Jón Jónsson Strandfjeld
Jón Jónsson | |
|---|---|
| Fæddur | 22. september 1851 Bassastaðir |
| Dáinn | 31. desember 1942 (91 árs) |
| Þjóðerni | íslenskur |
| Foreldrar | Jón Jónsson (faðir) Guðbjörg Jónsdóttir (móðir) |
Jón Jónsson Strandfjeld, Jón Strandfjeld eða Jón Bassi (1851–1942) var íslenskur sjómaður, kennari og skáld. Hann er þekktur úr fleiri sögnum og atvikssögum.
Ævi
[breyta | breyta frumkóða]Jón Jónsson fæddist 22. september 1851 á Bassastöðum í Steingrímsfirði.[1] Faðir hans, Jón Jónsson Vermundssonar, var bóndi á Bassastöðum frá 1847 til 1864, síðan á Klúku í Bjarnarfirði og seinna húsmaður í Gautshamri;[2] móðir hans, Guðbjörg Jónsdóttir (fædd 1826), var dóttir Jóns Björnssonar, aðstoðarprests í Tröllatungu.[3][4]
Viðurnefnið Bassi fékk hann frá fæðingarstað Bassastaðir, en sjálfur nefndi hann sig Strandfjeld á fullorðinsárum.[5]
Sem ungur maður fór hann í siglingar, en seinna varð hann drykkfelldur og vann stundum í sjóróðri eða sem kennari.[6] Atvikssaga segir um framkomu Jóns í Ísafirði árið 1903.[7] Sumarið 1912 var hann samferðamaður Þórbergs Þórðarsonar rithöfunds, sem seinna skrifaði um hann (sjá undirkafli um bókmenntir).[8]
Veturinn 1909/1910 var Jón Jónsson Strandfjeld heimiliskennari á Gilsbrekkum.[9] Frá 1911 til 1923 var hann barnakennari í Kaldrananeshreppi.[10][11] Hann taldist vera góður en strangur kennari.[12]
Einu sinni villtist hann á ferð milli Kaldrananess og Bæjar á Selströnd í norðanbyl, en bjargaðist; sagnir um þennan atburð eru ósammála um árið.[13]
Jón Jónsson Strandfjeld varð háaldraður, blindur á síðustu árin[11] og dó 31. desember 1942.[9]
Skáld og sagnaþulur
[breyta | breyta frumkóða]Ekki mikið er varðveitt af skáldskap Jóns. Hann orti bl.a. formannsvísu um Guðmon Guðnason frá Kolbeinsvík í Árneshreppi,[14] en kvað einnig um Ísafjörð[15], um fisk[16] og um aldur hans er hann var sextugur.[8]
Jón Jónsson Strandfjeld var einnig sagnaþulur; Hannes Jónsson, bóndi á Hleiðargarði í Eyjafirði, skrifaði niður að minnsta kosti fimm sögur eftir hann,[17] þar á meðal sögu um draum Jóns eftir drukknun Alberts, bróður Jóns,[18] og sögu um drauginn Bessa.[19]
Bókmenntir
[breyta | breyta frumkóða]Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Staður í Steingrímsfirði: Prestþjónustubók 1827–1864
- ↑ Jóhannes frá Asparvík: Framtal í Kaldrananeshreppi árið 1866 (1978)
- ↑ Jóhann Hjaltason: Um Landnám og langfeðgatal (1982), bls. 162
- ↑ Jóhann Hjaltason: Kring um Tröllatungu og Tröllatunguætt. Annar hluti frásagnar, bls. 158
- ↑ Guðfinna M. Hreiðarsdóttir: Sterkir heima storka, stíga einir sporin. Af Sóloni í Slúnkaríki (1999); Jóhann Hjaltason: Um Landnám og langfeðgatal (1982); Steingrímur Samúelsson: Ferð til Ísafjarðar árið 1903 (1966); Að vestan (1881)
- ↑ Guðfinna M. Hreiðarsdóttir: Sterkir heima storka, stíga einir sporin. Af Sóloni í Slúnkaríki (1999)
- ↑ Steingrímur Samúelsson: Ferð til Ísafjarðar árið 1903 (1966)
- 1 2 Jóhann Hjaltason: Um Landnám og langfeðgatal (1982), bls. 163
- 1 2 Sögur & sagnir: Gilsbrekka
- ↑ Grunnskóli Drangsness: Saga skólahalds
- 1 2 Þjóðhættir/Svör, Safnnúmer A: 9202 / Safnnúmer B: 1989-1
- ↑ Þuríður Guðmundsdóttir: Mig hefur alltaf langað til að skrifa (1982)
- ↑ Jóhann Hjaltason: Aths. (1972); Þorsteinn Matthíasson: Örnefni: Bjarnarnes, jarðarheitið (1973); Jóhannes frá Asparvík: Hafa skal það, er sannara reynist (1974)
- ↑ Jóhannes Jónsson: Þáttur af Guðmoni í Kolbeinsvík (1973)
- ↑ Einar Kárason: Heima á Vestfjörðum (2015)
- ↑ Hvernig fiskar synda (1959)
- ↑ Gríma. Þjóðsögur (1929–1931)
- ↑ Drukknun Alberts (1931)
- ↑ Bessi (1931), einnig sem Draugurinn Bersi (skrásett af Arngrími Fr. Bjarnasyni) í: Vestfirzkar sagnir. II. bindi, 4.–5. hefti, Bókaforlagið Fagurskinna 1945, bls. 289–291.
- ↑ Jónína Eiríksdóttir: Þórbergur Þórðarson. Skrá um verk hans og heimildir um hann (1981)
- ↑ Hræsnisdruslur helvítis hanga þar á snaga (1983)
- ↑ Sigurður Guðjónsson skrifar um Þórberg Þórðarson og verk hans II (1969)