Charles Taylor (stjórnmálamaður)
| Charles Taylor | |
|---|---|
 Taylor árið 2004. | |
| Forseti Líberíu | |
| Í embætti 2. ágúst 1997 – 12. ágúst 2003 | |
| Varaforseti | Enoch Dogolea Moses Blah |
| Forveri | Ruth Perry (sem formaður ríkisráðs) |
| Eftirmaður | Moses Blah |
| Persónulegar upplýsingar | |
| Fæddur | 28. janúar 1948 Arthington, Líberíu |
| Stjórnmálaflokkur | Þjóðlegi föðurlandsflokkurinn |
| Maki | Enid Tupee (g. 1979; sk. 1997) Jewel Howard (g. 1997; sk. 2006) Victoria Addison (g. 2012) |
| Börn | 14 |
| Háskóli | Bentley-háskóli |
Charles McArthur Ghankay Taylor (f. 28. janúar 1948) er líberískur fyrrum stjórnmálamaður og dæmdur stríðsglæpamaður sem var 22. forseti Líberíu. Hann gegndi forsetaembættinu frá 2. ágúst 1997 þar til hann neyddist til að segja af sér 11. ágúst 2003 vegna seinni borgarastyrjaldarinnar í Líberíu og vegna aukins þrýstings frá alþjóðasamfélaginu.
Æviágrip
[breyta | breyta frumkóða]Charles Taylor fæddist 28. janúar árið 1948.[1] Hann komst fyrst til metorða þegar hann studdi valdarán Samuels Doe gegn William R. Tolbert forseta árið 1980. Taylor hlaut áhrifamikla stöðu í nýrri stjórn Doe og hafði umsjón með öllum erlendum innkaupum Líberíu. Hann var hins vegar rekinn úr embætti árið 1983 eftir að upp komst að hann hafði dregið sér andvirði um einnar milljónar Bandaríkjadala úr innkaupafénu sem hann hafði til umráða. Taylor flúði til Bandaríkjanna en var handtekinn þar árið 1984.[2]
Taylor tókst að flýja til Líbíu árið 1985 en hann hélt því fram að Bandaríkjastjórn hefði sleppt honum með það í huga að hann gæti snúið aftur til Líberíu og steypt Doe af stóli. Taylor vingaðist við líbíska leiðtogann Muammar Gaddafi, sem kenndi honum byltingarræður og skæruhernað. Árið 1989 sneri Taylor heim til Líberíu og stofnaði stjórnmálaflokkinn og hernaðarsamtökin Þjóðernisher Líberíu (NPLF). Hann hóf borgarastyrjöld í landinu gegn stjórn Doe með fjárstuðningi frá Líbíu.[2]
Eftir ár hafði her Taylors lagt undir sig meirihluta Líberíu, að undanskilinni höfuðborginni Monróvíu. Fyrrum samherji Taylors, Prince Johnson, hertók Monróvíu og handsamaði og líflét Doe árið 1990 en borgarastríðið hélt áfram til ársins 1996. Í stríðinu fórust um 200 þúsund manns og hungur, nauðganir og barnamisnotkun urðu útbreidd. Í lok stríðsins var boðað til forsetakosninga þar sem Taylor gaf kost á sér. Hann vann öruggan sigur í kosningunum, sem Sameinuðu þjóðirnar töldu hafa farið sómasamlega fram. Kosningaslagorð Taylors var: „Hann drap mömmu mína, hann drap pabba minn. En ég ætla samt að kjósa hann.“[2]
Þrátt fyrir að samið hefði verið um frið heima fyrir hélt Taylor áfram að stýra hernaði í borgarastríðinu í Síerra Leóne. Taylor var vændur um að veita hryðjuverkamönnum í Síerra Leóne stuðning sinn í skiptum fyrir svokallaða „blóðdemanta“.[1] Friðurinn í Líberíu varði heldur ekki lengi og árið 1999 braust út önnur borgarastyrjöld. Seinni borgarastyrjöldin í Líberíu varði til ársins 2003 og í henni fórust um 150 þúsund manns. Undir lok styrjaldarinnar tók Taylor boði Oluseguns Obasanjo forseta Nígeríu um hæli í Nígeríu, með því skilyrði að hann mætti aldrei fara aftur til Líberíu.[2]
Í mars 2003 gaf Sérstaki dómstóllinn fyrir Síerra Leone út handtökuskipun gegn Taylor fyrir stríðsglæpi í borgarastríðinu. Nýr forseti Líberíu, Ellen Johnson Sirleaf, lagði síðar fram beiðni um framsal hans sem Obasanjo samþykkti að endingu. Taylor reyndi að forðast handtöku en hann náðist við landamærin að Nígeríu í Range Rover-lúxusjeppa með mikið magn af peningaseðlum og nokkur kíló af heróíni.[2] Taylor var framseldur til Líberíu árið 2006 og sendur til Hollands til þess að hægt væri að rétta yfir honum.[1]
Í réttarhöldunum var Taylor sakaður um að hafa séð uppreisnarhreyfingunni RUF fyrir vopnum í skiptum fyrir demanta þrátt fyrir að hafa vitað af ofbeldisglæpum samtakanna gegn almennum borgurum.[3] Ofurfyrirsætan Naomi Campbell var meðal þeirra sem voru fengin til að bera vitni gegn Taylor, en hún greindi frá því að hann hefði gefið henni demant til að heilla hana.[4]
Árið 2012 var Taylor sakfelldur í ellefu ákæruliðum og dæmdur í 50 ára fangelsi fyrir að hafa hvatt til stríðsins í Síerra Leóne og lagt uppreisnarmönnum lið. Hann var einnig sakfelldur fyrir ábyrgð á mannúðarglæpi á borð við morð, nauðganir, aflimanir á fólki, þjófnaði og barnahernað. Taylor var gert að afplána dóminn í fangelsi í Bretlandi.[5] Þetta var í fyrsta sinn sem alþjóðlegur dómstóll dæmdi fyrrverandi þjóðhöfðingja fyrir stríðsglæpi síðan Karl Dönitz var dæmdur í Nürnberg-réttarhöldunum eftir seinni heimsstyrjöldina.[6] Dómurinn yfir Taylor var staðfestur eftir áfrýjun árið 2013.[7]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- 1 2 3 Einar Þór Sigurðsson (26. júní 2014). „Stríðsglæpamaður ósáttur í fangelsi“. Dagblaðið Vísir. bls. 18.
- 1 2 3 4 5 Björn Teitsson (11. febrúar 2011). „Blóðdemantar og blóðþorsti“. Dagblaðið Vísir. bls. 11–12.
- ↑ Kolbeinn Þorsteinsson (10. janúar 2010). „Réttað yfir stríðsherra“. Dagblaðið Vísir. bls. 8–9.
- ↑ Kolbeinn Þorsteinsson (5. júlí 2010). „Í bobba vegna blóðdemants“. Dagblaðið Vísir. bls. 16–17.
- ↑ „Charles Taylor: 50 ár fyrir stríðsglæpi“. RÚV. 30. maí 2012. Sótt 11. ágúst 2025.
- ↑ „Mikilvæg skilaboð til stríðsherra“. mbl.is. 27. apríl 2012. Sótt 13. ágúst 2025.
- ↑ „Dómur yfir Taylor staðfestur“. RÚV. 26. september 2013. Sótt 13. ágúst 2025.
| Fyrirrennari: Ruth Perry (sem formaður ríkisráðs) |
|
Eftirmaður: Moses Blah | |||
Forsetar Líberíu | ||
|---|---|---|
 | ||
| ||