Alþýðusamband Vestfjarða

Alþýðusamband Vestfjarða, ASV, voru heildarsamtök verkalýðsfélaga á Vestfjörðum. Sambandið var stofnað á Ísafirði árið 1927 og hét í upphafi Verklýðssamband Vesturlands. Stærstu verkalýðsfélögin sem stóðu að sambandinu voru Verkalýðsfélagið Baldur á Ísafirði og Sjómannafélag Ísfirðinga.

Stofnun

Stofnþing Verklýðssambands Vestfirðinga, einsog ASV hét fystu árin, var haldið á Ísafirði 20. mars 1927. Frumkvæðið að stofnun sambandsins kom frá Verkalýðsfélaginu Baldri á Ísafirði. Auk fulltrúa Baldurs tóku þátt í stofnfundinum fulltrúar Sjómannafélags Ísfirðinga, Verkalýðsfélags Hnífsdælinga, Verkalýðsfélags Bolungarvíkur, Verkalýðsfélags Önundarfjarðar og Jafnaðarmannafélaginu, Ísafirði. Í lögum félagsins var tilgangur þess sagður ,,að auka og efla samstarf milli allra þeirra vestfirsku verkalýðs- og stjórnmálafélaga sem bygð eru á grundvelli jafnaðarstefnunnar og vinna að því að bæta kjör alþýðunnar."

Fyrstu stjórn sambandsins skipuðu: Forseti Ingólfur Jónsson (formaður Jafnaðarmannafélagsins, Ísafirði), ritari Halldór Ólafsson (frá Gjögri), gjaldkeri Finnur Jónsson (formaður Verkalýðsfélagsins Baldurs), meðstjórnendur Ingimar Bjarnason Hnífsdal og Sveinn Sveinsson Önundarfirði.

Árið 1930 stóð sambandið að stofnun tveggja fámennra verkalýðsfélaga, Verkalýðsfélags Sléttuhrepps og Verkalýðsfélags Flateyjar, en á móti lögðust félögin á Flateyri og í Bolungarvík útaf (voru endurreist 1932-1933). Ný félög voru stofnuð á Suðureyri og Bíldudal árið 1931 með aðstoð Alþýðusambands Vestfirðingafjórðungs einsog sambandið hér á árunum 1931-1942. Frá þeim tíma bar það nafnið Alþýðusamband Vestfjarða og starfaði sem svæðissamband innan Alþýðusambands Íslands.

Blaðið Skutull

Alþýðusamband Vestfjarða tók við útgáfu vikublaðsins Skutuls á Ísafirði árið 1928. Blaðið var stofnað árið 1923 af séra Guðmundi Guðmundssyni frá Gufudal, framkvæmdastjóra Bökunarfélags Ísfirðinga á Ísafirði og fyrrum sóknarprests í Gufudal í Austur-Barðastrandarsýslu. Blaðið barðist fyrir jafnaðarstefnu, verkalýðshreyfingu og bindindi. Blaðið er aðgengilegt á vefnum timarit.is.

Þegar Verklýðssamband Vesturlands (síðar Alþýðusamband Vestfjarða, ASV) tók við útgáfu Skutuls árið 1928 varð Halldór Ólafsson frá Gjögri ritstjóri blaðsins og tók við af stofnandanum Guðmundi Guðmundssyni. Halldór var ritstjóri til ársloka 1930, þegar blaðið var tekið úr höndum hans því hann var meðal stofnenda Kommúnistaflokks Íslands. Meirihluti stjórnar Verklýðsssambandsins var skipuð jafnaðarmönnum sem studdu Alþýðuflokkinn og tóku fulltrúar hans yfir ritstjórn blaðsins. Í janúar 1931 tók Finnur Jónsson við forsetaembætti sambandsins og varð ábyrgðarmaður Skutuls. Hann gengdi ritstjórastarfinu næstu ár, þar til Hannibal Valdimarsson tók við bæði forsetaembættinu og ritstjórn Skutuls árið 1935.

Forsetar ASV

Ingólfur Jónsson 1927-1930

Finnur Jónsson 1930-1935

Hannibal Valdimarsson 1935-1954

Björgvin Sighvatsson 1954-1970

Pétur Sigurðsson 1970-2016

Sameiginlegir kjarasamningar á Vestfjörðum

Alþýðusamband Vestfjarða stóð fyrir sameiginlegum kjarasamningum verkalýðsfélaga á Vestfjörðum frá árinu 1949 og sjómannasamningum frá árinu 1950.

ASV slitið 2016

Þegar flest aðildarfélög ASV sameinuðust í Verkalýðsfélagi Vestfirðinga - Verk Vest - árið 2002 og næstu ár á eftir, lagðist starfsemi sambandsins niður. Sambandið var formlega lagt niður árið 2016. ASV stóð að útgáfu þriggja binda verks um sögu verkalýðshreyfingarinnar á Vestfjörðum, Vindur í seglum I-III eftir Sigurð Pétursson sagnfræðing, sem út kom 2011-2015.

Verkalýðsfélög sem áttu aðild að Alþýðusambandi Vestfjarða:

• Verkalýðsfélagið Baldur, Ísafirði stofnað 1916
• Sjómannafélag Ísfirðinga stofnað 1916
• Verkalýðsfélag Patreksfjarðar stofnað 1928
• Verkalýðs- og sjómannafélag Hnífsdælinga stofnað 1924
• Verkalýðs- og sjómannafélag Bolungarvíkur stofnað 1932
• Verkalýðs- og sjómannafélag Álftfirðinga, Súðavík, stofnað 1928
• Verkalýðsfélagið Brynja, Þingeyri stofnað 1926
• Verkalýðsfélagið Vörn, Bíldudal stofnað 1931
• Verkalýðsfélagið Skjöldur, Flateyri stofnað 1933
• Verkalýðs- og sjómannafélagið Súgandi, Suðureyri stofnað 1931

• Verkalýðs- og sjómannafélag Tálknafjarðar stofnað 1935
• Verkalýðsfélag Hólmavíkur stofnað 1934
• Verkalýðs- og sjómannafélag Kaldrananeshrepps, Drangsnesi stofnað 1934
• Verkalýðsfélag Hrútfirðinga, Borðeyri
• Félag járniðnaðarmanna á Ísafirði, stofnað 1944
• Verslunarmannafélag Ísafjarðar, stofnað 1957

Heimildir

• Sigurður Pétursson. (2011). Vindur í seglum. Saga verkalýðshreyfingar á Vestfjörðum 1. bindi 1890-1930.
• Sigurður Pétursson. (2014). Vindur í seglum II. Saga verkalýðshreyfingar á Vestfjörðum 2. bindi, Strandir og firðir 1931-1970.
• Sigurður Pétursson. (2015). Vindur í seglum III. Saga verkalýðshreyfingar á Vestfjörðum 3. bindi, Ísafjörður og Ísafjarðardjúp 1931-1970.