Kyzyl
Kyzyl er Höfuðborg Túva í Rússlandi. Íbúar Kyzyls eru um 120.067 (manntal 2021);
Saga
[breyta | breyta frumkóða]
Borgin var stofnuð árið 1914 sem Belotsarsk. Það var endurnefnt Khem-Beldir frá 1918 til 1926. Þegar borgin var höfuðborg Tannu Tuva var hún kölluð Kyzyl Hoto. Í september 2014 fagnaði Kyzyl 100 ára afmæli sínu.
| Ár | Nafn | Tengsl |
|---|---|---|
| 1914–1917 | Belotsarsk | Uryankhay-krai |
| 1921–1944 | Khem-Beldir, Kyzyl | Alþýðulýðveldið Túva |
| 1944–1991 | Kyzyl | Sovétríkin |
| frá 1991 | Rússland |
Borgin var stofnuð árið 1914 af rússneskum landnemum strax eftir stofnun Uryankhay Krai (verndarsvæði rússneska keisaradæmisins) og kölluð Belotsarsk.
Árið 1918, í tengslum við kommúnistabyltinguna og andstæðinga keisarabyltingu, var hún endurnefnd Khem-Beldir (Túvenska: sameining fljóta) og árið 1926, Kyzyl (Túvenska: Rauður).
Landslag
[breyta | breyta frumkóða]
Kyzyl segist vera nákvæmlega í landfræðilegri miðju Asíu. Þessi fullyrðing er umdeild. Engu að síður byggðu heimamenn minnismerki sem var merkt "Miðstöð Asíu" á túvan, rússnesku og ensku. Tos-Bulak er svæði með opnum akri og steinefnislindum sem liggur strax suður af Kyzyl.
Kyzyl stendur á þeim stað þar sem Mikla Yenisey (Bii-Xem) mætir Litla Yenisey-fljóti (Kaa-Xem), til að mynda Yenisey sjálfa (Ulug-Xem). Flest þróun fer fram suður af Yenisey og Litla-Yenisey fylgir beygju ána, með hæsta þróun sem miðar rétt fyrir neðan sameiningu Great Yenisey við Litlu Yenisey. Minnisvarði var reistur árið 1964 á árbakkanum til að merkja þennan punkt.
Mannfjölgun
[breyta | breyta frumkóða]Samkvæmt manntali árið 2020 var borgin í 136. sæti af 1117 borgum í Rússlandi.
| Ár | Mann. | ±% |
|---|---|---|
| 1939 | 10.000 | — |
| 1959 | 34.462 | +244.6% |
| 1970 | 51.683 | +50.0% |
| 1979 | 66.027 | +27.8% |
| 1989 | 84.641 | +28.2% |
| 2002 | 104.105 | +23.0% |
| 2010 | 109.918 | +5.6% |
| 2021 | 125.241 | +13.9% |
Iðnaður
[breyta | breyta frumkóða]Framleiðsla verksmiðjur eru meðal annars múrsteinsverksmiðjur, Saumverksmiðjur og húsgagna framleiðsla.
Samgöngur
[breyta | breyta frumkóða]Vegalengd
[breyta | breyta frumkóða]Þjóðvegurinn M54 "Yenisei" tengir Kyzyl við Abakan og Mongólíu í gegnum Erzin.
Flugsamgöngur
[breyta | breyta frumkóða]
Kyzylflugvöllur þjónar borginni. Flugvöllurinn býður upp á reglulegar flugferðir til Moskvu, Novosibirsk, Krasnoyarsk, Irkutsk, og til afskekktra staða Tuva. Flugvöllurinn er á lista yfir tengiflugvelli í Rússlandi.