Listi yfir rómverska keisara
Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Eftirfarandi er listi yfir keisara Rómaveldis raðað eftir valdatíma þeirra.
Athuga ber að Júlíus Caesar er ekki á þessum lista. Staða hans sem dictator er almennt talin tilheyra rómverska lýðveldinu.
Skáletruð nöfn: viðkomandi gerði tilkall til stöðunnar en komst aldrei til valda eða náði einungis völdum í hluta Rómaveldis
Feitletruð nöfn: nafn sem viðkomandi er almennt þekktur undir
Feitletruð og skáletruð nöfn: gælunafn sem viðkomandi er almennt þekktur undir (nema viðkomandi hafi einungis gert tilkall til stöðunnar en aldri náð völdum)
Efnisyfirlit
Prinsipatið[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Prinsipatið
Júlíska-cládíska ættin[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Júlíska-cládíska ættin
| Mynd | Nafn | Valdatími | Nöfn og titlar | Aðrir titlar | Athugasemdir |
|---|---|---|---|---|---|
| Ágústus | 16. janúar 27 f.Kr. til 19. ágúst 14 e.Kr.
|
|
Pontifex Maximus, Consul, Imperator, Pater Patriae | Sonur Atiu, systurdóttur Juliusar Caesars. Ættleiddur af Caesari. Lést af náttúrulegum orsökum. | |
| Tíberíus | 19. ágúst 14 til 16. mars 37
|
|
Pontifex Maximus, Consul, Imperator | Sonur Liviu Drusillu, eiginkonu Ágústusar. Ættleiddur af Ágústusi. Lést af náttúrulegum orsökum. | |
| Caligula | 18. mars 37 til 24. janúar 41
|
|
Pontifex Maximus, Imperator, Consul, Pater Patriae | Sonur Germanicusar, bróðursonar Tíberíusar. Gælunafnið Caligula þýðir litlu stígvél. Ráðinn af dögum í samsæri öldungaráðsmanna og lífvarða keisarans. | |
| Claudíus | 24. janúar 41 til 13. október 54
|
|
Pontifex Maximus, Proconsul, Imperator, Pater Patriae, Censor, Consul | Bróðursonur Tíberíusar og föðurbróðir Caligula. Hugsanlega ráðinn af dögum með eitri af Agrippinu, eiginkonu sinni. | |
| Neró | Október 54 til 11. júní 68
|
|
Pontifex Maximus, Imperator, Consul, Pater Patriae | Sonur Agrippinu, bróðudóttur og síðar eiginkonu Claudiusar. Ættleiddur af Claudiusi. Framdi sjálfsmorð. |
Ár keisaranna fjögurra og Flavíska ættin[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgreinar: Ár keisaranna fjögurra og Flavíska ættin
| Mynd | Nafn | Valdatími | Nöfn og titlar | Aðrir titlar | Athugasemdir |
|---|---|---|---|---|---|
| Galba | 8. júní 68 til 15. janúar 69
|
|
Pontifex Maximus, Consul | Náði völdum eftir sjálfsmorð Nerós, með aðstoð herdeilda á Spáni.Myrtur af Otho. sjá: Ár keisaranna fjögurra |
|
| Otho | 15. janúar 69 til 16. apríl 69
|
|
Pontifex Maximus, Consul | Skipaður keisari af lífvarðasveit keisarans. Framdi sjálfsmorð. sjá: Ár keisaranna fjögurra |
|
| Vitellius | 17. apríl 69 til 20. desember 69
|
|
Pontifex Maximus, Imperator, Consul | Hylltur keisari af herdeildum í Germaniu, í andstöðu við Galba og Otho. Myrtur á Forum Romanum af hermönnum Vespasíanusar. sjá: Ár keisaranna fjögurra |
|
| Vespasíanus | 1. júlí 69 til 24. júní 79
|
|
Pontifex Maximus, Imperator, Pater Patriae, Censor, Consul | Hylltur keisari í austurhluta Rómaveldis, í andstöðu við Vitellius. Lést af náttúrulegum orsökum. sjá: Ár keisaranna fjögurra |
|
| Títus | 24. júní 79 til 13. september 81
|
|
Pontifex Maximus, Imperator, Pater Patriae, Censor, Consul | Sonur Vespasíanusar. Lést af náttúrulegum orsökum. | |
