Gjóskugos

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search

Gjóskugos er eldgos sem lýsir sér þannig að eldfjallið ryður aðallega upp úr sér gjósku en ekki hrauni. Ástæðurnar fyrir því að gjóska er aðalefnið eru einkum tvær. Í fyrsta lagi getur vatn komist að kvikunni og hún tæst í sundur í öskuagnir. Eldgos af þessari gerð hafa verið kölluð þeytigos og eru þau algeng gjóskugos.

Í öðru lagi getur ástæðan fyrir miklu gjóskumagni verið sú að í kvikunni er mikið af rokgjörnum efnum þannig að aragrúi smáblaðra myndast. Þessar blöðrur þenjast út í kvikunni þegar hún nálgast yfirborðið. Við það tætist kvikan í sundur í samfelldum sprengingum og vikur og aska þyrlast upp í andrúmsloftið. Þessi gerð gosa hefur stundum verið nefnd freyðigos. Í hinni alþjóðlegu eldfjallafræði nefnast þau Vulkangerð.

Surtsey varð til í gjóskugosi. Kötlugosið 1755 er vafalítið mesta gjóskugos Kötlu.

The Earth seen from Apollo 17 with white background.jpg  Þessi náttúruvísindagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.