Atríum (byggingarlist)
Atríum er í byggingarlist [1] stórt svæði umlukið byggingum, svæðið getur veri undir beru lofti, utanhúss svæði eða undir þakglugga.[2] Atríum var algeng gerð af dagstofu undir beru lofti í Rómaveldi til forna og voru með súlnagöngum og ferhyrndu opi í miðju þaki sem til að hleypa inn birtu, safna regnvatni og til loftræstingar. Nútíma artíum er oft marga hæða hátt með glerhvelfingu eða stórum gluggum og oft staðsett við inngang eða anddyri bygginga.
Forn atríum
[breyta | breyta frumkóða]
Í stórum húsum í Rómaveldi hinu fornra var atríum opið innigarður með lokuðum herbergjum á öllum hliðum. Í miðju innigarðsins var impluvium, grunn niðurgrafin laug þar sem safnað var regnvatni frá þakinu. Sumir slíkir innigarðar sem hafa varðveist eru fallega skreyttir. Opið í loftinu fyrir ofan laugina (compluvium) þýddi að það varð að gera burðarsúlur þar fyrir þakið, og það er fimm mismunandi stílar á því. Artíum var miðpunktur hússins og mest borið í það rými. Hús efnafólks voru oft með bekkjum úr marmara (cartibulum) sem skreyttir voru goðsagnaverum eins og vængjuðum griffínum[3] Þar var einnig lítil kapella fyrir anda forfeðra (lararium) og verðmætaskápur heimilisins (arca) og stundum brjóstmynd af húsbóndanum í húsinu.
Hugtakið atríum var einnig notað um ýmsis rými í opinberum og trúarlegum byggingum, aðallega ýmsar gerðir af innigörðum og hvelfingum. Algengt var að í kirkjur frá býzanstímanum væri inngangur í gegnum slíkt rými og eins er um margar moskur, þó að hugtakið atríum sé venjulega ekki notað til að lýsa Íslamskri byggingarlist.
19. öld: Glerþak yfir atríum
[breyta | breyta frumkóða]Á 19. öldinni urðu með iðnbyltingunni miklar framfarir í glerframleiðslu og járnframleiðslu. Þá mátti gera innigarða með glerþaki sem gerði að verkjum að innan garðsins gat verið logn og blíða.
Glerhvelfing í ráðhúsi í Halifax frá 1863
Atríum í Bradbury byggingu íLos Angeles