| Dómitíanus | 14. september 81 til 18. september 96
|
|
Germanicus, Pontifex Maximus, Imperator, Consul, Censor Perpetuus, Pater Patriae | Sonur Vespasíanusar. Ráðinn af dögum í samsæri öldungaráðsmanna og lífvarðasveitar keisarans. |
Góðu keisararnir fimm[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Góðu keisararnir fimm
| Mynd | Nafn | Valdatími | Nöfn og titlar | Aðrir titlar | Athugasemdir |
|---|---|---|---|---|---|
| Nerva | 18. september 96 til 27. janúar 98
|
|
Germanicus, Pontifex Maximus, Imperator, Consul, Proconsul, Pater Patriae | Skipaður keisari af öldungaráðinu. Lést af náttúrulegum orsökum. | |
| Trajanus | 28. janúar 98 til 7. ágúst 117
|
|
Germanicus, Dacicus, Pontifex Maximus, Imperator, Proconsul, Consul, Pater Patriae, Parthicus, Optimus | Ættleiddur af Nerva. Lést af náttúrulegum orsökum. | |
| Hadríanus | 11. ágúst 117 til 10. júlí 138
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae, Olympius, Panhellenius, Panionius, Imperator, Consul, Proconsul | Frændi Trajanusar. Ættleiddur af Trajanusi. Lést af náttúrulegum orsökum. | |
| Antonínus Píus | 10. júlí 138 til 7. mars 161
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae, Imperator, Consul, Proconsul, Pius | Ættleiddur af Hadríanusi. Lést af náttúrulegum orsökum. | |
| Markús Árelíus | 7. mars 161 til 17. mars 180
|
|
164: Armeniacus Medicus Parthicus Maximus; 166: Pater Patriae; 172: Germanicus; 175: Sarmaticus | Bróðursonur Faustinu eldri, eiginkonu Antoninusar Piusar. Ættleiddur af Antoninusi Piusi, einnig tengdasonur hans. Keisari ásamt Luciusi Verusi til 169 og ásamt Commodusi frá 177 til 180. Lést af náttúrulegum orsökum. | |
| Lucius Verus | 7. mars 161 til mars 169
|
|
164: Armeniacus; 165: Parthicus Maximus; 166: Medicus, Pater Patriae | Sonur Luciusar Aeliusar sem var ættleiddur af Hadríanusi. Ættleiddur af Antoninusi Piusi. Keisari ásamt Markúsi Árelíusi. Lést af náttúrulegum orsökum (farsótt). | |
| Avidius Cassius | 175 |
|
Tilraun til valdaráns, hylltur sem keisari í Egyptalandi og Sýrlandi. Myrtur af hundraðsforingja. | ||
| Commodus | 177 til 31. desember 192
|
|
Sonur Markúsar Árelíusar. Keisari ásamt Markúsi Árelíusi til 17. mars 180. Myrtur af glímukappa í samsæri hjákonu sinnar og háttsettra embættismanna. |
Ár keisaranna fimm og Severíska ættin[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgreinar: Ár keisaranna fimm og Severíska ættin
| Mynd | Nafn | Valdatími | Nöfn og titlar | Aðrir titlar | Athugasemdir |
|---|---|---|---|---|---|
| Pertinax | 1. janúar 193 til 28. mars 193
|
|
Hylltur keisari af lífvarðasveit keisarans. Viðurkenndur sem keisari af Septimiusi Severusi. Myrtur af hermönnum á Palatínhæð. | ||
| Didius Julianus | 28. mars 193 til 1. júní 193
|
|
Vann embættið á uppboði sem lífvarðasveit keisarans hélt. Dæmdur til dauða af öldungaráðinu, myrtur á Palatínhæð | ||
| Septimius Severus | 9. apríl 193 til 4. febrúar 211
|
|
193: Pontifex Maximus, Pater Patriae; 195: Divi Marci Pii filius Divi Commodi Frater, Pius, Arabicus, Adiabenicus; 198: Parthicus Maximus; 209/210: Britannicus Maximus | Tók völdin með aðstoð herdeilda í Pannoniu. Lést af náttúrulegum orsökum. | |
| Pescennius Niger | 193 til 194/195 |
|
