Guðni Th. Jóhannesson

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Kynningarmynd af Guðna sem hann notaði fyrir framboð sitt til forseta Íslands árið 2016

Guðni Thorlacius Jóhannesson (fædd­ur í Reykjavík 26. júní 1968) er íslenskur sagnfræðingur. Hann var kjörinn forseti Íslands í forsetakosningunum 25. júní 2016 með 39,08% atkvæða og tók við embættinu 1. ágúst 2016. Hann er sjötti forseti Íslands og sá fyrsti til að tilheyra ekki Þjóðkirkjunni

Menntun[breyta | breyta frumkóða]

Guðni lauk stúd­ents­prófi frá Mennta­skól­an­um í Reykja­vík árið 1987 og BA-gráðu í sögu og stjórnmálafræði við Warwick-há­skóla í Englandi 1991. Árið 1997 út­skrifaðist Guðni með meist­ara­gráðu í sagn­fræði frá HÍ. Tveim­ur árum síðar lauk hann MSt-gráðu í sögu frá Oxford-há­skóla í Englandi.

Störf[breyta | breyta frumkóða]

Guðni hef­ur meðal ann­ars starfað sem kenn­ari við Há­skóla Íslands, Há­skól­ann í Reykja­vík, Há­skól­ann á Bif­röst og Uni­versity of London. Hann hefur starfað sem lektor í sagn­fræði við Há­skóla Íslands en hlaut ráðningu sem prófessor í júlí 2016. Eft­ir hann liggja rit­ á sviði sagn­fræði, meðal ann­ars um þorskastríðin, efnahagshrunið 2008 og for­seta­embættið. Hann hefur ritað ævi­sögu Gunn­ars Thorodd­sens og um embætt­istíð Kristjáns Eld­járns. Hann hefur þýtt nokkrar bækur eftir Stephen King.

Lífsskoðanir[breyta | breyta frumkóða]

Guðni stend­ur utan trú­fé­laga en var alinn upp í kaþólskri trú. Hann yf­ir­gaf kaþólsku kirkj­una í kjöl­far frétta af glæp­um ým­issa kaþólskra presta. Hann heldur upp á mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna fremur en trú á einn guð: „Hver maður er bor­inn frjáls, jafn öðrum að virðingu og rétt­ind­um. Menn eru gædd­ir vits­mun­um og sam­visku og ber þeim að breyta bróður­lega hver við ann­an.“ Guðni hefur lýst því yfir að fullveldi þjóða sé teygjanlegt hugtak og háð aðstæðum á hverjum tíma.[1]

Fjölskylda[breyta | breyta frumkóða]

Guðni er son­ur hjón­anna Mar­grét­ar Thorlacius, kenn­ara og blaðamanns, og Jó­hann­es­ar Sæ­munds­son­ar, íþrótta­kenn­ara og íþrótta­full­trúa. Hann á tvo bræður, þá Pat­rek, íþrótta­fræðing og fyrr­ver­andi landsliðsmann í hand­bolta, og Jó­hann­es, kerf­is­fræðing. Faðir þeirra lést úr krabba­meini árið 1983, 42 ára að aldri, og sá móðir þeirra um upp­eldi þeirra bræðra. Guðni stundaði hand­bolta í æsku en faðir hans var meðal ann­ars hand­boltaþjálf­ari.

Eiginkona hans er Eliza Reid frá Kanada og eiga þau fjögur börn. Guðni á dóttur af fyrra hjónabandi.[2]

Framboð til forseta[breyta | breyta frumkóða]

Guðni ákvað að bjóða sig fram til forseta Íslands í maí 2016. Hann vill meðal annars bæta þjóðaratkvæðagreiðsluákvæði í stjórnarskrána.[3] Guðni var kjörinn forseti og er sá yngsti sem hefur tekið embætti.

