Fara í innihald

Drúsar

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stjarna Drúsa, einkennistákn trúarbragðanna.
Fáni Drúsa.

Drúsar, sem kalla sjálfa sig al-Muwaḥḥidūn (bókst. „eingyðistrúarmenn“[1]) eru arabískur dulspekitrúarhópur[2][3][4] frá Vestur-Asíu sem aðhyllist drúsisma, abrahamísk blendingstrúarbrögð sem ganga út á eineðli Guðs, endurholdgun og eilífð sálarinnar.[5][6]

Þótt drúsismi hafi þróast upp úr Ísmailstrú skilgreina Drúsar sig ekki sem múslima.[7][8][9] Þeir tala aðallega arabísku og arabísk menning er mikilvægur hluti af sjálfsmynd þeirra.[10][11][12][13] Flestum trúariðkunum Drúsa er haldið leyndum[14] og utanaðkomandi fólki er ekki leyft að ganga inn í trúarsöfnuði þeirra.[15] Drúsar ganga sjaldan í hjónabönd við fólk af öðrum trúarbrögðum og samkvæmt hefðum þeirra er þeim eindregið ráðið frá því að gera það. Drúsar gera greinarmun á andlegum einstaklingum, svokölluðum „uqqāl“, sem varðveita leyndarmál trúarbragðanna, og veraldlegum, svokölluðum „juhhāl“, sem einbeita sér að jarðlegum málefnum.[16] Drúsar trúa því að þegar sálin hefur lokið hringrás endurholdgana verði hún aftur hluti af heimssálinni (al-ʻaql al-kullī).

Sendibréf viskunnar eru höfuðrit drúsismans.[17] Drúsismi þróaðist upp úr Ísmailstrú (undirgrein sjía),[18] og hefur orðið fyrir áhrifum af ýmsum trúarhefðum, meðal annars kristni,[19][20][21] spekistefnu, nýplatonisma,[19][20] sóróisma,[22][23] manikeisma,[24][25] og pýþagórisma.[26][27][blaðsíðutal vantar] Þetta hefur leitt til þróunar sérstakrar og leynilegrar guðfræði sem einkennist af dulspekilegum túlkunum á helgiritum með áherslu á mikilvægi hugans og sannleikans.[1][27] Trú drúsisma einkennist einnig af guðsvitrunum og endurholdgunum.[28]

Drúsar vegsama spámanninn Shuaib og telja hann vera endurholdgun biblíupersónunnar Jetró.[29] Þeir líta á Adam, Nóa, Abraham, Móses, Jesú, Múhameð og ímaminn Múhameð bin Ísmail sem spámenn.[30] Drúsar heiðra einnig persónur á borð við Salman al-Farisi,[31] al-Khidr (sem þeir telja endurholdgun Elía, Jóhannesar skírara og Heilags Georgs),[32] Job, Lúkas guðspjallamann og fleiri sem „lærimeistara“ og „spámenn“.[33]

Drúsismi er á meðal helstu trúarbragða í Botnalöndum. Eitthvað á bilinu 800.000 til ein milljón manns aðhyllast hann. Þeir búa aðallega í Líbanon, Sýrlandi og Ísrael en smærri samfélög Drúsa eru einnig í Jórdaníu. Þeir eru um 5,5% af íbúum Líbanons, 3% af Sýrlendingum og 1,6% af Ísraelum. Elstu og þéttbýlustu samfélög Drúsa eru við Líbanonfjall og í suðurhluta Sýrlands í kringum Jabal al-Druze (bókst. „Fjall Drúsanna“).[34] Samfélag Drúsa lék mikilvægt hlutverk í sögu Botnalanda og þeir gegna enn mikilvægu pólitísku hlutverki.[35] Sem trúarlegur minnihluti hafa þeir oft orðið fyrir ofsóknum af hálfu ýmissa ríkisstjórna múslima, þar á meðal af hálfu íslamískra öfgamanna í dag.[36][37][38]

