Konungsbók Snorra-Eddu
Konungsbók Snorra-Eddu, Codex Regius GKS 2367 4to, er eitt af meginhandritum Snorra-Eddu, ásamt Uppsalabók (Codex Upsaliensis DG 11), Ormsbók (Codex Wormianus AM 242 fol), og Trektarbók (Codex Trajectinus MSS 1374).
Konungsbókin er skinnhandrit sem var að öllu líklegu skrifað einhvern tíman á árunum frá 1300 fram til 1350. Handritið er skrifað á 55 skinnblöð, það er að segja 110 blaðsíður. Það virðist vera skrifað af sama skrifara nema eitt blað. [1] Handritið inniheldur Gylfaginningu og Bragaræður með tilheyrandi viðbótum, Skáldskaparmál, þulur og Háttatal. Í Konungsbókinni er Prologus verulega skertur miðað við önnur handrit þar sem vantar heilt blað fremst í handritið. Göt og rifur víða eru víða í handritinu, sumt hefur orðið við verkun skinnsins en annað eftir að handritið er skrifað.
Aftan við texta Snorra-Eddu í Konungsbók eru tvö kvæði eftir Bjarna Kolbeinsson biskup (d. 1222) úr Orkneyjum: Jómsvíkingadrápa og Málsháttakvæði.
Konungsbókin er ítarlegasta handritið af fjórum meginhandritunum og fræðimenn telja það vera það sem líkist frumhandriti. Vegna þessa er það oftast notað við þýðingar og útgáfur Snorra-Eddu.
Málfar og orðalag Konungsbókar við samanburð við Ormsbók og Uppsala-Eddu er fornlegast. Þegar 14du aldar handritaskrifarar skrifuðu upp eldri handrit þá notuðu þeir sambland af sínu eigin máli og máli þess forrits sem þeir afrituðu. Þegar þeir rákust á gamlar orðmyndir sem voru þeim framandi aðlöguðu þeir þær ýmist að framburði sínum, gerðu tilraun til að færa þær nær eign málfari eða tóku þær upp óbreyttar.[2]
Óvíst er hvar handitið var skrifað og hver ferill þess var þar til Brynjólfur Sveinsson biskup keypti handritið 31. janúar 1640 af Magnúsi Gunnlaugssyni í Skálholti en sendi það Friðriki III Danakonungi að gjöf árið 1662. Þaðan kemur nafnið Konungsbók og var það í bókhlöðu konungs uns Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum tók við handritinu 15. febrúar 1985.[3]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „Geymd eintak“. Afrit af upprunalegu geymt þann 11. desember 2025. Sótt 16 ágúst 2025.
- ↑ Sigríður Sæunn Sigurðardóttir Tilbrigði í máli í þremur miðaldahandritum Snorra-Eddu, 2011, Háskóli Íslands, https://skemman.is/bitstream/1946/8363/1/BA_Sigridur_Saeunn_Sigurdardottir.pdf
- ↑ KONUNGSBÓK SNORRA-EDDU - GKS 2367 4to Skinnhandrit - 14. öld Árnastofnun https://www.arnastofnun.is/is/konungsbok-snorra-eddu-gks-2367-4to-skinnhandrit-14-old
Tenglar
[breyta | breyta frumkóða]- Heimir Pálsson, (2003) Snorra-Edda. Mál og menning
- Finnur Jónsson. (1931) Edda Snorra Sturlusonar. Udgivet efter håndskrifterne af kommissionen for det arnamagnæanske legat. Gyldendalske Boghandel og Nordisk Forlag
- Jon Gunnar Jørgensen, Ritstjóri. (2009) Snorres Edda - i europeisk og islandsk kontekst, Snorrastofa,