Forsetaferill[breyta | breyta frumkóða]

2016[breyta | breyta frumkóða]

Guðni Th. Jóhannesson braut blað í sögu forsetaembættisins þegar hann varð fyrsti forseti Íslands til að ávarpa gesti Gleðigöngunnar. Hann hefur stofnað Facebook vefsíðu fyrir embættið og ætlar að gera sitt besta í að svara spurningum þar.[4] Eftir tæpan mánuð í embætti lýstu 68% fólks sig ánægt með Guðna í embætti samkvæmt könnun MMR.[5]. Í könnun í desember voru rúm 97% ánægð með Guðna [6]

2017[breyta | breyta frumkóða]

Guðni og Pútín

Guðni fór í sína fyrstu opinberu heimsókn í janúar til Danmerkur. Hann snæddi meðal annars hátíðarkvöldverð í Amalíuborg með danadrottningu og fleirum.[7] Í könnun í sama mánuði voru 81,4% aðspurðra vera ánægðir með störf hans. [8]

Í febrúar vakti Guðni heimsathygli eftir opinbera heimsókn í Menntaskólann á Akureyri, en þar sagði hann í gríni að hann myndi vilja banna ananas á pizzur. [9]

Í mars sagði Guðni í tímaritinu Lögréttu varðandi Landsdóm að: það hafi verið feigðarflan eftir hrun að nýta forn og úrelt ákvæði í stjórnarskrá um landsdóm. Það hafi sýnt sig að niðurstaða dómsins hafi fremur sundrað en sameinað og það á versta tíma.Þá sagði hann um synjunarvald forsetaembættisins að sanngjarnara og lýðræðislegra væri að í stjórnarskrá væru ákvæði um að ákveðinn fjöldi kjósenda geti krafist þess að lögum verði synjað staðfestingar. [10]

Í lok mars sótti Guðni ráðstefnu um málefni norðurslóða í Arkhangelsk í Rússlandi. Þar hitti hann meðal annars Vladimir Putin. Hann talaði um málefni hafsins, aðgerðir gegn mengun og súrnun sjávar og fiskveiðar. [11]. Hann fór einnig í opinbera heimsókn til Noregs hitti norsku konungsfjölskylduna, Ernu Solberg forsætisráðherra og heimsótti ýmsa staði. [12]

Guðni fór í maí í heimsókn til Færeyja [13]

Bækur[breyta | breyta frumkóða]

  • Kári í jötunmóð. Saga Íslenskrar erfðagreiningar og Kára Stefánssonar (Reykjavík: Nýja bókafélagið, 1999).
  • Völundarhús valdsins. Stjórnarmyndanir, stjórnarslit og staða forseta Íslands í embættistíð Kristjáns Eldjárns, 1968–1980 (Reykjavík: Mál og menning, 2005).
  • Óvinir ríkisins. Ógnir og innra öryggi í kalda stríðinu á Íslandi (Reykjavík: Mál og menning, 2006).
  • Þorskastríðin þrjú. Saga landhelgismálsins 1948–1976 (Reykjavík: Hafréttarstofnun Íslands, 2006).
  • Hrunið. Ísland á barmi gjaldþrots og upplausnar (Reykjavík: JPV, 2009).
  • Gunnar Thoroddsen. Ævisaga. (Reykjavík: JPV, 2010).
  • Fyrstu forsetarnir. Embætti þjóðhöfðingja Íslands á 20. öld. (Reykjavík. Sögufélag, 2016.)

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Hversu sjálfstæð þjóð eru Íslendingar ef litið er til sjálfstæðisbaráttu, inngöngu í EES og hugsanlegrar inngöngu í ESB? Evrópuvefurinn. Skoðað 15. maí 2016.
  2. Hver er þessi Guðni Th.? Mbl.is. Skoðað 5. maí 2016.
  3. Guðni lýsir yfir framboði Rúv. Skoðað 5. maí 2016.
  4. Forsetinn ætlar að svara á facebook Rúv, skoðað 2016.
  5. 68% ánægð með nýjan forseta Rúv, Skoðað 5. september, 2016
  6. Vinsældir forseta í tölu sem sést eiginlega aldrei segir prófessor Vísir, skoðað 31. des, 2016
  7. Enginn bæklingur með þýðingu á ræðu forsetans í Amalíuborg Vísir. skoðað 25. jan, 2017
  8. Vinstri grænir ánægðasti með Guðna Viðskiptablaðið, skoðað 25. jan, 2017
  9. „Pítsuræða“ Guðna vekur athygli erlendra miðla Rúv, skoðað 9. mars, 2017.
  10. Feigðarflan að nýta ákvæði um landsdóm Rúv, skoðað 9. mars, 2017.
  11. Guðni hitti Pútín í Arkhangelsk Rúv, skoðað 3. apríl, 2017
  12. Guðni og Elíza í opinberri heimsókn í Noregi Vísir. Skoðað 3. apríl, 2017.
  13. Forsetahjónin komin í heimsókn til Færeyja Vísir. Skoðað 19. maí 2017.