Ibrahim Rugova
| Ibrahim Rugova | |
|---|---|
 Rugova árið 2001. | |
| Forseti Kósovó | |
| Í embætti 4. mars 2002 – 26. janúar 2006 | |
| Forveri | Hann sjálfur[a] |
| Eftirmaður | Fatmir Sejdiu |
| Í embætti 25. janúar 1992 – 1. febrúar 2000 | |
| Forveri | Embætti stofnað |
| Eftirmaður | Hann sjálfur[a] |
| Persónulegar upplýsingar | |
| Fæddur | 2. desember 1944 Cerrca, Istog, Júgóslavíu |
| Látinn | 21. janúar 2006 (61 árs) Pristina, Kósovó |
| Dánarorsök | Lungnakrabbamein |
| Þjóðerni | Kósovó-Albani |
| Stjórnmálaflokkur | Lýðræðisbandalag Kósovó |
| Maki | Fana Rugova |
| Börn | Mendim Rugova Ukë Rugova Teuta Rugova |
| Háskóli | Pristina-háskóli École pratique des hautes études |
| Verðlaun | Sakharov-verðlaunin (1998) |
| Undirskrift | .svg){kind=small} |
Ibrahim Rugova (2. desember 1944 – 21. janúar 2006) var kósovó-albanskur stjórnmálamaður, fræðimaður og rithöfundur sem var forseti Kósovó-héraðs, sem naut takmarkaðrar viðurkenningar sem sjálfstætt ríki, frá 1992 til 2000 og Lýðveldisins Kósovó frá 2002 til dauðadags árið 2006. Rugova var leiðtogi í sjálfstæðisbaráttu Kósovó, þar sem hann talaði fyrir friðsamlegri andspyrnu gegn júgóslavneskri stjórn og vann að því að afla Kósovó bandarísks og evrópsks stuðnings, sérstaklega á tíma Kósovóstríðsins.
Rugova er stundum kallaður „Gandhi Balkanskagans“ vegna friðsamlegrar andspyrnu sinnar. Í Kósovó er hann stundum kallaðir Ati Kombit eða „landsfaðirinn“.[1]
Æviágrip
[breyta | breyta frumkóða]Ibrahim Rugova fæddist árið 1944 og nam málvísindi við Sorbonne-háskóla í Frakklandi. Hann varð síðar prófessor í albönskum bókmenntum í Kósovó. Hann kom fram á sjónarsviðið í landsmálum sem leiðtogi kósovó-albanska rithöfundasambandsins á níunda áratugnum.[2] Árið 1989 hóf Rugova friðsamlega mótmælahreyfingu gegn ákvörðun Slobodans Milošević um að svipta Kósovó-hérað heimastjórn.[3] Kósovó-Albanar hunsuðu kosningar, ríkisskóla og sjúkrahús ríkisstjórnarinnar og buðust til að greiða skatta til ólöglegrar hliðarstjórnar sinnar, sem Rugova varð forseti fyrir.[4]
Við upplausn Júgóslavíu varð Rugova óumdeildur leiðtogi Kósovó-Albana, sem eru um 90 prósent íbúa Kósovó. Hann markaði þá stefnu að sjálfstæðisbarátta Kósovó skyldi háð á friðsamlegan máta fremur en að gripið skyldi til vopna eins og gert var í Slóveníu, Króatíu og Bosníu-Hersegóvínu.[5][6]
Rugova vonaðist til þess að alþjóðasamfélagið myndi taka tillit til réttinda Kósovó-Albana þegar kæmi að því að semja um frið í Júgóslavíustríðunum. Þegar Dayton-samkomulagið var gert árið 1995 til að binda enda á Bosníustríðið var hins vegar ekki leyst úr málum Kósovó, þvert á vonir Rugova. Þetta leiddi til þess að Rugova glataði stuðningi margra Kósovó-Albana, sem töldu nú nauðsynlegt að heyja vopnaða baráttu til að tryggja sjálfstæði sitt gagnvart stjórn Miloševićs í Serbíu. Kósovó-Albanar tóku upp vopn og börðust gegn Serbum í Kósovóstríðinu, sem lauk árið 1999. Eftir að stríðinu lauk var Rugova engu að síður enn eitt helsta sameiningartákn Kósovó-Albana.[2]
Sameinuðu þjóðirnar tóku við stjórn Kósovó eftir friðarsamninga árið 1999 og voru þá haldnar kosningar til þings til að mynda bráðabirgðastjórn. Flokkur Rugova, Lýðræðisbandalag Kósovó, varð stærsti flokkurinn á þingi eftir kosningarnar og Rugova var því kjörinn forseti. Rugova talaði áfram fyrir því að Kósovó hlyti algert sjálfstæði sem fullvalda ríki og var því umdeildur. Hann sagðist hlynntur því að sjálfstætt Kósovó yrði aðili bæði að Evrópusambandinu og að Atlantshafsbandalaginu.[6] Honum voru nokkrum sinnum sýnd banatilræði, meðal annars þegar handsprengju var kastað að húsi hans og þegar sprengja sprakk í bílalest hans.[7]
Rugova lést úr lungnakrabbameini þann 21. janúar 2006, en hann hafði alla tíð verið keðjureykingamaður.[8][9] Fyrirhuguðum viðræðum um framtíð Kósovó með milligöngu Sameinuðu þjóðanna var frestað vegna andláts hans.[5]
Neðanmálsgreinar
[breyta | breyta frumkóða]Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Plus, Kult (21 janúar 2023). „Poezi nga Ibrahim Rugova të botuara në 'Rilindje' kur ai ishte vetëm 18 vjeç“. KultPlus (albanska). Sótt 11 júlí 2023.
- 1 2 Davíð Logi Sigurðsson (24. janúar 2006). „Menntamannslegur landsfaðir“. Morgunblaðið. bls. 23.
- ↑ „Serbía: Sagan“. www.icelandonline.is. Ferðaheimur. Sótt 31. maí 2025.
- ↑ „Saka Serba um gróf mannréttindabrot“. Morgunblaðið. 25. nóvember 1993. bls. 1.
- 1 2 „Tómarúm í Kosovo eftir fráfall forsetans“. Fréttablaðið. 22. janúar 2006. bls. 6.
- 1 2 Davíð Logi Sigurðsson (9. mars 2003). „Sjálfstætt Kosovo verði aðili að ESB og NATO“. Morgunblaðið. bls. 22.
- ↑ „Forseta Kosovo sýnt banatilræði“. Vísir. 15. mars 2005. Sótt 29. maí 2025.
- ↑ „Rugova fallinn frá“. Vísir. 21. janúar 2006. Sótt 29. maí 2025.
- ↑ „Forseti Kosovo látinn“. mbl.is. 21. janúar 2006. Sótt 29. maí 2025.
Þetta æviágrip sem tengist stjórnmálum er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.