Munur á milli breytinga „Dýrlingur“

Jump to navigation Jump to search
2.894 bætum bætt við ,  fyrir 11 árum
ekkert breytingarágrip
m (robot Bæti við: sk:Svätec)
'''Dýrlingur''' (einnig skrifað ''dýrðlingur'') er [[hugtak]] sem notað er um persónu sem þykir búa yfir einstökum [[heilagleiki|heilagleika]]. Viðkomandi persóna hefur gert eitthvað í lifandi lífi sem veitir henni sérstakan sess við hlið [[Guð]]s. Í [[kristin trú|kristinni trú]] eru dýrlingar fólk sem litið er á sem [[fyrirmynd]]ir um gott og rétt líferni.
 
== Dýrlingar í ýmsum kirkjudeildum ==
Í [[kaþólska kirkjan|Rómversk-kaþólsku kirkjunni]] eru um 10.000 dýrlingar. Til að teljast dýrlingur í kaþólsku kirkjunni verður persónan að hafa verið tekin upp í tölu dýrlinga (þ.e.a.s. kanóníseraður) ([[latína]]: ''Canonizatio'') af [[páfi|páfanum]]. Með því hefur heilagleiki viðkomanda verið staðfestur af kirkjunni en hún hefur ekki gert viðkomanda heilagan.
 
 
Biskupakirkjan og kaþólska kirkjan heiðra að miklu leyti sömu dýrlinga þó svo að hugtakið hafi ekki sömu þýðingu hjá þessum tveimur kirkjudeildum. Frægasti dýrlingur biskupakirkjunnar er líklega [[heilagur Georg]] [[verndardýrlingur]] [[England]]s.
 
== Íslenskir dýrlingar ==
Skömmu eftir að kaþólska kirkjan á Íslandi varð stofnun, fóru menn að huga að því að koma upp íslenskum dýrlingum. Þrír menn urðu dýrlingar í vitund þjóðarinnar, en enginn þeirra hlaut formlega viðurkenningu páfa fyrir siðaskipti, þ.e. var kanóníseraður.
* [[Þorlákur helgi]] biskup í [[Skálholt]]i. Var útnefndur verndardýrlingur Íslands 14. janúar 1985
* [[Jón Ögmundarson]] biskup á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]]
* [[Guðmundur góði]] biskup á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]]
Um 1400 var [[Þórður Jónsson helgi]], eða [[Þórður góðimaður]] talinn góður til áheita af íslenskri alþýðu, a.m.k. vestanlands.
 
== Norskir dýrlingar ==
Rómversk-kaþólska kirkjan viðurkennir fimm norska dýrlinga, og tvo frá [[Orkneyjar|Orkneyjum]]:
# [[Ólafur digri|Ólafur helgi]] Noregskonungur
# [[Sunnefa (norskur dýrlingur)|Sunnefa hin helga]] í [[Selja (eyja, Noregi)|Selju]] og [[Björgvin|Björgvin]]
# [[Hallvarður Vébjörnsson]] eða [[Hallvarður hinn helgi]] í [[Osló]]
# [[Þorfinnur af Hamri|Þorfinnur]] af [[Hamar (borg, Noregi)|Hamri]]
# [[Eysteinn Erlendsson]] erkibiskup í [[Niðarós]]i
Í norsku skattlöndunum voru eftirtaldir dýrlingar:
# [[Magnús Erlendsson]], Orkneyjajarl
# [[Rögnvaldur Kali]], Orkneyjajarl
# [[Erlendur biskup]] í [[Kirkjubær í Færeyjum|Kirkjubæ]] í [[Færeyjar|Færeyjum]] (var af sumum talinn helgur maður)
Einnig má nefna [[Hákon háleggur|Hákon hálegg]] Noregskonung, en rannsóknir hafa sýnt að norska kirkjan taldi hann heilagan mann fram til [[siðaskipti|siðaskipta]]. Hann var þó ekki formlega viðurkenndur af páfa, en venjan er sú að ef gömul hefð er fyrir átrúnaði á menn, megi telja þá dýrlinga. Á síðustu árum hefur hans verið minnst í kaþólskum messum í hallarkirkjunni í Akershúsvirki. Bein hans voru flutt þangað árið [[1982]].
 
[[Rétttrúnaðarkirkjan]] hefur einnig viðurkennt þúsundir dýrlinga, þar á meðal fjóra «norska», þ.e.:
# [[Ólafur digri|Ólafur helgi]]
# [[Sunnefa (norskur dýrlingur)|Sunnefa hin helga]]
# [[Hallvarður hinn helgi]]
# [[Trífon]] frá [[Petsjenga|Petsamó]]
 
== Aðrir þekktir dýrlingar á Íslandi ==
Fjölmargir aðrir dýrlingar voru í hávegum hafðir á Íslandi í kaþólskri tíð, eða a.m.k. þekktir. Meðal þeirra voru:
# [[María mey]]
# [[Pétur postuli]]
# [[Jóhannes guðspjallamaður]] eða [[Jóhannes postuli]]
# [[Jóhannes skírari]]
# [[Katrín helga]] frá [[Genúa]]
# [[Eiríkur hinn helgi]] í [[Svíþjóð]]
# [[Heilagur Georg]] verndardýrlingur Englands
# [[Knútur helgi]] í Danmörku
# [[Dunstanus]] erkibiskup í [[Kantaraborg]]
# [[Tómas Beckett]] erkibiskup í [[Kantaraborg]]
# [[Tröllhæna]] ([[latína]]: [[Triduana]], [[enska]]: [[St. Tredwell]]) í [[Skotland]]i
 
 
[[Flokkur:Kristni]]

Leiðsagnarval