Friðrik 2. Prússakonungur

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Skjaldarmerki Hohenzollern-ætt Konungur í Prússlandi
Konungur Prússlands
Hohenzollern-ætt
Friðrik 2. Prússakonungur
Friðrik II
Ríkisár 31. maí 174017. ágúst 1786
SkírnarnafnFriedrich II
Fæddur24. janúar 1712
 Berlín, Prússlandi
Dáinn17. ágúst 1786 (74 ára)
 Potsdam, Prússlandi
GröfSanssouci, Potsdam
Undirskrift
Konungsfjölskyldan
Faðir Friðrik Vilhjálmur 1. Prússakonungur
Móðir Sophia Dorothea af Hannover
DrottningElisabeth Christine of Brunswick-Wolfenbüttel-Bevern
Stytta af Friðriki mikla á hestbaki við Unter den Linden-breiðgötuna í Berlín.

Friðrik 2. (24. janúar 171217. ágúst 1786), nefndur hinn mikli, var leiðtogi Prússlands 17401786. Friðrik var sonur Friðriks Vilhjálms 1. Reglur lénskerfisins ollu því að Friðrik var 1740-1772 konungur í Prússlandi og 1772 til dauðadags konungur Prússlands.

Friðriks er minnst sem mikils listunnanda. Hann var m.a. í talsverðum samskiptum við Voltaire. Friðrik flokkast undir upplýstan einvald og stóð fyrir miklum framförum í Prússlandi meðal annars á sviði menntunar og lista.

Á valdatíma Friðriks stóð Prússland í talsverðum ófriði við önnur evrópsk veldi og á valdatíma hans varð Slésía hluti af Prússlandi.

Friðrik hvílir á Sanssouci-hallarsvæðinu í Potsdam í núverandi sambandslandinu Brandenborg.

Ævisaga[breyta | breyta frumkóða]

Æska[breyta | breyta frumkóða]

Friðrik var sonur Friðriks Vilhjálms krónprins af Prússlandi og eiginkonu hans, Sophiu Dorotheu af Hannover. Hann fæddist einhvern tíma á milli 11 og 12. þann 24. janúar 1712 í borgarhöllinni í Berlín og var skírður Friedrich af Benjamin Ursinus von Bär þann 31. janúar. Fæðingin var fagnað af afa hans, Friðrik 1., þar sem tveir fyrri barnasynir hans höfðu báðir dáið í frumbernsku.

Við andlát Friðriks 1. árið 1713 varð sonur hans Friðrik Vilhjálmur I konungur í Prússlandi sem gerði Friðrik unga krónprins. Friðrik átti níu systkini sem lifðu til fullorðinsára. Hann átti sex systur. Elst var Wilhelmine, sem hann varð mjög náinn. Hann átti einnig þrjá yngri bræður, þar á meðal Augustus William og Henry. Hinn nýi konungur óskaði eftir því að börn sín fengju menntun ekki sem kóngafólk, heldur sem einfalt fólk. Þeim var kennt af franskri konu, frú de Montbail, sem einnig hafði kennt Friðrik Vilhjálmi 1.

Friðrik Vilhjálmur 1., sem almennt var kallaður „Hermannakonungurinn“, hafði búið til stóran og öflugan her sem innihélt herdeild fræga „Potsdam-risanna“, stjórnaði vandlega auði konungsríkisins og þróaði sterka miðstýrða stjórn. Hann hafði líka ofbeldisfullt skap og stjórnaði Brandenborg-Prússland með algeru valdi. Aftur á móti var móðir Friðriks, Sophia, kurteis, karismatísk og lærð. Faðir hennar, George Louis af Brunswick-Lüneburg, hafði tekið við breska hásætinu sem Georg I konungur árið 1714. Pólitískur og persónulegur ágreiningur milli foreldra Fredericks skapaði óróleika, sem hafði áhrif á viðhorf Fredericks til hlutverks síns sem konungur og afstöðu hans til menningar og sambands hans við föður sinn.

