Munur á milli breytinga „Stofnsáttmáli Sameinuðu þjóðanna“

Jump to navigation Jump to search
ekkert breytingarágrip
[[Mynd:Uncharter.pdf|thumb|right|Forsíða Stofnsáttmála Sameinuðu þjóðanna.]]
'''Stofnsáttmáli Sameinuðu þjóðanna''' er [[alþjóðasáttmáli|sáttmálinn]] sem var grundvöllur að stofnun alþjóðlegu samtakanna [[Sameinuðu þjóðirnar]]. Hann var undirritaður í [[San Francisco]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] [[26. júní]] [[1946]] af 50 af 51 stofnmeðlimum (Pólland undirritaði sáttmálann tveimur mánuðum síðar). Hann tók gildi [[24. október]] [[1945]], eftir að fimm fastameðlimir [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna]] höfðu staðfest hann og meirihluti annarra stofnmeðlima.
 
Sem stofnsáttmáli alþjóðasamtaka er hann bindandi fyrir öll aðildarríki. Grein 103 mælir fyrir um að skyldur gagnvart Sameinuðu þjóðunum séu yfirsterkari skyldum gagnvart öðrum alþjóðasáttmálum. Flest viðurkennd ríki í dag eru [[aðildarríki Sameinuðu þjóðanna]].
 
== Samsetning ==
Stofnsáttmálinn samanstendur af formála og fjölda greina sem eru hópaðar saman í kafla.
 
Formálanum er skipt í tvennt. Í fyrri hlutanum er áréttað að virða beri [[friður|friðinn]] og öryggi á alþjóðasviðinu, og tryggja að mannréttindi séu ekki fótum troðin. Seinni hlutinn er í samningsformi þar sem lýst er yfir að stjórnvöld fólks Sameinuðu þjóðanna hafi samþykkt stofnsáttmálann.
 
* 1. kafli setur fram markmið Sameinuðu þjóðanna. Þ.m.t. að viðhalda friði og öryggi.
* 2. kafli setur fram skilyrði fyrir aðild að Sameinuðu þjóðunum.
* 3.-15. kafli, meginefni sáttmálans, skilgreinir helstu stofnanir og undirstofnanir Sameinuðu þjóðanna.
* 16. og 17. kafli mæla fyrir um samþættingu Sameinuðu þjóðanna við alþjóðalög sem voru þegar í gildi.
* 18. og 19. kafli mæla fyrir um breytingu og staðfestingu á sáttmálanum.
 
Næstu kaflar mæla fyrir um valdheimildir stofnana Sameinuðu þjóðanna.
* 6. kafli mælir fyrir um völd [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna]] til þess að rannsaka ágreininga og miðla sáttum.
* 7. kafli mælir fyrir um völd Öryggisráðsins til þess að setja efnahagslegar, stjórnmálalegar eða hernaðarlegar þvinganir, þar með talið beiting [[hervald]]s til þess að leysa ágreining.
* 8. kafli gerir svæðisbundnum samtökum kleyft að viðhalda friði og öryggi innan þeirra.
* 9. og 10. kafli gera efnahagslega og félagslega samvinnu mögulega í gegnum [[Efnahags- og félagsmálaráð Sameinuðu þjóðanna]].
* 12. og 13. kafli mæla fyrir um [[Gæsluverndarráðið]] sem hafði yfirumsjón með færslunni yfir í [[sjálfstæði nýlendanna]].
* 14. og 15. kafli mæla fyrir um stofnun [[Alþjóðadómstóllinn|Alþjóðadómstólinn]] og [[Aðalskrifstofa Sameinuðu þjóðanna|Aðalskrifstofu Sameinuðu þjóðanna].
 
== Heimildir ==
11.623

breytingar

Leiðsagnarval