Listi Schindlers (kvikmynd)

Listi Schindlers
Schindler's List
Leikstjóri	Steven Spielberg
Handritshöfundur	Steven Zaillian
Byggt á	Listi Schindlers eftir Thomas Keneally
Framleiðandi	Steven Spielberg Gerald R. Molen Branko Lustig
Leikarar	Liam Neeson Ben Kingsley Ralph Fiennes Caroline Goodall Jonathan Sagall Embeth Davidtz
Kvikmyndagerð	Janusz Kamiński
Klipping	Michael Kahn
Tónlist	John Williams
Fyrirtæki	Universal Pictures Amblin Entertainment
Dreifiaðili	Universal Pictures
Frumsýning	30. nóvember 1993 (1993-11-30) (Washington, D.C.) 15. desember 1993 (1993-12-15) (Bandaríkin)
Lengd	195 mínútur
Land	Bandaríkin
Tungumál	Enska
Ráðstöfunarfé	$22 milljónir
Heildartekjur	$322,2 milljónir

Listi Schindlers (enska: Schindler's List) er bandarísk söguleg dramamynd frá árinu 1993 sem Steven Spielberg leikstýrði og framleiddi og Steven Zaillian skrifaði handrit að. Myndin er byggð á sögulegri skáldsögu með sama titli eftir Thomas Keneally frá árinu 1982. Bæði skáldsagan og myndin fjalla um Oskar Schindler, þýskan iðnjöfur sem bjargaði lífi rúmlega þúsund pólskra gyðinga í helförinni með því að ráða þá til starfa í verksmiðjum sínum í seinni heimsstyrjöldinni. Meðal aðalleikara myndarinnar eru Liam Neeson sem Schindler, Ralph Fiennes sem SS-foringinn Amon Göth og Ben Kingsley sem endurskoðandi Schindlers, Itzhak Stern.

Hugmyndir um að gera kvikmynd upp úr sögu Schindler-gyðinganna (Schindlerjuden) höfðu verið viðraðar allt frá árinu 1963. Poldek Pfefferberg, sem var einn gyðinganna sem Schindler bjargaði, gerði það að ævistarfi sínu að segja sögu Schindlers. Spielberg fékk áhuga á sögunni þegar framleiðandinn Sidney Sheinberg sendi honum bókagagnrýni um Lista Schindlers. Universal Pictures keypti réttinn að bókinni en Spielberg, sem var ekki viss um að hann væri í stakk búinn til að gera kvikmynd um helförina, reyndi að fá aðra leikstjóra til að taka að sér verkefnið þar til hann ákvað að endingu að leikstýra myndinni sjálfur.

Aðaltökur fóru fram í Kraká í Póllandi á 72 dögum árið 1993. Spielberg tók myndina upp í svarthvítu og reyndi að nálgast hana eins og heimildarmynd. Kvikmyndatökumaðurinn Janusz Kamiński vildi ljá myndinni sígildan blæ. John Williams samdi tónlistina fyrir myndina og fiðluleikarinn Itzhak Perlman lék aðallagið.

Listi Schindlers var frumsýnd 30. nóvember 1993 í Washington, D.C. og 15. desember 1993 á landsvísu í Bandaríkjunum. Gagnrýnendur lofuðu myndina í hástert, sér í lagi leiki Neesons og Fiennes, tónlist Williams, kvikmyndatöku Kaminskis, handrit Zaillans og leikstjórn Spielbergs. Kvikmyndinni vegnaði vel í kvikmyndahúsum og hún halaði inn 322,2 milljónum Bandaríkjadala á heimsvísu með aðeins 22 milljóna kostnaði.

Listi Schindlers hlaut mörg verðlaun, meðal annars sjö Óskarsverðlaun (þar á meðal verðlaun sem besta myndin), sjö BAFTA-verðlaun og þrenn Golden Globe-verðlaun. Hún er oft talin meðal bestu kvikmynda allra tíma. Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna mat myndina „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvæga“ árið 2004 og valdi hana til varðveislu í kvikmyndasafninu National Film Registry. Árið 2007 setti Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna Lista Schindlers í áttunda sæti á lista yfir 100 bestu bandarísku kvikmyndirnar.

Leikarar

Liam Neeson (til vinstri) fer með hlutverk Oskars Schindler í Lista Schindlers.

• Liam Neeson sem Oskar Schindler
• Ben Kingsley sem Itzhak Stern
• Ralph Fiennes sem Amon Göth
• Caroline Goodall sem Emilie Schindler
• Jonathan Sagall sem Poldek Pfefferberg
• Embeth Davidtz sem Helen Hirsch
• Geno Lechner sem Ruth Irene Kalder („Majola“)
• Małgorzata Gebel sem Wiktoria Klonowska
• Mark Ivanir sem Marcel Goldberg
• Beatrice Macola sem Ingrid
• Andrzej Seweryn sem Julian Scherner
• Friedrich von Thun sem Rolf Czurda
• Leopold Kozłowski-Kleinman sem gyðinglegur fjárfestir
• Jerzy Nowak sem gyðinglegur fjárfestir
• Norbert Weisser sem Albert Hujar
• Albert Misak sem Mordecai Wulkan
• Michael Gordon sem hr. Nussbaum
• Aldona Grochal sem fr. Nussbaum
• Uri Avrahami sem Chaim Nowak
• Michael Schneider sem Juda Dresner
• Miri Fabian sem Chaja Dresner
• Anna Mucha sem Danka Dresner
• Adi Nitzan sem Mila Pfefferberg
• Jacek Wójcicki sem Henry Rosner
• Beata Paluch sem Manci Rosner
• Piotr Polk sem Leo Rosner
• Bettina Kupfer sem Regina Perlman
• Grzegorz Kwas sem Mietek Pemper
• Kamil Krawiec sem Olek Rosner
• Henryk Bista sem hr. Löwenstein
• Ezra Dagan sem Menasha Levartov rabbíni
• Rami Heuberger sem Joseph Bau
• Elina Löwensohn sem Diana Reiter
• Krzysztof Luft sem Herman Toffel
• Harry Nehring sem Leo John
• Wojciech Klata sem Lisiek
• Paweł Deląg sem Dolek Horowitz
• Hans-Jörg Assmann sem Julius Madritsch
• August Schmölzer sem Dieter Reeder
• Hans-Michael Rehberg sem Rudolf Höß
• Daniel Del Ponte sem Josef Mengele
• Adam Siemion sem Adam Levy
• Jochen Nickel sem Wilhelm Kunde
• Ludger Pistor sem Josef Leipold
• Oliwia Dąbrowska sem rauðklædda stúlkan

Heimildir

• „100 Greatest Films“. Channel 4. 8 apríl 2008. Afrit af upprunalegu geymt þann 9 júní 2008. Sótt 2 júlí 2018.
• Maltin, Leonard (1999). „100 Must-See Films of the 20th Century“. Movie and Video Guide 2000. American Movie Classics Company. Afrit af uppruna á 30 maí 2020. Sótt 1 júní 2020.
• McBride, Joseph (1997). Steven Spielberg: A Biography. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-684-81167-3.
• Corliss, Richard; Schickel, Richard (2005). „All-Time 100 Best Movies“. Time. Afrit af uppruna á 18 ágúst 2013. Sótt 27 október 2013.

Tilvísanir

  Þessi kvikmyndagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.