Heklugos árið 1947

Heklugos árið 1947 hófst um 6:40 um morguninn 29. mars eftir 102 ára goshlé. Gosið stóð í um 13 mánuði og er talið vera það stærsta á Íslandi á 20. öld.. Það var sambærilegt við, eða örlítið minna en Heklugos árið 1510. Gosmökkurinn náði fljótt í um 30 kílómetra hæð. Hraun rann niður fjallið og bræðsluvatn olli miklu flóði í Ytri-Rangá.

Fyrstu daga goss­ins voru marg­ir gíg­ar virk­ir á um 5 km langri sprungu en síðar urðu tveir aðal­g­íg­ar virk­ir á há­tindi fjalls­ins, kallaðir Axl­argíg­ur og Topp­gíg­ur.

Jarðfræðingar fóru fyrsta daginn til að kanna gosið. Meðal þeirra voru Sigurður Þórarinsson, Steinþór Sigurðsson og Jóhannes Áskelsson. Komið var upp athugunarstöðvum við Næfurholt og Galtalæk. Steinþór lést um haustið þegar hann var við kvikmyndun á hraunjaðrinum þegar hann fékk á sig stein ofan úr honum.

Tjón af ösku­fall­i varð lítið. Nokkrir sentimetrar af ösku lagðist yfir næstu bæi en rigningarsamt sumar skolaði henni burt. Gjóska úr gosinu féll í Álandseyjaklasanum í Eystrasalti og í Finnlandi. Einnig féll gjóska á skip suður af Íslandi, en virðist ekki hafa fallið á Bretlandseyjar.

Tekið var eftir að gaspoll­ar mynduðust í lægðum í landslaginu og höfðu skepn­ur kafnað í þeim: Kindur, fuglar og tófur.

Gosinu lauk seint í apríl 1948. Nýtt hraun þakti þá 48 ferkílómetra.

Eldgos í Heklu 1104 — 1158 — 1206 — 1222 — 1300 — 1341 — 1389 — 1510 — 1597 — 1636 — 1693 — 1766 — 1845 — 1947 — 1970 — 1980 — 1991 — 2000

Tenglar

• Heklugosið 1947, grein í Eimreiðinni 1. apríl 1947
• Tephrabase.org