum, litlum eyjaklasa sem er ekki langt frá Madeira. Talið er að þar sé um að ræða seli frá Capo Blanco.

Sennilega er enginn samgangur milli munkaselanna í Miðjarðarhafi og Atlantshafi. Það hefur í för með sér að einsleitni tegundarinnar vex sífellt með aukinni innræktun, sem gerir munkaselina viðkvæmari fyrir sveiflum og erfðasjúkdómum.

Hins vegar hefur það glatt aðdáendur þessa þokkafulla sels að á síðustu árum hafa selir sést hér og hvar í Miðjarðarhafinu þar sem þeir höfðu ekki sést lengi.

Fræðiheiti	Monachus monachus
Lengd	Hátt í þrír metrar
Þyngd	400 kíló
Fjöldi	Rúmlega 500