Goldfinger
Goldfinger er bresk njósnamynd og þriðja James Bond-kvikmyndin sem Eon Productions framleiddu. Í myndinni fer Sean Connery með hlutverk leyniþjónustumannsins James Bond. Aðrir leikarar eru meðal annars Honor Blackman, Gert Fröbe og Shirley Eaton. Myndin er byggð á samnefndri skáldsögu eftir Ian Fleming frá 1959. Þetta var fyrsta Bondmyndin sem Guy Hamilton leikstýrði.
Í myndinni rannsakar Bond athafnamanninn og gullsafnarann Auric Goldfinger sem hyggst gera gullforða Bandaríkjanna óvirkan með því að sprengja saltaða sprengju í Fort Knox. Til þess nýtur hann aðstoðar kóreska handlangarans Oddjobs, og listflugsveitar Pussy Galore. CIA-fulltrúinn Felix Leiter birtist hér í annað sinn í myndaröðinni, á eftir Dr. No.
Goldfinger var fyrsta Bondmyndin sem náði að hala inn meira en 100 milljón dali í kvikmyndahúsum. Ráðstöfunarfé var jafn mikið og í báðum fyrri Bondmyndum Eon samanlagt. Aðaltökur fóru fram frá janúar til júlí 1964 í Bretlandi, Sviss og Bandaríkjunum. Tökuliðið fékk leyfi til myndatöku í kringum Fort Knox í Bandaríkjunum, en nærmyndir og atriði inni í gullhvelfingunni voru teknar í leikmynd í Pinewood Studios. Ian Fleming heimsótti tökuliðið í apríl 1964, en hann lést nokkrum mánuðum seinna.[1]
Í Goldfinger komu fram margar nýjungar sem áttu eftir að einkenna persónu James Bond í síðari myndum, eins og mikil notkun tæknibúnaðar, flakk milli margra landa, og kaldhæðin tilsvör. Goldfinger var líka fyrsta myndin með langt upphafsatriði sem tengdist aðalsöguþræðinum ekkert. Meðal markaðsefnis sem fylgdi frumsýningu myndarinnar voru leikfangabíll af gerðinni Aston Martin DB5 frá Corgi Toys sem varð mest selda leikfang ársins 1964,[2] og mynd af gullmálaðri Shirley Eaton á forsíðu tímaritsins Life.[3] Goldfinger var líka fyrsta Bondmyndin með frumsamið þemalag í titilatriðinu í upphafi myndarinnar, sem var flutt af Shirley Bassey.[2] Á Íslandi var bók Flemings þýdd og birt sem framhaldssaga í Vikunni árið 1965 og myndasaga eftir kvikmyndinni var birt í Morgunblaðinu 1967. Myndin var hins vegar ekki frumsýnd í Tónabíói fyrr en í apríl 1968.[4]
Goldfinger var fyrsta Bondmyndin sem hlaut Óskarsverðlaun (fyrir hljóðvinnslu) og fékk almennt góða dóma í byrjun. Myndin náði upp í kostnað á tveimur vikum og halaði inn 120 milljónir dala á heimsvísu.[1] Árið 1999 var hún sett í 70. sæti lista British Film Institute yfir bestu bresku myndir allra tíma.
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- 1 2 Behind the Scenes with 'Goldfinger' (DVD). MGM/UA Home Entertainment Inc. 2000. Afrit af uppruna á 4 apríl 2017. Sótt 29 júní 2018.
- 1 2 Pfeiffer, Lee; Worrall, Dave (1998). The Essential Bond. London: Boxtree Ltd. ISBN 978-0-7522-2477-0.
- ↑ Vagg, Stephen (2. september 2025). „Not Quite Movie Stars: Shirley Eaton“. Filmink. Afrit af uppruna á 6. september 2025. Sótt 2. september 2025.
- ↑ „Kvikmyndir á páskum“. Alþýðublaðið. 11. apríl 1968. bls. 6.