Gerði tilkall til stöðunnar, ríkti sem keisari í Sýrlandi. Tekinn af lífi eftir ósigur gegn Septimiusi Severusi. | ||
| Clodius Albinus | 193/195 til 197 |
|
Gerði tilkall til stöðunnar, ríkti sem keisari á Bretlandi. Tekinn af lífi eftir ósigur gegn Septimiusi Severusi. | ||
| Caracalla | 198 til 8. apríl 217
|
|
199: Pater Patriae; 200: Pius Felix; 209/210: Britannicus Maximus; 213: Germanicus Maximus; | Sonur Septimiusar Severusar. Keisari með Septimiusi Severusi 198 til 211 og með Geta 209 til 211. Gælunafnið Caracalla vísar til yfirhafnar sem hann klæddist iðulega. Myrtur í samsæri skipulögðu af Macrinusi | |
| Geta | 209 til desember 211
|
|
Sonur Septimiusar Severusar. Keisari með Septimiusi Severusi og Caracalla. Myrtur að fyrirskipan Caracalla. | ||
| Macrinus | 11. apríl 217 til júní 218
|
|
217: Pater Patriae; Pontifex Maximus | Yfirmaður lífvarðasveitar Caracalla. Hylltur keisari eftir að hafa látið taka Caracalla af lífi. Skipaði son sinn Diadumenianus sem meðkeisara. Tekinn af lífi eftir ósigur gegn Elagabalusi | |
| Diadumenianus | Maí 217 til júní 218
|
|
Sonur Macrinusar og keisari með honum. Tekinn af lífi eftir ósigur Macrinusar gegn Elagabalusi. | ||
| Elagabalus | 8. júní 218 til 11. mars 222
|
|
218: Pater Patriae, Pontifex Maximus; 220: Sacerdos Amplissimus Dei Invicti Solis Elagabali | Frændi Caracalla og Geta. Lýsti því yfir að hann væri sonur Caracalla og því réttmætur erfingi hans. Gælunafnið Elagabalus vísar til þess að hann var æðsti prestur í söfnuði guðsins El Gabal. Myrtur af meðlimi lífvarðasveitar keisarans. | |
| Alexander Severus | 13. mars 222 til mars 235
|
|
Pontifex Maximus | Frændi Elagabalusar. Ættleiddur af Elagabalusi. Ráðinn af dögum af hermönnum. |
3. aldar kreppan[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: 3. aldar kreppan
Herkeisararnir[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Herkeisararnir
| Mynd | Nafn | Valdatími | Nöfn og titlar | Aðrir titlar | Athugasemdir |
|---|---|---|---|---|---|
| Maximinus Thrax | Febrúar/mars 235 til mars/apríl 238
|
|
Germanicus Maximus, Dacicus Maximus, Sarmaticus Maximus, Pontifex Maximus. | Hylltur keisari af herdeildum í Germaniu eftir morðið á Alexander Severusi. Myrtur af eigin hermönnum. | |
| Gordianus 1. | Snemma í janúar/mars 238 til seint í janúar/apríl 238
|
|
Pontifex Maximus | Hylltur keisari í Africu ásamt syni sínum Gordianusi 2., í andstöðu við Maximinus Thrax. Framdi sjálfsmorð. | |
| Gordianus 2. | Snemma í janúar/mars 238 til seint í janúar/apríl 238
|
|
Pater Patriae | Hylltur keisari í Africu ásamt föður sínum Gordianusi 1., í andstöðu við Maximinus Thrax. Lét lífið í orrustu við Karþagó. | |
| Pupienus Maximus | Snemma í febrúar 238 til snemma í maí 238
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae, Pater Senatus | Skipaður keisari af öldungaráðinu, ásamt Balbinusi, í andstöðu við Maximinus Thrax. Myrtur af lífvarðasveit keisarans. | |
| Balbinus | Snemma í febrúar 238 til snemma í maí 238
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae | Skipaður keisari af öldungaráðinu, ásamt Pupienusi, í andstöðu við Maximinus Thrax. Myrtur af lífvarðasveit keisarans. | |
| Gordianus 3. | Maí 238 til febrúar 244