Ýmsar kenningar um uppruna Drúsa hafa verið settar fram. Kenning um arabískan uppruna þeirra er sú sem nýtur mestrar viðurkenningar meðal sagnfræðinga, fræðimanna og trúarleiðtoga meðal Drúsa.[39] Þessi kenning hefur töluverð áhrif á sjálfsmynd Drúsa, menningu og ritaða og munnlega geymd.[10] Samkvæmt þessari kenningu eru Drúsar afkomendur tólf arabískra ættbálka sem fluttu til Sýrlands fyrir tíma íslams og á áröld íslams.[40][41][42] Öll samfélög Drúsa í Sýrlandi og Líbanon aðhyllast þessa skýringu og flestir í Ísrael.[a][47]

Neðanmálsgreinar

[breyta | breyta frumkóða]
  1. ↑ Árið 1962 breytti Ísrael skilgreiningu þeirra úr „Aröbum“ í „Drúsa“ í opinberum gögnum og stofnuðu nýjar námsskrár til að efla sérstaka þjóðernisímynd Drúsa. Þetta framtak var hugsað til að vinna gegn „Arabavæðingu“ og „Palestínuvæðingu“. Flestir Drúsar í Ísrael skilgreina sig enn sem Araba en sumir hafa tekið upp sérstaka drúsíska þjóðernímynd af pólitískum eða samfélagslegum ástæðum. Fræðimenn hafa fært rök fyrir því að þessi stefna, sem studd er af pólitískri elítu Drúsa, veiti samfélagslegum þáttum Drúsa forgang en jaðarsetji þjóðernisímynd þeirra í breiðari skilningi.[43][44][45][46]

Ítarefni á íslensku

[breyta | breyta frumkóða]
  • „Drúsar“. Dagblaðið Vísir. 24. september 1983. bls. 16–17.
  • Rafn Ágúst Ragnarsson (23. júlí 2025). „Abrahamska dulspekitrúin sem heyr tilvistarstríð“. Vísir. Sótt 23. júlí 2025.

