Leduc-leiðangurinn 1806
Leduc-leiðangurinn 1806 var herferð franska flotans á Norður-Íshaf 1806. Leiðangurinn hófst 3. mars 1806 og lauk 27. september sama ár. Foringi leiðangursins var Amand Leduc skipherra sem stjórnaði flotasveit sem samanstóð af þremur freigátum og einu briggskipi. Markmið leiðangurins var að herja á bresk og rússnesk hvalveiðiskip á hafsvæðinu milli Íslands, Grænlands og Svalbarða.[1]
Formáli
[breyta | breyta frumkóða]Eftir sjóorrustuna við Trafalgar 1805 þar sem sameinaður spænskur og franskur floti var sigraður af Bretum hættu Frakkar að senda línuskip sín út á sjó. Í staðinn skipaði Napóleon franska flotanum á Atlantshafi að einbeita sér að árásum á kaupskip Breta. Honoré Ganteaume varaaðmíráll, yfirmaður franska flotans í Brest ákvað því að setja saman flotasveitir skipaðar minni herskipum. Markmið þeirra var að ráðast á siglingaleiðir og kaupskip Breta til að valda þeim sem mestu efnahagslegu tjóni.[1]
Leiðangurinn
[breyta | breyta frumkóða]Ein af flotasveitum Ganteaume varaaðmíráls var sett undir stjórn Amand Leduc skipherra sem hafi verið foringi í franska sjóhernum frá 1793. Flaggskip sveitarinnar var freigátan Revanche með 44 fallbyssur undir stjórn Leduc. Hin skip sveitarinnar voru Guerriere með 44 fallbyssur, undir stjórn Hubert skipherra, freigátan Sirene með 40 fallbyssur undir stjórn Lamberts og briggskipið Néarque með 16 fallbyssur undir stjórn Jourdain skipherra. Flotasveitin lagði af stað frá Lorient 3. mars 1806. Skipanir Leduc voru að halda norður fyrir Ísland og herja á hvalveiðiskip Breta og Rússa. Um leið og komið var á haf út varð ljóst að briggskipið Néarque var ekki jafn haffært og freigáturnar og gat ekki haldið í við þær. Leduc skipherra ákvað að halda ferðinni áfram og skilja Néarque eftir. Briggskipið féll í hendur Breta þegar breska freigátan Niobé náði því nóttina eftir að skipin héldu úr höfn.[2]
Restin af sveitinni sigldi út á Norður-Atlantshaf og eftir að sigla milli Asóreyja og suðurodda Írlands hélt sveitin í norðurátt. Þann 21. maí kom flotasveitin að suðurodda Íslands. Skipin sigldu nú norður fyrir Ísland í átt að Svalbarða en 30. maí á 72 breiddargráðu norður rakst flotasveitin á hafís. Þann 12. júní kom sveitin til Spitsbergen á Svalbarða. Ekki tókst að sigla lengra norður en að 76 breiddargráðu. Mikil þoka gerði siglingar nú erfiðar og eftir að sigla nokkra daga í þykkri þoku missti freigátan Guerriere samband við restina af flotanum.[2]
Breska flotanum bárust njósnir af franska leiðangrinum í júlí 1806. Þrjár freigátur, Blanche með 38 fallbyssur, Phoebe með 36 fallbyssur og Thames með 32 fallbyssur voru sendar á Norður-Íshaf til að elta uppi frönsku skipin. Phoebe og Thames sem voru í höfn í Leith sigldu til Hjaltlandseyja þar sem Blanche átti að mæta þeim. Þegar Blanche kom til Hjaltlandseyja höfðu hinar freigáturnar haldið úr höfn í leit að Guerriere. Blanche fékk einnig fréttir af staðsetningu Guerriere og hélt úr höfn í leit að frönsku freigátunni. Blanche náði Guerriere 18 júlí. Eftir skotbardaga sem stóð í um klukkutíma gafst franska freigátan upp. Úr frönsku áhöfninni voru 40 fallnir og megin mastur skipsins hafði verið skotið í sundur. Breska freigátan Blanche varð aðeins fyrir minni háttar skemmdum.[2]
Skyrbjúgur hafði farið illa með frönsku áhöfnina vikurnar fyrir bardagann. 42 sjómenn höfðu dáið úr sjúkdóminum og 80 voru alvarlega veikir. Þegar orrustan hófst voru einungis 122 sjómenn rólfærir um borð í Guerriere. Franska áhöfnin virtist einnig hafa verið illa þjálfuð og ekki vel undirbúin fyrir orrustu. Á meðan þessu stóð lágu frönsku freigáturnar Revanche og Sirene við akkeri á Patreksfirði. Eftir að hvílast þar í nokkra daga hélt Leduc skipherra suður að Hvarfi til að ráðast á skip á leiðinni í gegnum Davis-sund. Hann sigldi síðan undan ströndum norður Írlands fram til 28. ágúst. Freigáturnar sigldu síðan suður að suðurodda Írlands 17. september. Þann 27. september lögðust freigáturnar við akkeri við Brehat nálagt Saint-Malo. Freigáturnar komu síðan að landi við Pontrieux. Áhafnirnar á Revanche og Sirene voru illa haldnar af skyrbjúgi. Alls höfðu 95 sjómenn af skipunum tveimur dáið úr sjúkdómnum og 217 voru mjög veikir. Franski flotinn hafði ekki útbúið flotasveitina með nægum fatnaði, vistum og lyfjum fyrir svona erfiðan leiðangur. Var það talin meginástæðan fyrir hinu mikla mannfalli úr sjúkdómnum.[2]
Leiðangurinn kostaði franska flotann briggskipið Néarque og freigátuna Guerriere. Hinsvegar tókst Leduc að ná 13 breskum kaupskipum og 1 rússnesku kaupskipi og sökkva þeim. Meðal þeirra voru hvalveiðiskipin Holdernels, Swan, Blenheim og Welburn sem gerð voru út frá Hull.[3] Fjárhagslegt tjón Breta og Rússa vegna leiðangursins var metið á 2.5 milljónir franskra franka.[2]