Majaletur
Majaletur er ritkerfi sem Majar í Mið-Ameríku þróuðu. Elstu dæmin um slíkt letur eru frá San Bartolo þar sem nú er Gvatemala frá 3. öld f.o.t.[1][2] Majaletur var notað þar til nokkru eftir sigur Spánverja á Majum á 16. og 17. öld. Majamál nútímans eru nær öll skrifuð með latínuletri, en komið hefur til tals að endurreisa notkun Majaleturs.[3]
Majaletur byggist á lestáknum (táknum sem standa fyrir merkingareiningu eða orð) ásamt atkvæðatáknum, svipað og japönsk skrift gerir í dag. Evrópskir höfundar töluðu oft um majaletur sem helgirúnir vegna meintra líkinda við ritkerfi Forn-Egypta, þótt ritkerfin séu með öllu óskyld.
Margt bendir til þess að þekking á majaletri hafi verið í höndum skrifara sem tilheyrðu stétt Majapresta. Ritmálið var chʼoltiʼ[4][5] sem hugsanlega var almennt samskiptamál milli ríkja Maja. Til eru dæmi um texta á öðrum málum, eins og júkatísku. Eins gæti verið að skriftin hafi verið notuð til að skrifa mál frá hálendi Gvatemala, en þá hefur ritunin verið í höndum skrifara sem venjulega skrifuðu á chʼoltiʼ og því undir áhrifum frá því máli.[5]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Saturno, William A., David Stuart, and Boris Beltrán. (2006). „Early Maya Writing at San Bartolo, Guatemala“ (PDF). Science. 311 (5765): 1281–1283. Bibcode:2006Sci...311.1281S. doi:10.1126/science.1121745. PMID 16400112. S2CID 46351994.
- ↑ „Symbols on the Wall Push Maya Writing Back by Years“. The New York Times. 10 janúar 2006. Sótt 12 maí 2010.
- ↑ Gehlert, E. J. (2024). Mayan Glyphs and Orthography Rifts: The Process of Script Extinction and Revitalization (MA thesis). Dallas International University.
- ↑ Houston, Stephen D.; Robertson, John; Stuart, David (2000). „The Language of Classic Maya Inscriptions“. Current Anthropology. 41 (3): 321–356. doi:10.1086/300142. ISSN 0011-3204. PMID 10768879. S2CID 741601.
- 1 2 Kettunen, Harri; Helmke, Christophe (2020). Introduction to Maya Hieroglyphs (PDF) (enska, spænska, franska, pólska, danska, slóvakíska, og ítalska). Wayeb. Sótt 11 nóvember 2021.