Tilvísanir

[breyta | breyta frumkóða]
  1. 1 2 Doniger, Wendy (1999). Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions. Merriam-Webster, Inc. ISBN 978-0-87779-044-0.
  2. ↑ Quigley, John B. (2005). The Case for Palestine An International Law Perspective. Duke University Press. bls. 135. ISBN 978-0-8223-3539-9.
  3. ↑ Chatty, Dawn (2010). Displacement and Dispossession in the Modern Middle East. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81792-9.
  4. ↑ Harrison, Simon (2006). Fracturing Resemblances: Identity and Mimetic Conflict in Melanesia and the West. Berghahn Books. bls. 121–. ISBN 978-1-57181-680-1.
  5. ↑
  6. ↑ Morrison, Terri; Conaway, Wayne A. (2006). Kiss, Bow, Or Shake Hands: The Bestselling Guide to Doing Business in More Than 60 Countries (illustrated. útgáfa). Adams Media. bls. 259. ISBN 978-1-59337-368-9.
  7. ↑ De McLaurin, Ronald (1979). The Political Role of Minority Groups in the Middle East. University of Michigan Press. bls. 114. ISBN 9780030525964.
  8. ↑ „Druze in Syria“. Harvard University. Afrit af upprunalegu geymt þann 21 október 2020. Sótt 21 júlí 2025.
  9. ↑ Stewart, Dona J. (2008). The Middle East Today: Political, Geographical and Cultural Perspectives. Routledge. bls. 33. ISBN 9781135980795.
  10. 1 2 Abu-Izeddin 1993, bls. 14.
  11. ↑ Firro 2023, bls. 19-20.
  12. ↑ Brockman 2011, bls. 259.
  13. ↑ Nili, Shmuel (2019). The People's Duty: Collective Agency and the Morality of Public Policy. Cambridge University Press. bls. 195. ISBN 9781108480925.
  14. ↑ „Druze | History, Religion, & Facts | Britannica“. www.britannica.com (enska). Sótt 13 nóvember 2022.
  15. ↑ Daftary 2007, bls. 188–189.
  16. ↑ Swayd 2009, bls. xxxix.
  17. ↑ Abu Izzeddin, Nejla M. (1993). The Druzes: A New Study of their History, Faith, and Society. Brill. bls. 108. ISBN 978-90-04-09705-6.
  18. ↑ Daftary, Farhad (2013). A History of Shi'i Islam. I.B. Tauris. ISBN 978-0-85773-524-9.
  19. 1 2 Quilliam, Neil (1999). Syria and the New World Order. University of Michigan Press. bls. 42. ISBN 9780863722493.
  20. 1 2 The New Encyclopaedia Britannica. Encyclopaedia Britannica. 1992. bls. 237. ISBN 9780852295533. „Druze religious beliefs developed out of Isma'ill teachings. Various Jewish, Christian, Gnostic, Neoplatonic, and Iranian elements, however, are combined under a doctrine of strict monotheism.“
  21. ↑ Mahmut, R. İbrahim (2023). „The Christian Influences in Ismaili Thought“. The Journal of Iranian Studies. 7 (1): 83–99. doi:10.33201/iranian.1199758.
  22. ↑ Hitti, Philip Khuri (1928). The Origins of the Druze People and Religion: With Extracts from Their Sacred Writings. Library of Alexandria. bls. 27–. ISBN 978-1-4655-4662-3.
  23. ↑ Sālibī, Kamāl (2005). The Druze: realities & perceptions. Druze Heritage Foundation. bls. 186–190. ISBN 978-1-904850-06-9.
  24. ↑ Conder, Claude Reignier (2018). Palestine. BoD – Books on Demand. bls. 80–. ISBN 978-3-7340-3986-7.
  25. ↑ Al-Rāfidān. Kokushikan Daigaku, Iraku Kodai Bunka Kenkyūjo. 1989. bls. 2–.
  26. ↑ Rosenthal, Donna (2003). The Israelis: Ordinary People in an Extraordinary Land. Simon & Schuster. bls. 296. ISBN 978-0-684-86972-8.
  27. 1 2 Kapur, Kamlesh (2010). History of Ancient India. Sterling Publishers Pvt. Ltd. ISBN 978-81-207-4910-8.
  28. ↑ Nisan 2002, bls. 95.
  29. ↑ A Political and Economic Dictionary of the Middle East. Routledge. 2013. ISBN 9781135355616.
  30. ↑ Finegan, Jack (1981). Discovering Israel: An Archeological Guide to the Holy Land (enska). Eerdmans. ISBN 978-0-8028-1869-0.
  31. ↑ Nisan 2015, bls. 94.
  32. ↑ Swayd 2015, bls. 77.
  33. ↑ Swayd 2009, bls. 109
  34. ↑ Radwan, Chad K. (júní 2009). Assessing Druze identity and strategies for preserving Druze heritage in North America (MA thesis). University of South Florida.
  35. ↑ Zabad 2017, bls. 125: "Although the Druze are a tiny community, they have played a vital role in the politics of the Levant"
  36. ↑ Stewart, Dona J. (2008). The Middle East Today: Political, Geographical and Cultural Perspectives. Routledge. bls. 33. ISBN 9781135980795.
  37. ↑ Al-Khalidi, Suleiman (11 júní 2015). „Calls for aid to Syria's Druze after al Qaeda kills 20“. Reuters.
  38. ↑ „Syria: ISIS Imposes 'Sharia' on Idlib's Druze“. Afrit af upprunalegu geymt þann 20 maí 2015. Sótt 12 maí 2015.
  39. ↑ Firro 2023, bls. 19–20.
  40. ↑ Firro 2023, bls. 19.
  41. ↑ Abu-Izeddin 1993, bls. 10.
  42. ↑ Makarim 1974, bls. 2–3.
  43. ↑ Firro, Kais (1999). The Druzes in the Jewish State: A Brief History. Brill. bls. 9, 171. ISBN 90-04-11251-0.
  44. ↑ 'Weingrod, Alex (1985). Studies in Israeli Ethnicity: After the Ingathering. Taylor & Francis. bls. 259–279. ISBN 978-2-88124-007-2.
  45. ↑ Firro, Kais M. (2001). „Reshaping Druze Particularism in Israel“. Journal of Palestine Studies. 30 (3): 40–53. doi:10.1525/jps.2001.30.3.40.
  46. ↑ Halabi, Rabah (2014). „Invention of a Nation: The Druze in Israel“. Journal of Asian and African Studies. 49 (3): 267–281. doi:10.1177/0021909613485700.
  47. ↑ Firro 2023, bls. 20.
Sótt frá „https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Drúsar&oldid=1932881“