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae | Dóttursonur Gordianusar 1. og systursonur Gordianusar 2.. Líklega myrtur. | |
| Sabinianus | 240 | Lýsti sjálfan sig keisara, sigraður í orrustu | |||
| Philippus arabi | Febrúar 244 til september/október 249
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae | Yfirmaður lífvarðasveitar Gordianusar 3. og hylltur keisari eftir dauða hans. Drepinn í orrustu gegn Deciusi | |
| Pacatianus | 248 |
|
Lýsti sjálfan sig keisara. Myrtur af eigin hermönnum. | ||
| Iotapianus | 248 |
|
Gerði tilkall til stöðunnar. Drepinn af eigin hermönnum | ||
| Silbannacus | 248 | Gerði tilraun til valdaráns. Afdrif ókunn. | |||
| Decius | 249 til júní 251
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae | Gerði uppreisn gegn Philippusi araba og sigraði hann í orrustu. Lét lífið í orrustu gegn Gotum. | |
| Priscus | 249 til 252 |
|
Lýsti sjálfan sig keisara í austurhluta ríkisins. Myrtur. | ||
| Licinianus | 250 |
|
Gerði tilkall til stöðunnar. Myrtur. | ||
| Herennius Etruscus | Snemma árs 251 til 1. júlí 251
|
|
Sonur Deciusar og keisari með honum. Lét lífið í orrustu gegn Gotum. | ||
| Hostilianus | 251
|
|
Princeps Iuventutis | Sonur Deciusar, hylltur sem keisari í Róm. Keisari ásamt Trebonianusi Gallusi. Lést úr farsótt. | |
| Trebonianus Gallus | Júní 251 til ágúst 253
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae | Hylltur keisari af herdeildium við Dóná eftir dauða Deciusar. Myrtur af eigin hermönnum. | |
| Volusianus | Júlí 251 til ágúst 253
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae | Sonur Trebonianusar Gallusar og keisari ásamt honum. Myrtur af eigin hermönnum. | |
| Aemilianus | Ágúst 253 til október 253
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae | Gerði uppreisn gegn Trebonianusi Gallusi og viðurkenndur sem keisari af öldungaráðinu eftir dauða Gallusar. Myrtur af eigin hermönnum. | |
| Valerianus | 253 til júní 260
|
|
Pontifex Maximus, Pater Patriae, Restitutor Orbis | Hylltur keisari af öldungaráðinu eftir dauða Aemelianusar. Gerði son sinn Gallienus að meðkeisara og stjórnaði með honum. Handsamaður af Sassanídum: lést í haldi. | |
| Gallienus | 253 til september 268
|
|
Pontifex Maximus, Germanicus Maximus, Parthicus/Persicus Maximus, Pater Patriae | Sonur Valerianusar og keisari ásamt honum til 260. Myrtur af eigin hershöfðingjum. | |
| Saloninus | 260 |
|
Sonur Gallienusar og keisari með honum. Myrtur af Postumusi. | ||
| Ingenuus | 258 eða júní 260 | Lýsti sjálfan sig keisara. Lét lífið í orrustu. | |||
| Regalianus | 260 | Lýsti sjálfan sig keisara. Myrtur af eigin þegnum. | |||
| Macrianus Major | 260 til 261 |
|
Lýstur keisari. Sigraður og drepinn í orrustu. | ||
| Macrianus Minor | 260 til 261 |
|
Lýstur keisari. Sigraður og drepinn í orrustu. | ||
| Quietus | 260 til 261 |
|
Gerði tilkall til stöðunnar. Myrtur. | ||
| Mussius Aemilianus | 261 til 261 eða 262 |
|
Lýstur keisari. Kyrktur meðan í haldi. | ||
| Aureolus | 268 til 268 | Lýsti sjálfan sig keisara; gafst upp fyrir Claudiusi Gothicusi. Drepinn af lífverði keisarans. |
Gallíska keisaraveldið (260-274)[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Gallíska keisaraveldið
| Mynd | Nafn | Valdatími | Nöfn og titlar | Aðrir titlar | Athugasemdir |
|---|---|---|---|---|---|
