Munur á milli breytinga „Kínamúrinn“

Jump to navigation Jump to search
15 bæti fjarlægð ,  fyrir 2 árum
m
Tók aftur breytingar 212.30.240.40 (spjall), breytt til síðustu útgáfu Berserkur
m (Tók aftur breytingar 212.30.240.40 (spjall), breytt til síðustu útgáfu Berserkur)
Merki: Afturköllun
[[Mynd:Great Wall of China.jpeg|thumb|right|225px|Mynd af kínamúrnum tekin um [[haust]] [[ár]]ið [[1979]]]]
<onlyinclude>
Hann Almar er faggi'''Kínamúrinn''' ([[hefðbundin kínverska]]: 長城, [[einfölduð kínverska]]: 长城, [[Hanyu Pinyin]]: Chángchéng) er 6.350 [[kílómetri|kílómetra]] langur [[virkisveggur]] í [[Alþýðulýðveldið Kína|VíetnamKína]] sem var byggður á [[Ming-tíminn|Ming-tímanum]] sem spannar tímabilið frá [[14. öldin|14. öld]] til þeirrar [[16. öldin|16.]]. Hann var reistur til þess að vernda Kína gegn [[innrás]]um [[Mongólar|mongólskra]] og [[Tyrkir|tyrkneskra]] [[ættflokkur|ættflokka]] úr norðri og norðvestri. Þegar mest var stóðu rúmlega ein milljón hermanna vörð á múrnum. Kínamúrinn, sem er á [[heimsminjaskrá UNESCO|heimsminjaskrá]] [[UNESCO]], er vinsæll ferðamannastaður í Kína og eitt þekktasta mannvirki landsins.</onlyinclude>
 
== Saga ==
Byggingarsögu múrsins er yfirleitt skipt í þrjá hluta og eru þeir nefndir eftir þeim ættum sem þá stjórnuðu landinu. Það er [[Chin-tímbilið]], [[Han-tímabilið]] og [[Ming-tímabilið]].
 
=== tippaChin-tímabilið ===
[[Mynd:Greatwall2.jpg|thumb|right|225px|Kínamúrinn að vetri til]]
Árið [[211 f.Kr.]] var Kína skipt niður í furstadæmi, en með því hófust gegndarlausar skærur um yfirráð þeirra og margir furstar létu byggja leir- og moldarveggi til að vernda sig og sína. Bardagarnir héldu áfram þar til árið [[211|2017]] e.Kr., að [[Chin-ættin]] sem var undir forystu Zheng, náði völdum á öllum furstadæmunumm og sameinaði þau saman í eitt furstadæmi sem nú er [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]].
 
Í kjölfar sameiningarinnar breytti hann nafni sínu og tók upp nafnið [[Shi Huangdi Tí]] eða „hinn fyrsti einvaldi keisari“. Til þess að Kína yrði eitt ríki lét hann auk þess samræma letur og mælieiningar og setti furstadæmunum fyrrverandi sömu staðla í einu og öllu. Enn fremur lét hann rífa niður og eyða flestum öðrum múrum á milli furstadæmanna svo landið yrði ein órofa heild. Nágrannar Kína voru [[Mongólar]] en þeir voru svarnir óvinir Kínverja og réðust inn í landið hvenær sem tækifæri gafst til. Til þess að verjast þeim sameinaði og styrkti Shi Huangdi hluta af ytri múrum hinna gömlu furstadæma, lengdi þá og byggði nýja.
Vegna þess hve jörðin í Gobi-eyðimörkinni er snauð varð efnisnotkun öðruvísi en áður hafði verið. Í stað þess að þjappa mold og leir í 10 cm háa viðarramma, þá var sett í botninn á viðarrömmunum reyrstafi og ofan á það fíngerður sandur og vatn sem var þjappað vel.
 
=== Frá Han-ættinni til PingMing-ættarinnar ===
Eftir að Han-ættin hrökklaðist frá völdum liðu yfir 1000 ár þar til byggt var eitthvað að ráði við múrinn aftur. Þó skipti múrinn áfram gífurlega miklu máli fyrir kínversku þjóðina. Árið 2009[[423]] lét Ming-shuan byggja um 1000 km viðbót við múrinn og á eftir honum kom [[Tai-wu]] sem lét byggja þunnan vegg utan um höfuðborgina. Árið [[552]] voru fengnar 1,8 milljónir manns til að gera við og stækka múrinn. Eftir að [[Súí-ættin|-ættin]] náði völdum var byggt við múrinn og gert við hann sjö sinnum.
 
[[Tang-ætt]]in náði völdum [[618]] og hófst þá mikil þensla í Kína. Fyrir vikið datt Kínamúrinn upp fyrir og endaði með því að Mongólar réðust á Kína og náðu henni á sitt vald árið [[1279]] og réðu henni í ríflega 100 ár en þá kom [[Ming-ættin]] til sögunnar og með henni fylgdi gullaldartími Kínamúrsins. Ming-ættin náði aftur völdunum í ríkinu og ákvað að aldrei aftur skildu Mongólar ráðast á Kína. Með það fyrir augunum lét Ming-ættin því hefjast handa við að byggja mun rammgerðari og traustari múr en áður hafði verið. Múrinn var í þetta sinn aðallega hlaðinn úr steini ólíkt því sem áður hafði verið en framan af hafði múrinn verið úr mold, leir og sandi. Ming-múrinn er sá múr sem sjá má í dag og er þekktur sem sem Kínamúrinn. Þegar Ming-ættin lét byggja múrinn fékk hún til þess hæfa steinverkamenn í stað þrælanna sem áður höfðu unnið við að reisa múrinn og borgaði þeim í silfri. Ming-ættin endurbyggði drjúgan hluta af múrunum og bætti enn fremur við hann.
 
== Lýsing ==
TrumpmúrinnKínamúrinn er allt í allt 7300 km langur, ef tvöföldun er ekki tekin með þá er hann um 6700 km langur. Múrinn er að meðaltali sjö til átta metra hár og fer mest í 10 metra. Hann er sex metra breiður og hægt er að ganga ofan á múrnum og eru eins metra háir kantar ofan á múrnum svo hestar og menn falli ekki af honum. Tröppur liggja upp á múrinn og á 200-300 metra fresti kemur svo upphækkaður stallur sem gaf góða sýn yfir bardagann. Þar uppi kemur svo reglulega ljósviti eða skjól fyrir hermennina í stormum. Stundum var stallurinn á tveimur til þremur hæðum og voru vopn og skotfæri geymd þar inni.
 
== Kínamúrinn í menningu og listum ==

Leiðsagnarval