Leó 9.

Leó 9. páfi. Trérista eftir Leonhard Beck ggerð 1516 (fæddur 1480 – látinn 1542)

Leó 9., fæddur Bruno d'Eguisheim-Dagsbourg 21. júní 1002 í Egisheim í Elsass, lést 19. apríl 1054 í Róm, var páfi frá 12. febrúar 1049 þar til að lést 19. apríl 1054. Leó 9. er dýrlingur í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans er haldinn hátíðlegur 19. apríl.

Leo 9. endurreisti virðingu páfastólsins eftir myrku aldirnar (latína:saeculum obscurum), tími siðferðilegrar og andlegrar hnignunar frá um 880 fram til 1046.

Líf og starf

Bruno d'Eguisheim-Dagsbourg fæddist inn í eina af fremstu fjölskyldum Heilaga rómverska ríkisins. Faðir hans, Hugo greif, var systkinabarn Konráðs, sem síðar varð keisari.

Árið 1017 varð hann kanúki í borginni Toul, í núverandi norðaustur Frakklandi, og síðar djákni þar, og þegar Konráður varð keisari fékk hann að fylgja honum sem sendiherra við Páfastól. Hann varð biskup í Toul árið 1027, eftir að forveri hans lést á ferðalagi. Á kirkjuþingi í Worms í desember 1048, skipaði keisarinn hann sem páfa. Sagt er að hann hafi aðeins samþykkt að verða páfi ef hann yrði kjörinn af borgurum og prestum Rómar og það fékk hann fullan stuðnin.

Leó 9. berst við djöful. Passionario di Weissenau frá 12. öld.)

Leo 9.var viss um að einungis arftaki Péturs væri réttmætur yfirmaður kirkjunnar og vitnaði í svo kallað Gjafaskjal Konstantíns (latína: Constitutum Donatio Constantini eða Constitutum domini Constantini imperatoris) til sönnunar um það. Í því kveður svo á um að Konstantín 1. keisari veiti Silvester 1. páfa (314–335) og eftirmönnum hans andleg og veraldleg völd yfir öllu vestur-rómverska keisaradæminu og „yfirráð yfir fjórum helstu kirljudömunum: Alexandríu, Antíokkíu, Jerúsalem og Konstantínópel, sem og yfir öllum kirkjum Guðs um alla jörðina“. Gjafaskjalið er falsað skjal sem sennilega var skrifað á milli 750 og 850 en var af Vesturkirkjunni á 11. öld talið áreiðanlegt og ekta. Leó 9. var fyrstur páfa til að nota þetta skjal til að staðfesta lagalegan rétt páfa til að sjórna Patrimonium Petri (Arfur Péturs, Kirkjuríkið).

Leo 9. var umbótasinnaður páfi, sérstaklega barðist hann gegn símonsku og lagðist gegn hjónabandi presta. Hann var einnig tengdur klausturumbótahreyfingu þess tíma. Hann endurskipulagði stjónunarkerfi kirkjunar og stofnað Kardinálaráðið sem alþjóðlega kirkjustofnun meðal annars til aað draga úr kirkjulegum yfirráðum Ítala.

Teikning af her Leós í Róm fyrir bardagann í Civitate

Leó 9. ferðaðist víða um Evrópu og leit á sig sem tengilið milli almennings og kúríunnar. Kirkjuþingið í Reims árið 1049 útnefndi Leo 9. páfa sem Universalis ecclesiae primas et apostolicus (Æðsti postulegi leiðtogi alheimskirkjunnar) og lýsti þannig nýrri sjálfsvitund latnesku Vesturkirkjunnar gagnvart Býsantínsku Austurkirkjunni. Tilraunir Leos til að reka Normanna frá Suður-Ítalíu með eigin hersveitum í samstarfi með Grikki mistókust árið 1053 þegar her hans beið ósigur við Civitate (þar sem nú heiti Pulía).

Konstantínus 9. Monomachos, Býsanskeisari, reyndi að koma á bandalagi við páfaveldið gegn Normönnum, og í þeim tilgangi fóru fram samningaviðræður um endurreisn kirkjulegrar einingar milli patríarkans Mikaels Cerularius og rómversku kardínálanna Humbert af Silva Candida og Friðriks af Lorraine. Samningaviðræðurnar mistókust algjörlega vegna óbilgirni samningamannanna um helgisiði, kenningar og valdakerfi kirkjunnar.

Árið 1054 bannfærði Leó 9. alla fylgjendur rétttrúnaðarkirkjunnar og aðskilnaðurinn milli Austur og Vesturkirknanna var þar með endanlegur.

Eftir bardaga gegn normönnskum hersveitum fyrir utan Róm var Leo handtekinn. Frá júní 1053 til mars 1054 var hann haldinn í gíslingu í Benevento, þar til hann samþykkti landvinninga Normanna í Kalabríu og Apúlíu. Hann lifði ekki lengi eftir að hann kom til Rómar, hann lést þar 19. apríl 1054.