Möndlugrautur
Möndlugrautur („riz à l'amande“) er einnig kallaður jólagrauturinn og er kældur hrísgrjónagrautur með viðbættri vanillu, þeyttum rjóma og möndlum sem er venjulega borinn fram á aðvangadagskvöld með kirsuberjasósu.
Nafnið „riz à l'amande“ og grauturinn sjálfur kemur frá Danmörku þrátt fyrir sitt franska nafn. Það var franskur kokkur sem vann á danska hótelinu D'Angleterre í Kaupmannahöfn sem fann upp á réttinum einhvern tímann á 19. öldinni. Oft er grauturinn borinn fram með heitri berjasósu með falinni risamöndlu sem er þá kölluð möndlugjöf.[1]
Möndlugjöfin
[breyta | breyta frumkóða]Hefðin að svokallaðri möndlugjöf kemur einnig til okkar frá Danmörku, en þá er sett heil mandla í jólagrautinn og sá sem finnur hana fær þá verðlaun, venjulega eitthvað sælgæti eða smáhlutur.[2] Sagan á bakvið möndlugjöfina er líklega franskur siður upphaflega, þar sem baun er falin inn í köku sem er borðuð daginn fyrir þrettándann, og sá sem fann þá baunina var kóngur það kvöldið og fengi að ráða öllu, enda var kakan nefnd kóngakaka.[3]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „Risalamande på mange måder“. oetker.dk. Sótt 15. júní 2026.
- ↑ „Fyllingin í heiðri höfð“. Jólablað Morgunblaðsins. 2004. bls. 56.
- ↑ „Hrísgrjónagrautur og risalamande“. arnastofnun.is. 16. desember 2020. Sótt 15. júní 2026.