Fara í innihald

Kínverska öldin

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Fáni Alþýðulýðveldisins Kína.

Kínverska öldin (einfölduð kínverska: 中国世纪; hefðbundin kínverska: 中國世紀, pinyin: Zhōngguó shìjì) vísar til þeirrar hugmyndar að 21. öldin gæti orðið undir áhrifum Alþýðulýðveldisins Kína bæði efnahagslega og pólitískt.[1] Sambærileg hugtök eru „bandaríska öldin“ yfir 20. öldina og „breska öldin“ yfir 19. öldina.[2][3] Hugtakið er einkum notað í tengslum við þá hugmynd að kínverska hagkerfið verði það stærsta í heiminum og taki fram úr Bandaríkjunum.[4][5] „Uppgangur Kína“ er svipað hugtak (einfölduð: 中国崛起; hefðbundin: 中國崛起; pinyin: Zhōngguó juéqǐ).[6][7]

Kína hóf verkefnið Belti og braut árið 2013, sem margir sérfræðingar telja vera tilraun landsins til að efla áhrif þess á heimsvísu og draga úr yfirburðum Bandaríkjanna í alþjóðakerfinu eftir seinni heimsstyrjöld.[8][9][10] Einnig hefur verið bent á að Kína hafi tekið þátt í stofnun Innviðafjárfestingabanka Asíu og Nýþróunarbankans til að keppa við Alþjóðabankann og Alþjóðagjaldeyrissjóðinn í þróunarfjármögnun.[11][12]

Árið 2015 kynnti Kína svo Made in China 2025, áætlun sem miðar að því að efla og þróa framleiðsluiðnað landsins enn frekar. Deilt hefur verið um árangur þessara verkefna við að lyfta alþjóðlegri stöðu Kína.

Uppgangur Kína sem efnahagsveldis tengist meðal annars miklu vinnuafli.[13] Kínverska þjóðin eldist samt mjög hratt í sögulegu samhengi,[14][15] og sú þróun gæti hamlað hagvexti, skapað félagslegar áskoranir og takmarkað getu Kína til að verða nýtt heimsveldi. Þar að auki hefur hagvöxtur landsins að miklu leyti byggst á skuldsetningu, sem vekur áhyggjur af hugsanlegum vanskilum og fjármálakreppu.[16][17][18][19]

Samkvæmt The Economist varð kínverska hagkerfið stærsta hagkerfi heims árið 2013 ef miðað er við kaupmáttarjöfnun (PPP).[20] Mælt eftir gengi gjaldmiðla töldu sumar spár árin 2020 og 2021 að Kína gæti náð fram úr Bandaríkjunum árið 2028,[21] eða jafnvel 2026 ef gjaldmiðillinn styrkist frekar.[22] Í júlí 2021 áætluðu sérfræðingar Bloomberg að Kína gæti annað hvort orðið stærsta hagkerfi heims á þriðja áratug 21. aldar eða jafnvel aldrei náð því markmiði.[23] Sumir fræðimenn telja að uppgangur Kína hafi þegar náð hámarki og að stöðnun eða hnignun gæti fylgt í kjölfarið.[24][25][26]