| Postumus | 260 til 269
|
|
|||
| Laelianus | 269 |
|
Lýsti sjálfan sig keisara Gallíska keisaraveldisins. | ||
| Marius | 269 |
|
|||
| Victorinus | 269 til 271
|
|
|||
| Domitianus | 270 til 271 | Lýstur keisari Gallíska keisaraveldisins. | |||
| Tetricus 1. | 271 til 274
|
|
Illyrísku keisararnir[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Illyrísku keisararnir
Dómínatið[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Dómínatið
Fjórveldisstjórn og Konstantínska ættin[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgreinar: Fjórveldisstjórn og Konstantínska ættin
Britónska keisaradæmið (286-297)[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Britónska keisaradæmið
| Mynd | Nafn | Valdatími | Nafn og titill við fæðingu/ er viðkomandi komst til valda |
Nafn og titill á valdatíma | Athugasemdir |
|---|---|---|---|---|---|
| Carausius | 286 til 293
7 ár |
MARCVS AVRELIVS MAVSAEVS | IMPERATOR CAESAR CARAVSIVS PIVS FELIX AVGVSTVS | ||
| Allectus | 293 til 296
3 ár |
óþekkt | IMPERATOR CAESAR ALLECTVS PIVS FELIX AVGVSTVS |
Valentinianska ættin[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Valentinianska ættin
Theodosíska ættin[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Theodosíska ættin
Síðustu keisarar Vestrómverska ríkisins[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgrein: Vestrómverska ríkið
| Mynd | Nafn | Valdatími | Nafn og titill við fæðingu/ er viðkomandi komst til valda |
Nafn og titill á valdatíma | Athugasemdir |
|---|---|---|---|---|---|
| Petronius Maximus | 17. mars 455 til 31. maí 455
|
FLAVIVS PETRONIVS MAXIMVS | |||
| Avitus | Júní 455 til 17. október 456
|
MARCVS MAECILIVS FLAVIVS EPARCHIVS AVITVS | |||
| Maiorianus | 457 til 2. ágúst 461
|
IVLIVS VALERIVS MAIORIANVS | Lét af völdum. | ||
| Libius Severus | 461 til 465
|
LIBIVS SEVERVS | |||
| Anthemius | 12. apríl 467 til 11. júlí 472
|
PROCOPIVS ANTHEMIVS | Tekinn af lífi. | ||
| Olybrius | Júlí 472 til 2. nóvember 472
|
ANICIVS OLYBRIVS | |||
| Glycerius | 5. mars 473 til júní 474
|
Lét af völdum. | |||
| Julius Nepos | Júní 474 til 25. apríl 480
|
Keisari í Vestrómverska ríkinu til ársins 475, hrakinn frá völdum af Orestesi; flúði; viðurkenndur af Odoacer frá 476; myrtur árið 480. | |||
| Romulus Augustus Romulus Augustulus |
31. október 475 til 4. september 476
|
FLAVIVS ROMVLVS ROMVLVS AVGVSTVS |
Hrakinn frá völdum af Odoacer; afdrif ókunn. |
Austrómverska ríkið til 476[breyta | breyta frumkóða]
-
Aðalgreinar: Austrómverska ríkið og Listi yfir keisara Austrómverska ríkisins
| Valdatími | Valdhafi | Athugasemdir |
|---|---|---|
| 457 til 474 | Leo I | |
| 474 til 474 | Leo II | |
| 474 til 491 | Zenon | |
| 475 til 476 | Basiliscus |
Heimildir[breyta | breyta frumkóða]
- Fyrirmynd greinarinnar var „List of Roman Emperors“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 12. febrúar 2007.
- Carpenter, Clive, The Guinness Book of Kings Rulers & Statesmen (Guinness Superlatives Ltd, 1978).
- Ross, Martha, Rulers and Governments of the World, Vol. 1: Earliest Times to 1491 (Bowker, 1978).
- Scarre, Chris, Chronicle of the Roman Emperors (Thames & Hudson, 1995).
- Tapsell, R.F., Monarchs Rulers Dynasties and Kingdoms of The World (Thames & Hudson, 1981).