Leyfið afturkallað
Leyfið afturkallað (enska: License to Kill) er bresk njósnamynd frá 1989 og sextánda myndin sem Eon Productions gerði um leyniþjónustumanninn James Bond. Þetta var önnur og síðasta myndin þar sem Timothy Dalton fór með aðalhlutverkið. Þetta var líka síðasta Bondmyndin í leikstjórn John Glen. Leyfið afturkallað var síðasta myndin með handrit eftir Richard Maibaum, sú síðasta sem Albert R. Broccoli framleiddi, og sú síðasta sem titlahönnuðurinn Maurice Binder vann við, því allir þrír létust næstu ár eftir að hún kom út. Þetta var líka fyrsta myndin sem ekki hafði titil úr sögu eftir Ian Fleming. Upphaflega átti enski titillinn að vera License Revoked (og íslenska þýðingin byggist á því), en því var breytt eftir forsýningu í Bandaríkjunum þar sem áhorfendur tengdu það við ökuskírteinismissi.[1]
Myndin hefst á því að Bond og vinur hans, CIA-fulltrúinn Felix Leiter (David Hedison), aðstoða Bandarísku fíkniefnalögregluna að ná eiturlyfjabaróninum Franz Sanchez (Robert Davi), rétt áður en Leiter giftist Dellu Churchill (Priscilla Barnes), með Bond sem svaramann. Sanchez losar sig úr haldi með því að múta fulltrúanum Ed Killifer (Everett McGill). Menn hans ræna Leiter á brúðkaupsnóttina og myrða Dellu. Bond hyggur á hefndir, en M (Robert Brown) vill senda hann í annað verkefni. Bond segir þá upp og M afturkallar leyfið til að drepa. Miss Moneypenny (Caroline Bliss) og Q (Desmond Llewelyn) aðstoða Bond þótt hann starfi nú á eigin vegum. Bond kemst að því að Sanchez selur kókaín til Asíu með því að leysa það upp í bensíni. Í lokaatriði myndarinnar elta Bond og bandaríski lögreglufulltrúinn Pam Bouvier (Carey Lowell) tankbíla Sanchez með kókaínbættu bensíni. Sanchez deyr eftir átök við Bond þegar einn af bílunum springur. Í lok myndarinnar fær Bond símtal frá Leiter sem segir að M vilji bjóða honum starfið á ný.
Framleiðendur vildu sýna myrkari hlið á Bond í þetta sinn.[2] Í myndinni er því töluvert um óhugnanlegt ofbeldi og áhættuatriði. Þetta var fyrsta Bondmyndin sem var að öllu leyti tekin utan Bretlands, vegna breyttra reglna um skattheimtu af erlendum listamönnum sem hefðu hækkað kostnaðinn töluvert.[1]: 239 Tökur fóru aðallega fram í Mexíkó, meðal annars í Acapulco, og Florida Keys í Bandaríkjunum. Neðansjávaratriði voru tekin við Isla Mujeres hjá Cancún.[2] Gladys Knight flutti titillagið,[3] en Michael Kamen sá um tónlist í myndinni í stað John Barry sem hafði fengið vélindarof árið 1988 og gat ekki flogið til London.[1][4]
Myndin gekk ágætlega í kvikmyndahúsum með 156,2 milljón dala tekjur á heimsvísu.[5] Samt var þetta hlutfallslega versta afkoma í sögu Bondmyndanna.[6] Það var rakið til mikillar samkeppni þetta ár frá stórmyndum á borð við Indiana Jones og síðasta krossferðin og Leðurblökumaðurinn. Myndin fékk misjafna dóma. Hún lagði meiri áherslu á söguþráð en fyrri Bondmyndir, en gagnrýnendur voru ekki allir hrifnir af ofbeldinu.[7] Dalton var gagnrýndur fyrir að vera of mikið eins og amerísk hasarhetja og ekki sá herramaður sem Bond Flemings hafði verið.[8] Myndin var frumsýnd í Bretlandi 13. júní 1989 og í Bandaríkjunum 14. júlí. Á Íslandi var myndin frumsýnd í Bíóborginni sama dag og frumsýningin fór fram í Bandaríkjunum.[9]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- 1 2 3 Smith, Jim (2002). Bond Films. London: Virgin Books. ISBN 978-0-7535-0709-4.
- 1 2 Cork, John (1999). Inside Licence to Kill (DVD). Licence to Kill: Ultimate Edition: MGM.
- ↑ Rogers, Jude (31 október 2008). „Film & Music: Music: For your ears only“. The Guardian.
- ↑ Field, Matthew (2015). Some kind of hero : 007 : the remarkable story of the James Bond films. Stroud, Gloucestershire: Ajay Chowdhury. ISBN 978-0-7509-6421-0.
- ↑ „1989 Yearly Box office result“. Box Office Mojo. Afrit af uppruna á 2. september 2019. Sótt 29 ágúst 2011.
- ↑ „Franchises: James Bond“. Box Office Mojo. IMDb.com, Inc. Afrit af uppruna á 12 maí 2016. Sótt 4 apríl 2012.
- ↑ Mantel, Hilary (1 júlí 1989). „Minimalist Bond“. The Spectator. Afrit af uppruna á 8 maí 2021. Sótt 6 nóvember 2020.
- ↑ Johnstone, Iain (18 júní 1989). „Bond flies in like a bat out of hell; Arts“. The Sunday Times.
- ↑ „Bond mættur“. Pressan. 13.7.1989. bls. 24.