Tilvísanir

[breyta | breyta frumkóða]
  1. ↑ Brands, Hal (19 febrúar 2018). „The Chinese Century?“. The National Interest. Afrit af uppruna á 14. mars 2021. Sótt 18. mars 2021.
  2. ↑ Rees-Mogg, William (3 janúar 2005). „This is the Chinese century“. The Times. London. Afrit af uppruna á 12 apríl 2020. Sótt 12. september 2009.
  3. ↑ admin (4 júní 2014). „Empires and Colonialism in the 19th Century“. American Numismatic Society (bandarísk enska). Afrit af upprunalegu geymt þann 22 október 2024. Sótt 21 október 2024.
  4. ↑ „Global Economy Watch - Projections > Real GDP / Inflation > Share of 2016 world GDP“. PWC. Sótt 23 júní 2017.
  5. ↑ Thurow, Lester (19 ágúst 2007). „A Chinese Century? Maybe It's the Next One (Published 2007)“. The New York Times. Afrit af uppruna á 9 nóvember 2020. Sótt 18. mars 2021.
  6. ↑ Freeman, Charles; Bergsten, C. Fred; Lardy, Nicholas R.; Mitchell, and Derek J. (23. september 2008). „China's Rise“. www.csis.org (enska). Afrit af uppruna á 23. desember 2020. Sótt 17. mars 2021.
  7. ↑ Han, Zhen; Paul, T. V. (1. mars 2020). „China's Rise and Balance of Power Politics“. The Chinese Journal of International Politics (enska). 13 (1): 1–26. doi:10.1093/cjip/poz018. Afrit af uppruna á 8 maí 2020. Sótt 17. mars 2021.
  8. ↑ Lee, Hill-choi (21 júní 2016). „China's one belt, one road initiative set to transform economy by connecting with trading partners along ancient Silk Road“. South China Morning Post. Afrit af uppruna á 7 janúar 2017. Sótt 7 janúar 2017.
  9. ↑ „One Belt, One Road“. Caixin Online. 10. desember 2014. Afrit af uppruna á 12. september 2016. Sótt 13 apríl 2016.
  10. ↑ Freeman, Charles; Bergsten, C. Fred; Lardy, Nicholas R.; Mitchell, and Derek J. (23. september 2008). „China's Rise“. www.csis.org (enska). Afrit af uppruna á 23. desember 2020. Sótt 17. mars 2021.
  11. ↑ „AIIB Vs. NDB: Can New Players Change the Rules of Development Financing?“. Caixin. Afrit af uppruna á 26. desember 2016. Sótt 26. desember 2016.
  12. ↑ Cohn, Theodore H. (5 maí 2016). Global Political Economy: Theory and Practice. Routledge. ISBN 9781317334811.
  13. ↑ „Does China have an aging problem?“. ChinaPower Project (bandarísk enska). 15 febrúar 2016. Afrit af uppruna á 18 maí 2019. Sótt 16 maí 2019.
  14. ↑ „Does China have an aging problem?“. ChinaPower Project (bandarísk enska). 15 febrúar 2016. Afrit af uppruna á 18 maí 2019. Sótt 16 maí 2019.
  15. ↑ Kapadia, Reshma (7. september 2019). „What Americans Can Learn From the Rest of the World About Retirement“. Barron's. Afrit af uppruna á 16. mars 2021. Sótt 3 febrúar 2021.
  16. ↑ „Does China have an aging problem?“. ChinaPower Project (bandarísk enska). 15 febrúar 2016. Afrit af uppruna á 18 maí 2019. Sótt 16 maí 2019.
  17. ↑ Tozzo, Brandon (18 október 2017). „The Demographic and Economic Problems of China“. American Hegemony after the Great Recession. London: Palgrave Macmillan UK. bls. 79–92. doi:10.1057/978-1-137-57539-5_5. ISBN 978-1-137-57538-8.
  18. ↑ Eberstadt, Nicholas (11 júní 2019). „With Great Demographics Comes Great Power“. Foreign Affairs. Afrit af uppruna á 20 janúar 2021. Sótt 4 febrúar 2021.
  19. ↑ Sasse, Ben (26 janúar 2020). „The Responsibility to Counter China's Ambitions Falls to Us“. The Atlantic. Afrit af uppruna á 8 febrúar 2021. Sótt 4 febrúar 2021.
  20. ↑ Freeman, Charles; Bergsten, C. Fred; Lardy, Nicholas R.; Mitchell, and Derek J. (23. september 2008). „China's Rise“. www.csis.org (enska). Afrit af uppruna á 23. desember 2020. Sótt 17. mars 2021.
  21. ↑ Freeman, Charles; Bergsten, C. Fred; Lardy, Nicholas R.; Mitchell, and Derek J. (23. september 2008). „China's Rise“. www.csis.org (enska). Afrit af uppruna á 23. desember 2020. Sótt 17. mars 2021.
  22. ↑ Cheng, Evelyn; Lee, Yen Nee (febrúar 2021). „New chart shows China could overtake the U.S. as the world's largest economy earlier than expected“. CNBC. Sótt 24 júlí 2021. „could“
  23. ↑ Zhu, Eric; Orlik, Tom (11 febrúar 2022). „When Will China Rule the World? Maybe Never“. Bloomberg News. Bloomberg News. Sótt 8 ágúst 2022.
  24. ↑ Beckley, Michael; Brands, Hal (9. desember 2021). „The End of China's Rise“. Foreign Affairs. Sótt 18 janúar 2022.
  25. ↑ Erickson, Andrew S.; Collins, Gabriel B. „A Dangerous Decade of Chinese Power Is Here“. Foreign Policy. Sótt 17 janúar 2022.
  26. ↑ John Mueller (21 maí 2021). „China: Rise or Demise?“. Cato Institute. Sótt 17 janúar 2022.
Sótt frá „https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Kínverska_öldin&oldid=1953236“