Fara í innihald

Fatíma

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Nafn Fatímu á endurgerð af grip frá tímum Safavída.

Fatíma bint Muhammad (arabíska: فَاطِمَة بِنْت مُحَمَّد Fāṭima bint Muḥammad; 605/15–632 CE), almennt þekkt sem Fatima al-Zahra' (فَاطِمَة ٱلزَّهْرَاء Fāṭima al-Zahrāʾ), var dóttir Múhameðs spámanns og Khadija bint Khuway, eiginkonu hans. [1] Fatíma gekk að eiga Alí ibn Abu Talib, einn réttleiddu kalífanna og fyrsta sjía ímaminn. Synir Fatímu voru Hasan ibn Ali og Husayn ibn Ali, annar og þriðji sjía ímaminn, samkvæmt hefð sjía íslam.[2][3] Sjíamúslimar líkja Fatímu gjarnan við Maríu guðsmóður.[4][5] Múhameð er sagður hafa álitið hana besta meðal kvenna[6][7] og sem þá manneskju sem honum var kærust.[8][6] Hún er oft álitin fyrirmynd múslimakvenna fyrir samkennd sína, örlæti og þjáningar sem hún mátti þola.[4] Ætt Múhameðs lifði áfram til okkar daga í gegnum Fatímu.[9][7] Bæði nafn hennar og viðurnefni eru vinsæl kvennöfn meðal múslima.[10][11]

Þegar Múhameð lést árið 632 neituðu Fatíma og Alí eiginmaður hennar að viðurkenna yfirráð fyrsta kalífans, Abú Bakr. Hjónin og fylgjendur þeirra töldu Alí réttmætan arftaka Múhameðs,[4] hugsanlega með tilvísun til messu hans í Ghadir Khumm.[12] Andlát Fatímu, sem lést innan sex mánaða frá andláti föður síns, er umdeilt.[13] Innan súnní íslam er hún sögð hafa dáið úr harmi.[3] Innan sjía íslam er fósturlát og dauði Fatímu sagt vera afleiðing sára sem hún hlaut eftir árás á hús hennar sem beindist gegn Alí, að undirlagi Abú Bakr.[14] Talið er að hinsta ósk hennar hafi verið að kalífinn yrði ekki viðstaddur útför hennar.[15][16] Hún var grafin með leynd að nóttu til og enn er óvíst hvar gröf hennar er.[17][18]

Tilvísanir

[breyta | breyta frumkóða]
  1. ↑ Campo 2009a, bls. 230.
  2. ↑ Buehler 2014, bls. 183.
  3. 1 2 Veccia Vaglieri 2022a.
  4. 1 2 3 Fedele 2018, bls. 56.
  5. ↑ Ernst 2003, bls. 171.
  6. 1 2 Buehler 2014, bls. 185.
  7. 1 2 Qutbuddin 2006, bls. 249.
  8. ↑ Soufi 1997, bls. 68.
  9. ↑ Abbas 2021, bls. 57.
  10. ↑ Amir-Moezzi & Calmard 1999.
  11. ↑ Rogerson 2006, bls. 42.
  12. ↑ Amir-Moezzi 2022.
  13. ↑ Abbas 2021, bls. 103.
  14. ↑ Buehler 2014, bls. 186.
  15. ↑ Mavani 2013, bls. 117.
  16. ↑ Kassam & Blomfield 2015, bls. 212.
  17. ↑ Khetia 2013, bls. 82.
  18. ↑ Klemm 2005, bls. 184–185.

Heimildir

[breyta | breyta frumkóða]
  • Abbas, Hassan (2021). The Prophet's Heir: The Life of Ali ibn Abi Talib. Yale University Press. ISBN 9780300252057.
  • Amir-Moezzi, Mohammad Ali; Calmard, Jean (1999). „Fātema“. Encyclopædia Iranica. IX/4. bindi. bls. 400–404.
  • Buehler, Arthur F. (2014). „FATIMA (d. 632)“. Í Fitzpatrick, Coeli; Walker, Adam Hani (ritstjórar). Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopaedia of the Prophet of God. 1. bindi. ABC-CLIO. bls. 182–187. ISBN 9781610691772.
  • Campo, Juan Eduardo, ritstjóri (2009a). „Fatima (ca. 605–633)“. Encyclopedia of Islam. Infobase Publishing. bls. 230–231. ISBN 9781438126968.
  • Ernst, Carl (2003). Following Muhammad: Rethinking Islam in the Contemporary World. Chapel Hill: University of North Carolina Press. ISBN 9780807875803.
  • Fedele, Valentina (2018). „Fatima (605/15–632 CE)“. Í de-Gaia, Susan (ritstjóri). Encyclopedia of Women in World Religions. ABC-CLIO. bls. 56. ISBN 9781440848506.
  • Kassam, Zayn; Blomfield, Bridget (2015). „Remembering Fatima and Zaynab: Gender in Perspective“. Í Daftary, Farhad; Sajoo, Amyn; Jiwa, Shainool (ritstjórar). The Shi'i World: Pathways in Tradition and Modernity. Bloomsbury Publishing. bls. 210. ISBN 9780857729675.
  • Khetia, Vinay (2013). Fatima as a Motif of Contention and Suffering in Islamic Sources (Thesis). Concordia University.
  • Klemm, Verena (2005). „Image Formation of an Islamic Legend: Fātima, the Daughter of the Prophet Muhammad“. Í Günther, Sebastian (ritstjóri). Ideas, Images, and Methods of Portrayal: Insights into Classical Arabic Literature and Islam. Brill. bls. 181–208. ISBN 9789047407263.
  • Mavani, Hamid (2013). Religious Authority and Political Thought in Twelver Shi'ism: From Ali to Post-Khomeini. Routledge. ISBN 9780415624404.
  • Qutbuddin, Tahera (2006). „Fatima (Al-Zahra') Bint Muhammad (ca. 12 Before Hijra–11/ca. 610–632)“. Í Meri, Josef W. (ritstjóri). Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. Routledge. bls. 248–250. ISBN 9780415966900.
  • Rogerson, Barnaby (2006). The Heirs of the Prophet Muhammad: And the Roots of the Sunni–Shia Schism. Abacus. ISBN 9780349117577.
  • Soufi, Denise Louise (1997). The Image of Fatima in Classical Muslim Thought (PhD thesis). Princeton University. Snið:ProQuest.
  • Veccia Vaglieri, L. (2022a). „Fāṭima“. Í Bearman, P. (ritstjóri). Encyclopaedia of Islam (2nd. útgáfa). Brill Reference Online.
Sótt frá „https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Fatíma&oldid=1962152“