Á fyrstu æskuárum sínum bjó Frederick með móður sinni og systur Wilhelmine, þó að þau heimsóttu reglulega veiðihús föður síns í Königs Wusterhausen. Frederick og eldri systir hans mynduðu náið samband, sem hélst til dauðadags 1758. Friðrik og systur hans voru alin upp af húgenóta ríkisstjóra og kennara og lærðu frönsku og þýsku samtímis. Þrátt fyrir löngun föður síns til að menntun hans væri algjörlega trúarleg og raunsæ, þróaði hinn ungi Frederick með sér dálæti á tónlist, bókmenntum og franskri menningu. Frederick Wilhelm 1. hélt að þessir hagsmunir væru kvenlegir, þar sem þeir rifust um hernaðarhyggju hans, sem leiddi til þess að hann barði og niðurlægði Frederick oft. Engu að síður útvegaði Frederick, með aðstoð kennara síns í latínu, Jacques Duhan, sér þrjú þúsund bóka leynibókasafni með ljóðum, grískum og rómverskum klassískum bókum og heimspeki til að bæta við opinberum kennslustundum sínum.

Þó að faðir hans, Friðrik Vilhjálmur 1., hefði verið alinn upp sem kalvínisti þrátt fyrir lúterska ríkistrú í Prússlandi, óttaðist hann að hann væri ekki einn af útvöldum Guðs. Til að forðast möguleikann á því að sonur hans Friðrik yrði hvattur af sömu áhyggjum, fyrirskipaði konungur að erfingi hans yrði ekki kennt um forákvörðun. Þrátt fyrir fyrirætlanir föður síns, virtist Frederick hafa tileinkað sér forákvörðunartilfinningu fyrir sjálfan sig.

Kynhneigð[breyta | breyta frumkóða]

Það er næstum því víst að Friðrik hinn mikli hafi fyrst og fremst verið samkynhneigður og að kynhneigð hans hafi verið lykilatriði í lífi hans. Hins vegar er eðli raunverulegra samskipta hans enn íhugandi. Þrátt fyrir að hann væri með skipulagt hjónaband eignaðist Friðrik engin börn og frændi hans tók við af honum. Vinsælustu hirðmenn hans voru nær eingöngu karlkyns menntamenn og listasafn hans fagnaði samkynhneigð. Viðvarandi sögusagnir um að tengja konunginn við samkynhneigð fóru um Evrópu á meðan hann lifði, en engar endanlegar sannanir eru fyrir um kynferðislegt samband hans, samkynhneigðra eða annarra.

Kynhneigð Friðriks var hafnað af faglegum sagnfræðingum öldum saman eftir dauða hans, en samkynhneigðra rita í Weimar Þýskalandi tóku á móti honum, sem sýndu hann á forsíðum þeirra og lofuðu hann fyrir að stjórna á meðan hann var samkynhneigður.

Krónprins[breyta | breyta frumkóða]

Þegar hann var 16 ára, myndaði Frederick samband við 17 ára gamla síðu konungs, Peter Karl Christoph von Keith. Wilhelmine skráði að þeir tveir “urðu brátt óaðskiljanlegir. Keith var klár, en án menntunar. Hann þjónaði bróður mínum af tilfinningum um raunverulega tryggð og hélt honum upplýstum um allar gjörðir konungsins." Wilhelmine sagði ennfremur að "Þó að ég hefði tekið eftir því að hann væri á kunnugari þessari síðu en eðlilegt var í hans stöðu, vissi ég ekki hversu náin vináttan var." Þar sem Frederick var næstum örugglega samkynhneigður, gæti samband hans við Keith hafa verið samkynhneigð, þó að nánd þeirra sé enn óljós. Þegar faðir hans, Friðrik Vilhjálmur 1., heyrði sögusagnir um samband þeirra var Keith sendur í burtu til óvinsæls herdeildar nálægt hollensku landamærunum.

1720 reyndi Sophia Dorothea drottning að láta Friðrik og systur hans Wilhelmine giftast við börn bróður síns Georgs II konungs sem hétu Amelia og Friðrik. Sendiherra Austurríkis í Berlín, feltmarskálki von Seckendorff mútaði stríðsráðherra Prússlands, von Grumbkow feltmarskálk, og prússneska sendiherranum í London, Benjamin Reichenbach af ótta við bandalag Prússa og Stóra-Bretlands. Parið versnaði sambandið milli breskra og prússneskra dómstóla með því að nota mútur og róg. Að lokum varð Friðrik Vilhjálmur reiður út af hugmyndinni um að hinn kraftmikli Frederick væri giftur enskri eiginkonu og undir áhrifum bresku hirðarinnar. Þess í stað undirritaði hann sáttmála við Austurríki, sem lofaði óljóst að viðurkenna réttindi Prússa til furstadæminanna Jülich-Berg, sem leiddi til hruns hjónabandstillögunnar.

Heimildir[breyta | breyta frumkóða]

Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist


Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist