Karlsvagninn
Karlsvagninn er samstirni á norðurhimni. Hann er myndaður úr sjö stjörnum stjörnumerkisins Stórabjarnar. Sex þeirra hafa sýndarbirtuna tvo, og ein þeirra (Meghrez) þrjá. Fjórar þeirra mynda ferhyrning (vagninn) og hinar þrjár mynda beislið. Fremstu tvær stjörnurnar, Merak og Dubhe, mynda línu sem vísar á Pólstjörnuna og hafa þannig ákveðið hlutverk í stjarnsiglingafræði. Karlsvagninn kemur fyrir undir ýmsum nöfnum hjá ólíkum samfélögum. Í Rómaveldi var hann þekktur sem „uxarnir sjö“ (septentriones);[1] og á Bretlandseyjum sem „plógurinn“ (An Camchéachta).[2] Heitið „Karlsvagninn“ hefur verið skýrt með ýmsum hætti, eins og að Karl vísi til Karlamagnúsar. Aðrir hafa tengt það við norrænu guðina Þór („Öku-Þór“) eða Óðin, þar sem til eru dæmi um goðsögur um Óðin sem fengu framhaldslíf sem sögur um Karlamagnús.[3]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „Merriam-Webster dictionary“. Sótt 6 júní 2017.
- ↑ Rao, Joe (9 maí 2008). „Doorstep Astronomy: See the Big Dipper“. space.com. Sótt 31 ágúst 2013.
- ↑ Christie L. Ward. „Viking Age Star and Constellation Names“. The Viking Answer Lady. Sótt 15.10.2025.
