Munur á milli breytinga „Stjórnarskrá“

Jump to navigation Jump to search
23 bætum bætt við ,  fyrir 12 árum
m
robot Bæti við: sq:Kushtetuta; kosmetiske endringer
m (robot Bæti við: la:Constitutio)
m (robot Bæti við: sq:Kushtetuta; kosmetiske endringer)
Það nefnist stjórnarskrárbrot ef hún er brotin eða lög sett sem stangast á við hana. Í sumum löndum, t.d. í [[Frakkland]]i er sérstakur [[stjórnarskrárdómstóll]] sem sker úr því hvort svo sé. Annars staðar eins og í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] geta allir dómstólar dæmt mál eftir stjórnarskránni en oftast lendir það í hlut [[hæsti réttur Bandaríkjanna|hæsta rétts Bandaríkjanna]].
 
== Stjórnarskrá í einu skjali ==
Algengasta notkun orðsins stjórnarskrá lýsir einu afmörkuðu skjali þar sem stjórnskipan ríkisins er ákvörðuð með lagagreinum. Í slíkum stjórnarskrám er farið yfir það hverjir setja [[lög]], [[þrískipting ríkisvalds|skiptingu valds]] á milli stofnanna og takmarkanir valds. Þar eru einnig oft ákvæði um borgaraleg réttindi s.s. [[jafnræði]], [[tjáningarfrelsi]], [[trúfrels]]i, [[ferðafrelsi]], [[félagafrelsi]] o.fl. Stjórnarskráin er álitin vera æðstu lög ríkisins sem öll önnur lög verða að taka mið af.
 
[[Stjórnarskrá Íslands]] var samþykkt sem lög við [[lýðveldisstofnunin]]a, [[17. júní]] [[1944]].
 
== Dreifð stjórnarskrá ==
Í ríkjum sem hafa dreifða stjórnarskrá er ekkert eitt skjal sem hægt er að kalla stjórnarskrá heldur er stjórnskipunin byggð á reglum úr ýmsum áttum, bæði skrifuðum reglum sem og óskrifuðum. Þessi hefð hefur skapast í [[Bretland]]i og þar og í nokkrum löndum sem eru fyrrverandi breskar [[nýlenda|nýlendur]] er þessi hátturinn hafður á. Óskrifaðar reglur í þessu samhengi eru til dæmis [[venja|venjur]], [[hefð]]ir og [[fordæmi]]. Skrifaðar reglur er hinsvegar að finna í ýmsum skjölum, í Bretlandi eru það aðallega ýmsir lagabálkar frá [[þing]]inu sem eru álitnir mikilvægari en aðrir, til dæmis þeir sem veita þegnunum ákveðin [[réttindi]]. Einstakir fornir textar frá því áður en þingið varð til eru einnig taldir hafa stjórnskipulegt gildi, t.d. [[Magna Carta]]. Það ber þó að hafa í huga að á Bretlandi er [[þingræði]] grundvallarregla og er þinginu engin takmörk sett í löggjafarvaldi sínu. Það þýðir að öllum lagabálkum er hægt að breyta með sama hætti, hvort sem um er að ræða lög sem talin eru hafa stjórnskipunarlegt gildi eður ei.
 
== Tenglar ==
*[http://www.oefre.unibe.ch/law/icl International Constitutional Law], þýðingar á fjöldamörgum stjórnarskrám á ensku
*[http://www.althingi.is/lagas/nuna/1944033.html Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands]
{{Tengill ÚG|ko}}
 
[[Flokkur:Stjórnarskrár]]
 
{{Tengill ÚG|ko}}
 
[[als:Verfassung]]
[[sk:Ústava]]
[[sl:Ustava]]
[[sq:Kushtetuta]]
[[sr:Устав]]
[[sv:Grundlag]]
58.170

breytingar

Leiðsagnarval