Jakob Sebedeusson
Jakob Sebedeusson eða Jakob eldri var einn af tólf postulum Jesú. Samkvæmt nýja testamentinu var Jakob annar postulinn sem lést, á eftir Júdasi Ískaríot, og sá fyrsti sem dó píslarvættisdauða. Jakob er verndardýrlingur Spánar og sagt er að jarðneskar leifar hans séu geymdar í dómkirkjunni í Santiago de Compostela í Galisíu á Spáni.
Jakob var fiskimaður frá Galíleu líkt og postularnir Pétur og Andrés.[1] Jóhannes postuli var bróðir Jakobs og foreldrar þeirra voru þau Sebedeus og Salóme. Salóme var að líkindum systir Maríu guðsmóður og þeir Jakob og Jóhannes því frændur Jesú.[2] Jesús gaf bræðrunum viðurnefnið Boanerges eða „þrumusynir“.[3]
Í nafnalista postulanna í Markúsarguðspjalli og Postulasögunni er Jakob annar í röðinni en þriðji í listum Matteusarguðspjalls og Lúkasarguðspjalls. Hann er því talinn hafa verið einn lærisveinanna í innsta hring Jesú.[2]
Fjallað er um dauða Jakobs í Postulasögunni. Þar segir að eftir upprisu Jesú hafi Jakob ásamt Pétri orðið forystumaður kristna safnaðarins í Jerúsalem. Hann hafi hins vegar verið líflátinn árið 42 eða 44 að skipan Heródesar konungs:
| Um þessar mundir lét Heródes konungur leggja hendur á nokkra úr söfnuðinum og misþyrma þeim. Hann lét höggva Jakob bróður Jóhannesar með sverði.[4] |
Á fyrri hluta miðalda urðu til helgisögur um að Jakob hefði fyrir dauða sinn predikað á Spáni. Ein helgisagan hermir að tveir fyrrum galdramenn að nafni Hermogenes og Filetus hafi flutt líkamsleifar Jakobs til Iria Flavia í Galisíu eftir að hann var tekinn af lífi og að þaðan hafi þær verið fluttar til Compostella á 9. öld. Önnur segir að Jakob hafi á yfirnáttúrulegan máta birst og hjálpað spænskum hermönnum í bardaga gegn márum á 8. öld. Þaðan í frá hafði Jakob viðurnefnið Matamoros eða Márabani og spænskir hermenn hrópuðu „Santiago“ [Heilagur Jakob] sem heróp.[2] Sagt er að á 9. öld hafi helgur dómur Jakobs fundist á Stjörnuakri í Galisíu og þar hafi verið reist kirkja sem varð vinsæll áfangastaður kristinna pílagríma. Borgin sem reis í kringum kirkjuna hlaut nafnið Santiago de Compostela. Vegurinn þangað er nefndur Jakobsvegurinn í höfuðið á Jakob postula.[1]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- 1 2 Einar Sigurbjörnsson (27. september 2012). „Hvað hétu lærisveinar Jesú?“. Vísindavefurinn. Sótt 17. júlí 2026.
- 1 2 3 Sigurður Ægisson (27. júlí 2003). „Jakob eldri“. Morgunblaðið. bls. 43.
- ↑ Pétur Sigurgeirsson (1. október 1969). „Hvaða menn voru postularnir?“. Kirkjuritið. bls. 370–374.
- ↑ Biblían. Postulasagan 12:1–2 (Netútgáfa Snerpu).
